Burada bayağı böyle dolu dolu, eee, başbaşa diyeyim, eee hoş vakit geçirdik, müzeler gezdik, restoranlarda şey yaptık, yemek yedik, bayağı yürüdük, bol bol yürüdük yani hani.


O bana bayağı şeyleri gezdirtti.


Eee yani bence gidip görülmesi gerekecek bir şey, şehir.


Hani hangisi iyi değil de arasındaki kültürler farklar ya da işte şehrin ya da işte doğa anlamındaki farklar, yaşam tarzı anlamındaki farklar.


Hani işte Münih biraz daha araba merkezli bir şehir ki BMW'nin hani çıktığı şehir olduğu için.


Hatta şeylerini görüyorsun.


Sürekli o araçlardan görüyorsun şehirde.


Dolayısıyla da hani şehir daha çok böyle hani araba merkezli bir şehir.


Yani hani bisiklet yolları bazı yerlerde var ama çok fazla belirgin değildi falan yani Hamburg'la kıyasladığım için hani şey yapıyorum ama kesinlikle böyle gidip görülmesi gerekecek bir şehir.


Zaten çoğu insan şey için gidiyor, Oktoberfest için gidiyor.


Bu Oktoberfest'te gene bahsettiğim o birinci Ludwig'in abi şey eee- evlenmesi sonrası hani eee şehirdeki herkesi davet ediyorlar, festival yapıyorlar hani.


Eee onun-onunla başlamış bir eee festival.


Ben hayatta gitmem o kadar çok kalabalık böyle herkesin sarhoş olduğu- Buradan burcuna gidenler falan var ya.


Abi yani herkesin sarhoş olduğu çok acayip şeylerin olduğu bilmiyorum yani.


Ben-benlik bir şey değil ama gidene de şeyim var yani saygım var.


Doğru mudur yanlış midir bilmiyorum ama.


Litrelerce içiyorlar.


Ondan sonra milletin şeyine bahçesine pisliyorlarmış.


Acil durum numarası [gülüyor] Hani bu tarz acil durumlarda arıyormuşsun abi belediye gelip şey yapıyormuş.


Araba çürü çıplak alıp götürüyor [gülüyor] Arabaya- Abi bilmiyorum yani.


Çok şey diyormuşlar zaten Hacker News'de biraz hani Münihliler eleştirmişler.


Zaten toplu taşıma hani çok kalabalık.


Tren böyle hani merkezi gara yaklaşınca zaten artık şey binalarını görüyorsun.


Bunlar hep şey ofisler böyle.


Hani sales ya satış yaptıkları ofisler değil, mühendislik ofisleri.


Hatta bu Apple'ın çipleri şey eee, modem çiplerini falan üretenler yanlış hatırlamıyorsam şeyde yani Münih'teki merkezin iş ilanlarından görebiliyorsunuz zaten.


Yani şey potansiyeli çok fazla.


Eee eğer böyle büyük şirketlerde çalışmak isteyenler varsa hani Amerika'ya gitmek yerine Almanya'da çalışmak isteyenler varsa Münih'in o anlamda çok fazla potansiyeli var.


Google'un ofisi var ama şey ofis yani satış ofisi, reklam şeyleri falan satıyorlar yani buradaki başka markalara.


Eee o açıdan hani eee dileyenler onlara da bakabilir.


Dediğim gibi gidip görülmesi gereken farklı bir kültür.


Her bir yöresi farklı.


O yüzden böyle çok fazla bira çeşidi, çok fazla eee sosisli çeşidi falan var.


Ama Bavyera'ya bambaşka bir şey-şey eyalet.


Hatta bazen şakasında yapıyorlar bunlar hani Alman değiller diye konuştukları Almancada biraz farklı bir Almanca.


Şey yerine, Almanca yerine.


Hoş bir deneyimdi.


Çünkü abi çevresinde çok fazla şey var, göl var.


Eee benim arkadaş da zaten o yüzden Münih'e taşınmıştı.


Özellikle dağlar var şeyler Alplere falan gidebiliyorsun.


Almanya'nın en büyük dağı var.


O da yaklaşık bir, bir buçuk saatlik bir eee tren gezisi sonrası ulaşabildiğim bir yerde.


Kayak yapanlar aynen eee- Kış kayağı [gülüyor] Kış kayağı [gülüyor] eee Kış sporu diyecektim ama sonradan kış kayağı çıktı aklıma, ağzımdan.


Bir de şeylere çok yakın ya İtalya'dır, İsviçre'dir, Avusturya'dır falan hani çok öyle birkaç saatlik şeyle tren seyahatiyle bu ülkelere gidip gezebiliyorsun.


Eee o açıdan yani şeyleri, imkanları bayağı bol olan bir şehir.


Eee ama ben muhtemelen şey yapmazdım yani yaşamayı tercih etmezdim.


Bahsettiğim nedenlerden ötürü.


Eee ama dediğim gibi bence geliyorsanız Almanya'ya böyle iki üç gün- [burada sesi değiştirerek] 3 saatte gezebileceğiniz eee müzeleri bayan-- Bu-- Çok fazla müzesi var.


Yani seçmeniz gerekiyor bazı müzelere.


Ben o yüzden bir daha gideceğim muhtemelen.


Bende çok bir update yok.


Ben full zaten WWDC ile uğraştığım için.


Sen Münih'te buluşma yapıyorsun, benim de sunumlarıma geliyor bizim takipçiler.


O da İstanbul'a gelmiyorsun zaten.


Sirkeci'yle inersin.


[gülme] [güler] Sen gelebilir misin?


O yolculukta kaybolur musun bilmem yani.


Vardır kesin buralara gelen tren.


Şimdi Marmaray şu an da bitti ya.


Portekiz'den yani Çin'e kadar şey yapabildiğim bir tren hattı varmış.


Rusya'dan falan da geçen.


Eee- Trans Sibirya'ya ben de çok gitmek istiyorum da çok pahalı.


Hani böyle tek yolculuklu olsa böyle başladığın gibi hani içinde şey yapsan öyle bir film de vardı hatta.


Dizisini de yaptılar sonra.


[gerçekten güler] Doğru.


Benim o yüzden yani hoşuma gidiyor.


Çünkü şey hani altyapı şey olmadığı için yenilenmediği için.


Eee ama yani bilmiyorum ya ben çok önemli olduğunu düşünüyorum.


Hani herhangi bir ülke için tren altyapısını, özellikle hızlı tren altyapısının eee hani şeylerden kıyasla otobüs, uçağa kıyasla bence çok daha iyi bir deneyim seyahat etme konusunda.


Bizim Ankara'ya giden, Konya'ya giden yüksek hızlı tren güzel.


Çünkü bir kere ilk önce Ankara merkezinde iniyorsun.


Hani o da çok güzel bir şey.


Hemen aşağıda durak.


O açılardan güzel.


Eee artar umarım.


Onu tamamen yüksek hızlı yapmak istiyorlar.


Eee bir de biliyorsun Türkiye'de tren kazası da oldu birkaç tane yakın zamanda.


Çok talihsiz kazalar.


Her yeri hızlandırırlarsa bu sefer benzer bir şey olur mu diye.


Düzgün fizibilitesini yaptıktan sonra umarım açılır.


Biz de kullanırız yani.


Yoksa Kars'a 18 saatte giden Ankara'dan [güler] Doğu Ekspresi mi?


Ekspresin olayı zaten hızlı gitmesi değilmiş ki.


Şey geçiş önceliği olan pardon durmadan giden değil, diğer trenlere eee oran şeyde karşılık olarak geçiş önceliği olan trene ekspres deniyormuş.


Öyle değilmiş.


Yanlışsam düzeltin.


O zaman şeye geçebiliriz.


Sen çok bir şey okumadım dedin.


Dişten dolayı.


Abi yani ağrıdan dolayı ben okumadım.


Orada baya hani güzel böyle hem tarihi şeyler anlatıyor.


Bazı hani yatırımcıların vesaire yaptığı hatalar.


Ya orada mesela tek benim belki ilgincime giden şey şu oldu.


Eee enflasyon aslında hani insanların yarattığı bir şey de diyor, dedi diyor.


Çünkü şey diyor yani atıyorum iPhone'un fiyatı on bin TL değil mi?


Sonra Apple yirmi bin TL yapıyor.


Sen onu aldığın an hani aslında onun fiyatı yükselmiş oluyoru.


Çünkü hani bir şeyin fiyata sen bir milyon dolar da diyebilirsin ama kimse almazsa hani onun çok bir şeyi olmuyor, anlamı olmuyor.


Ama işte insanlar onu almaya başlayınca o zaman enflasyon olmuş oluyor.


Hani burada tabii eee farklı bir açıdan bakıyor enflasyona, olayına.


Hani şeyinlerin, markaların ya da şirketlerin kendisini fiyat artırmasından ziyade, senin alıcı olarak, onu alarak o fiyatı onaylıyor olman.


O böyle bilmiyorum, beni bayağı düşündürttü.


Şeyin kitabı da çok güzel gidiyor, James Hoffmann'ın Kahve kitabı.


Asya- Başta cover to cover mı okuyorsun?


Iımm böyle ne derler?


Ben şeylerde falan da zaten çok hızlı geçiyorsun bütün bu işte eee Asya'yı anlattı, Afrika'yı anlattı, Afrika'daki ülkeleri falan anlattı.


İşte Yemen'in mesela işte kahvesi.


Çok pahalıymış çünkü hani ilk eee şey yapan çıkan yerlerden çok eski zamandan beri hani kahve kültürü olan bi yer, bi yermiş.


Bizde de bir kalıp vardır.


Kahveyi bir saat getirmezsen Yemen'den mi geliyor kahvelere bu kadar uzun sürdü?


Üretimi de çok fazla olmadığı için işte Bolivya diyor çok yüksek-- [ikisi aynı anda] Tekrardan arttır.


Babam Yemen'e gitti.


Şimdi Yemen'de kahve üretimi çok yüksek miktardayken bunlara da kat diye bir şey var.


Bu ağaç ve onu böyle kat yapraklarını böyle ıslatıp top yapıp yanaklarına koyuyorlar.


Bütün gün böyle emcik yiyorlar onu yani böyle yanakta.


Onlar ayılttığını söylüyorlar oradaki insanlar ama uyuşturuyor aslında.


Ona benzer bir şey kullanılıyor hala.


Hep böyle yanakları şey, burası böyle top gibi.


Hani şey olmasa da artık yanak sarkmış o yüzden orada tutmaktan.


Bu kat çok popüler olunca kahve ağaçlarını söküp yerine kat dikiyorlar.


O yüzden çok ciddi bir dönüşüm olmuş ama şimdi, şimdi orada bazı girişimciler ya buranın iklimi güzel, kahve üretiyor deyip tekrardan o kahve tohumlarını ekip orada kahve yetiştirmeye başlamışlar.


Yani ufak ufak geliyor.


Bolivya rakım çok yüksekmiş ama çok az kahve üretiliyormuş.


Çünkü Etiyopya'nın içerisinde hani çok farklı bölgeler varmış.


Çünkü işte her yerde, belki şeylerde, hazır kahvelerde falan da kullanılır ama hani bazı bölgesi var.


Hani çok iyi kahve üretiliyor.


Ama işte daha sonra da o kahveyi bulman gerekiyor.


O kahveyi kavuran kahveci bulacaksın falan böyle.


Okuduğum kısımlarda böyle ilgimi çeken şeylerden.


Benim zaten genelde Amerika kıtasında üretilen kahveler hani böyle şey olduğu için, ee nut, fındık aroması şeyi olduğu için benim hoşuma gidiyor.


Hani bir şey yapmak istiyor insanı böyle meraklandırıyor.


Yemen'deki limanın adı Moka işte.


O şeyini de anlatıyor- [çeviren kişi] [anlaşılmaz konuşmalar] Yani ama işte o kahveden mi geliyordu tam onu hatırlayamadım.


Bu, bu olaya tam olarak değiniyor kitap.


Ya hakikaten böyle tam şey arşivlik bir kitap ama benimki ilk versiyonu.


Ben mesela şeyi hiç bilmiyordum abi Vietnam en çok kahve üreten ikinci ülkeydi yanlış hatırlamıyorsam.


Yani hani üçüncü de şeydi, Etiyopya falandı yanlış hatırlamıyorsam en çok Brezilya, yani Vietnam mesela ben hiç duymamıştım açıkçası.


Aynen yani böyle bilmem kaç ton falan diyorlardı.


O beni bayağı şey oldu yani açıkçası şaşırttı.


Ama dediğim gibi bunun dışında çok fazla şey yapamadım.


O kitabı okuyamadım ne yazık ki.


Ağrıdan genelde böyle hemen biraz şey yapasım geliyor.


Uyuyayım de iyileşsin hani daha çabuk iyileşsin şeyi oluyor.


Çünkü ağız mukozası en hızlı iyileşen kısım şeyde, vücutta.


Aynen öyleymiş ya o yüzden böyle.


Bu A Theory of Fun diye çok aslında meşhur bir kitap.


Second Edition ve onuncu yıl anniversarysi kitabın.


Raph Coster'in şeyi bu arada önsözü de Will Wright yani The Sims oyununu yapan Sim City'leri falan yapan Will Wright'ın önsözüyle bir kitap aslında.


Şöyle YouTube'dan seyredenler için kendi el çizimleri var adamın herhâlde kendisi çizmiş Illustration da onun tarafından değil tahmin ediyorum.


Teorik olarak anlatmaya çalışıyor.


Oyunlara direkt bir tanım bulmaktan ziyade, hani eee oyunlar nedir?


İşte insanlara bir şey öğretir vesaire.


Öğreten mekanizmalardır.


Çünkü bir kere öğrendin mi o yüzden oyunun sana mesela sürekli öğrenecek bir şey atması lazım.


Ultima Online ve Star Wars'un bir online oyunu vardı, çok meşhur.


Onu şurada bakayım, Star Wars Galaxies eskidir, bayağı bir liseliler bilmez.


Yarıladım kitabın yarısını geçtim.


Yani bu tanımları yaparken bir yandan da sana game design konusunda bir oyun nasıl olmalı?


Ya da güzel anlatıyor.


Yani genel olarak oyundakini eğlence prensibini anlatıyor.


Daha formal tanımlar yapıyorlar diyor.


Ee, hatta bu geçen bölümde biz şeyi konuşmuştuk iki bölüm önce.


Johan Huizinga'nın homo densini konuşmuştuk.


Sonra Emrah Safa Gürkan da sponsor bulunca oyunlarla ilgili bölüm yaptı.


Sponsor bulmadan yapmıyormuş.


Biz yapıyoruz valla sponsor bulmadan.


Bundan sonra ben de o formatta sponsor bulmadan konuşmayacağım.


Eee orada da mesela o kitaptan çok çok bahsediyor.


Ama hiçbirisi eğlence faktörünü katmıyor.


Ve bugün aslında başarılı olarak gördüğümüz oyunlara baktığın zaman hepsinde bir eğlence faktörü var özünde.


Eee yani en azından merak ettiriyor, şey yapıyor, sana sürekli yeni bir challenge atıyor.


Eee ve hani oyunlar bir yerde de challenge atmayı bırakır diyor.


Mesela tamam bitirdin oyunu yapılabilecek her şeyi yaptın.


Yani ister devam et ama ben sen artık daha yeni bir şey sunmayacağım mesajını veriyor.


Başka oyuna geçebilirsin diyor özetle.


Hani kendi çocukluğundan başlıyor.


Öyle bir şeydi işte.


Çünkü çocuk game designer.


Bu da işte bir şey olamadı falan gibisinden.


Eee işte az sonra da işte ben de bu tanımları falan yaptıktan sonra aynen kendi çocuklarımın da işte oyun oynadığını falan gördükten sonra aslında dolu bir iş yaptığımı anladım diyor ve yani babama diyor şu şekilde izah ettim falan diyor.


Yani internetten pdf ini falan da bulmuştum ama gerçek fiziksel kitabın yerini hiçbir şey tutmuyor.


Bayağı hızlı okuyorum yani.


Onun dışında şeyi aldım, daha okumadım ama Game Feel bu da yine çok listemde olan bir kitaptı.


Zaten akademik bir yayınevi basıyor.


Oyun hissiyatı dediğimiz bir şey var. Yani.


Eee işte sesin, animasyonun ondan sonra efektlerin falan hepsinin görsel efektlerin falan bir araya gelmesi ve sana verdiği o hissiyat.


Onun sebeplerini ve nasıl işte kombine edersin bunları onlara anlatıyor aslında bu.


Bu not one diye şey vardı ya.


Eee Andy Not Boring diye uygulamalar yapıyor hatta kamera uygulaması çıkartmış.


Bence mutlaka deneyin onu.


Eee o mesela söylüyor yani game game feel kitabını okuyun diye.


O yüzden bu virtual sensation game design is going to virtual sensation.


Çünkü biz de uygulamada bu tarz şeyleri vermeye çalışıyoruz.


Yani game designerların biraz dünyasına girince işte blueskyde game dev diye mesela bir tane şey var.


Ben mesela o feede üyeyim. Okuyorum.


Adamlar çok başka bir leveldalar yani oyun tasarımcıları.


O açılardan çok ilginç.


Şimdi tekrardan yaz tatili geliyor.


Yaz tatilinde yine yazlıkta biraz daha game developmenta şey yapabilirim.


Benim dün sunumum vardı işte şeyde Teknason ofisinde.


Biz babamla oyun yaptık falan diye.


Sonra oyunu kurduk, insanların bilgisayarlarına da gönderdik.


Yani kendi yaptığı bir şeyi insanlar oynuyor falan, baba dedi devam edelim, şunları ekleyelim, bunları ekleyelim falan diye.


Yani iş var bizde bu yaz.


Eee son olarak da bu da çok merak ettiğim bir kitaptı.


Eee Doom oyununun yapılışını anlatıyor.


Özellikle şimdi Doom'u oynadıktan sonra.


Bir de The Doom Guy diye John Romero'nun yazdığı bir kitap var.


John Carmack'la John Romero'nun hikayesini anlatıyor. Aynen.


Eee John Romero'nunki kendisi.


Yani nasıl yaptıklarını falan anlatıyor.


Eee ilginç konu olduğunu düşündüğüm için onu da sipariş ettim.


Çünkü Doom'u yaparken bayağı bir şey icat ediyorlar.


Hatta şey var bu eee bir bölü eee bir rakamın kökünü bulmak.


Onunla ilgili videolar falan da var internette.


Hatta dün oyunu çalıştırmak için Godot aynen benim projeyi açtım.


Bayağı bir kodları falan değiştirmiş.


Oyunda herhangi bir sıkıntı olmadı.


Denk gelmiştim.


O yüzden Vision Pro'ya da support vereceğiz falan demişler.


IOS exportlarını falan kolaylaştırmışlar.


Onun için plugin hatta baktım biraz.


Iphone'a sonuçta kumanda olmadığı için overlay yapıyorlar üzerine.


Ee, ben de her zaman şey single player muhtemelen olur da.


Elemanın biri Godot'un 3D kısmında Dune filminden bir sahneyi komple mesela şey yapmış.


Engine ne kadar ilerledi.


Tabii Unity falan bunlardan çok daha gelişmiş.


En büyük- Bir de learning curve'ı çok düşük.


Abi şey Godot çok değişik bir kafayla yapılmış zaten. Yani.


Özellikle bu Unity'nin şeyinden sonra çok arttı içerik.


Bir de birkaç gün önce de Lighting in Godot diye üç boyutlu ortamlarda ışıklandırma nasıl yapılır?


Ee, bir de mesela şeyler- Akla gelmez mi?


Abi adam mesela Special Audio eklemiş Godot'ya.


Bir tane şehir yapmış Medieval Town.


Bir mesela şeye, ee pub'a giriyorsun, o arkada konuşan bir adam sesi koymuş.


Hatta şimdi debug modu falan açıyor.


Sesin böyle nerelerden sekip senin kulağına geldiğini falan gösteriyor oyun.


Onun mesela böyle tavandan falan sekerek senin kulağına gelişini falan hesaplıyor.


Bayağı millet uğraşıyor yani.


Ee, açık kaynak olmasının da böyle bir güzel tarafı var.


Keyif alıyorum.


Onun da kendi SDK'sı var.


Godot gibi bir engine, çok gelişmiş engineler yok ama mesela onda da çok basit bir oyun fikri geldi aklıma.


Katamari Damacy'in iki boyutlusunu yapmayı düşünüyorum.


Katamari Damacy üç boyutlu ortamda eşya topluyorsun, bunda da iki boyutlu, yani sağa ya da sola gidebiliyorsun.


Mesela çok büyük bir şeye çarptığın zaman geri gidip tekrardan daha senden küçük eşyalar toplayıp geri gelip onu alman falan gerekiyor.


Ama orada bazı işte sana zarar verebilecek objeler falan da düşündüm.


Ya aslında şey, oyun geliştirmek hakikaten insana böyle çok neşe veren bir şey.


Ben hani sen oyundan konuşunca ya da- Ya şimdi- Geliştirmeyi konuşurken görebiliyorum.


Şimdi mesela vakitlerin Mac versiyonuna başladım.


Şimdi benim şu an mesela menü barda tepede vakitlerin bir sonraki vakte kalan gösteriyor.


Şu an bir tek bende var.


Kimseye açmadım yani henüz.


Hani hangi ülkede yaşıyorsun falan diye soruyor.


Ee, onu bile yapmak mesela çok keyifli bir şey.


Yakında bunu da çıkartacağım, yayınlayacağım.


O çok büyük bir keyif yani.


Ya da mesela minibüste giderken benim yazdığım haber uygulamasını birisinin kullandığını görmek beni çok mutlu ediyordu.


Orada mesela çocuk sahibi olamayan bir insanın çocuk sahibi olduğunu paylaşması, ee, sosyal medyada vesaire beni çok mutlu ediyordu yani.


İnsanların hayatına dokunuyorsun neticede.


Yani benim yaptığım bir şeyi insanların oynaması benim çok hoşuma gider açıkçası.


Ama onun için biraz daha game design çalışmak, bir güzel bir fikir bulmak ve o fikrin üzerine gitmek gerekiyor.


Yani ben şu an biraz aslında mekanik öğreniyorum.


Oyun geliştirirken de işte karakteri nasıl zıplatırız, double jump nasıl eklersin, ne bileyim kamerayı nasıl ayarlarsın?


Biraz bunlar konusunu geliştirdikten sonra aklıma bir fikir gelirse onunla ilgili bir şey yapmak istiyorum.


Hani böyle daha basit bir mantık.


Farklı mekanikler- Ya o seviyedeki oyunlar- Küçük daha- Benim çok hoşuma gidiyor.


Balutrodur, Blue Prince'dir.


Yani hani böyle çok, hani aşırı büyük dünyalar yaratmana falan gerek yok.


Zaten büyük düşünmeyeceksin oyununda.


Aynen ya ben bazen görüyorum.


Hani gençler falan da kuruyorlar.


Hani oyun iyiyse hakikaten yani çok tutabiliyor.


Şeye falan da getiriyorlar hatta şimdi Mac'e de getiriyorlar.


Balatro mesela.


Yani hani milyonlar sattı çok hani- Ya bu bi' bütçe ve iş işi aslında.


Ve hani bu kişi freelancer olarak falan böyle ya da işte arkadaşlarını falan hire ediyor işte ses için birini alıyor, para veriyor ya da işte tasarım için belki bir şeylerine birilerine para veriyor.


Hani eksik kaldığım yönlerini hani freelance olarak sadece hani proje bazlı birilerini işe alıp onu yapacağım şeklinde.


Benim gördüğüm en azından- İşte orada iyi game designer olmak gerekiyor.


Bu ne deniyor ona?


Hyper casual işinde falan çok iyiyiz.


Ee, hızlı da klonlayabiliyoruz iyi fikirleri yurtdışından.


Ama böyle legendary game designer diyebileceğimiz adam pek çıkmadı Türkiye'den bence.


Bir de toplum da çok yönlendirmiyor ki oyun tasarımcısı olacağım diyen bir çocuğa ailesinin ne diyeceğini düşünebiliyor musun?


Ben desem bana da engel oluyorlardı muhtemelen. Tabii.


Boş işlerle uğraşma falan diye.


Ee, o yüzden şey mesela Thomas Was Alone diye bir oyun var biliyor musun?


Sadece kareler ve küplerden şeyden dikdörtgenlerden oluşuyor oyun.


Thomas bir tane kare zaten.


Ve bir orada bir hikaye anlatıyor adam.


Thomas Was Alone zaten oyunun ismi.


Ama bir şekilde bir oyun yapmış ve çok çok sattı yani bildiğim kadarıyla acayip ciddi satışlara ulaştı.


Yani yapılabiliyor Ee, güzel şeyler yapılabiliyor.


Mesela ben bir tane basit platform oyunu yaptım, içinde üç beş tane asset var.


Bir paketliyorum Mac'e 62 megabayt şeyi var, abi size'ı var app'in yani.


Engine'in kendisi de tabii yer kaplıyor vesaire.


Geçen geziyordum Twitter'da ya da şeyde gördüm.


Mastodon'da falan görmüşümdür.


Bu arada üç boyutlu karakter animasyonu yani skeletal animation.


Oturdum diyor on saatte diyor, sekiz yüz satırlık falan C ile bir diyor, karakter animasyon kütüphanesi yazdım diyor.


Abi hiç takılmadan çalışıyor.


Sonra diyor ki aynısını Unity'yle yaptım diyor.


Ee, işte Unity'yle yapınca bir FPS'e falan böyle.


Kamerayı çok yaklaştırırsan beşe falan çıkıyor yani.


Tabii onun için şeydi işte Unity'de bilmem ne kütüphanesini kullanman lazım, o hızlandırıyor falan diyorlar ama [sola sıkışan nefes] bir de böyle adamlar var mesela.


Yani bu işte Masters of Doom'u da söyledik ya.


Adam bunu ben yani Doom şu an PDF'in içinde falan çalışıyor ya.


Yani o kadar optimize bir şey yapmış ki adam, ee, her yerde çalışıyor.


C ile yazmış ağırlıklı olarak.


Yani inanamıyorsun bu, bu kadar iyi görseller bu kadar hızlı nasıl çalışıyor bu donanımla diye.


Şimdi rate racing'i de köklemişler.


Ee, full rate racing falan geliyormuş.


O yüzden, ee, böyle biraz da gaza getirsin diye böyle kitaplar aldım, okuyorum.


Ee, o da game design, ee, yaklaşımlarını anlatır, farklı lanceler üzerinden böyle mercek gibi şey yapıp.


Tabii o böyle chapter chapter orada güzel fikirler oluşuyor.


O fikirleri hemen şeye dön-dön-dönüştürmek lazım.


Bir game design documente dönüştürmek lazım.


Bir de, ee, şey vardı.


Challenges for Game Designers diye.


O da mesela sana böyle şey, ee, nasıl denir?


Brain teaser şey atıyor mesela.


Sen onun üzerine mesela hemen bir hikaye yazıyorsun.


Bir point and click adventure oyunun hikayesi yazıyorsun.


Böyle sana challengelar atıyor.


Normal farklı bakmanı sağlıyor.


Var o kitapta benim kütüphanemde tutuyorum onu.


Genellikle çok sevdiğim bir oyunun, basit bir oyunun klonunu yap.


Hatta çok sevdiğin basit iki oyunu birleştirerek yap, gibi şeyler, ee, söylüyor.


Ee, bakalım göreceğiz.


Ee, şey mesela ilginçti bu Theory of Fun'da.


Mesela bir tane diyor, oyun yapıyorsun diyor.


Bir tane kız çilekleri topluyor.


Örnek veriyorum.


İki boyutlu böyle platformer oyun yani.


Ve işte insanlar ezilince de mezar taşı oluşuyor orada.


Halbuki diyorum mantık alıyor, birebir aynı diyor yani.


Çilek toplamakla adam-- birinde diyor insan eziyorsun, aslında orada insan topluyorsun, birinde de çilek topluyorsun.


Aslında özünde aynı oyun.


İki farklı oyun gibi gözüküyor sana diyor.


Bu uzay gemisi uçarak sürekli vurduğu oyunlar var ya işte asteroidler falan geliyor, patlatıyorsun.


Çünkü scrolling ekliyorlar sadece Space Invader'a.


Onda da sürekli ateş ederek aslında sağdan soldan gelen düşmanları vuruyorsun.


Contra da aslında aynı oyun baktığında.


Mesela öyle bak, okuyunca mesela şey aa hakikaten lan hepsi aslında aynı mantıkta- Bir adım geri çekilip aynen şeyine bakıyor özüne bakıyor hani.


Sadece farklı sunuş tarzları var.


Ee, bu mesela ilginç bir konu...


Alırsam okursam tavsiye ederim.


İzlediğin bir şey var mı?


Ya izlediğim ben şu sıralarda- Andor'u bir daha seyrediyorum ben.


Hakikaten güzel dizi.


Ee, şimdi hani daha Disney aboneliği bitmediği için dur dedim.


Hani başka ne var Disney+'ta.


Ee, bizim Telegram grubunda biri Shogun dizisini bahsetmişti.


Şey açısından çok güzeldi- Çok sevildi o ya.


Yani Japon kültürünü falan belki hani o şeyini çok iyi yansıtıyor olabilir tabii hani bilmediğim için şey diyemiyorum hakikaten böylelerdir Japonlar falan diyemiyorum- Kitapmış ha bu arada.


A yapacağız falan dediler devamını.


Ya bilmiyorum hani mesela hani oradaki bazı hani tarihi şeyler gerçek mi ondan da emin değilim ama işte hani şeyleri görmek.


Portekizlilerin Japonya'ya gidip orada bir grup Japonları Katolik yapmaları falan.


Hani abi manyaklık iş gibi geliyor.


Iımm bilmiyorum karakterler falan da güzel yani bilmiyorum.


Hikaye bana biraz şey geldi, kısır geldi açıkçası.


Ya öyle çok böyle politik.


Hani böyle çok kabaca söyleyeyim işte bir taht kavgası gibi bir şey aslında.


Iı oradaki hani ailelerin kendi aralarındaki çelişkilerini görüyorsun.


[gülme] Ya bilmiyorum yani şey anlamında güzel.


Onların yaşayış tarzlarını, evlerini, hani yemekleri, giyişleri, kıyafetleri vesaire.


Böyle altı falandır, bayağı altı yedidir.


Futbol kulübü alıyorlar ya Onu seyretmiştim, onu seyretmiştim daha önce.


Şey Mandalorian için aldığımda seyretmiştim.


İdiyokrasi filmini seyrettim.


Aa çok aslında basit bir film yani ama ee çok hicivli bir film.


Orada işte hani karakterlerin- Adam bile tahmin etmemiştir böyle olacağını.


Zaten adama ben onu parodi olarak çektim falan diyor.


Yani bilmiyorum.


Abi çeşmeyi açıyorsun, şey [gülme] enerji içeceği akıyor [gülme] .


Yani bilmiyorum, bazı şeyler sanki hani gerçekte olabilitesi çok yüksekmiş gibi geliyor.


Abi yani şeyde de geçen Amerika'da hani bu askeri eee fener alayı yaptılar.


Yani ya koskoca sen şeysin yani ne bilim askeri birlik sin.


Hani bazı şeyler- Cross giymeleri.


Ya da işte hani televizyonlu izliyor.


Hani tişörtler falan hep reklam tişörtleri hani böyle markaların tişörtleri falan.


Bence izlenmesi gereken bir film.


Çok fazla zaten atıf falan da yapılıyor filme.


Disney+'ta izlemedim ama.


The Office Space var.


Eee o da böyle hani eee ofis işi yapanların bence kesinlikle izlemesi gereken- Çok güzel filmdi.


Sürekli atıfın yap-- ya atıflar yapılan eee hoş bir film.


Disney'nin de kalitesi çok düştü ki eski animasyonlarının live action şeylerini çekiyorlar, filmlerini falan çekiyorlar yani.


Deadpool and Wolverine şeyini.


Fazla cıvık geliyor bana da.


Yani kapattım yani açıkçası hiç şey yapamadım.


Iıı hani yatsın kalksın, bence Andor'a şey yapsınlar ya dua etsinler.


Çünkü YouTube'da abi sürekli bir içerik var Andor'la ilgili şu anda.


O eee Andor karakteri de [gülme] adamın adı- İnsanlar aç çünkü.


Diego Luna.


Böyle talk showlara falan konuk olarak gidiyor.


Komisyon falan belki hani şeylerden getirdiği abone sayısından.


Eee şaka bir yana hani çok fazla şey var yani içerik var eee YouTube'da.


İnsanlara bence hani Disney+'a şey yapıyordur, abone ettiriyordur sadece Andor'un kendisi.


Iımm- Bir tane video seyrettim geçen Hollywood Account- eee Accountant diye.


Eee Hollywood'daki film şirketleri çok iyi gişe yapmalarına rağmen filmleri hep zarar ediyor gösteriyorlarmış.


Aynen hem [gülme] çünkü şöyle hep anlaşmaları mesela özellikle daha büyük bir oyuncu değilse şey yapıyorlarmış işte kardan pay - Hımm.


Sonra da eee film mesela atıyorum iki yüz milyon dolara çekildi.


Sekiz yüz milyon dolar da gişe yaptı.


Kendi şirketinden yüzde seksen faizle mesela borç alıp yapmış gibi falan gösteriyormuş filmi.


Adam diyormuş ki ya ben aslında zarar ettim bu filmden yani. Hmmm.


Böyle tricklerle şey yapıyorlarmış, kendilerine sürekli zarar ediyor gösteriyorlarmış.


Yüzüklerin Efendisi'nde zarar ettik demiş herifler ya.


Yüzüklerin Efendisi'nde nasıl zarar etmiş olabilirsin yani?


[şarkı] Böyle yapıyorlarmış ve özellikle Hollywood oyuncularına çok şey yaparlarmış.


Hatta bu Scarlett Johansson falan dava açtı Disney'e benim paramı vermediler diye.


Onun sebebi oymuş yani sözleşmede.


Film yapılırken peşin para alıyormuş.


DiCaprio falan peşin alıyordur.


DiCaprio zaten oynasın diye çok ciddi para teklif ediyorlardır.


Ama mesela kardan pay hiçbirisi büyük oyuncu yanaşmıyormuş o tarz şeylere.


Abi o yüzden onların şeyi çok iyi ya, sendikası falan oyuncuların falan çok kuvvetli yani.


Ondan da bahsediyor videoda zaten bu sendikaların mevzusunu.


Özellikle film ekibinde çalışan insanlara falan o filmi çünkü yüklenici stüdyolar var ya, işte işte heykel ok atıyor falan öyle bir stüdyo şeyi var.


İşte New Line Sinema'ya, Fox'a falan.


Onlar mesela hiçbir zaman şey yapamıyorlarmış yani paralarını tam olarak alamıyorlarmış firmalardan.


Böyle bir şey yani belli bir etnik grubun Hollywood'u yönetmesine şaşırmamalı yani.


Onlar da biliyorsun para sevmekle ünlüler.


Bu bildiğin düpedüz çünkü vergi kaçırma da var bunun içinde.


Senin var mı istediğin bir şeyler?


Ben işte Andor'un birinci sezonunu bitirdim hanımla.


[gülme] Bayağı saatler sürüyor tabii her video yirmi dakika, yirmi beş dakika desen.


Bayağı uzun bir seyir şeyi oldu bu hafta.


Bir de bayağı Appy tarafında da uğraşıyoruz.


Sıfırdan Markdown implementation'ı.


Onu Swift versiyonu kullanarak bir şeyler falan yazdım.


Bayağı yoğundu yani bu.


Birkaç hafta, birkaç gün.


Aslında kısa tutmak istiyorduk bölümü ama ufak ufak aslında bahsedelim.


Ondan iki gün önce de Summer Games Festival vardı.


Sağ olsun Xbox o açığı kapatıyor PlayStation adına.


Müthiş bir rekabet gerçekten.


Şu an çünkü zaten şey PlayStation Store'da en çok satan beş oyunun dördü, üçü bile Microsoft'un oyunu.


Öyle bir durum da var.


Microsoft da memnun bu işten ki ona da geleceğiz.


Eski böyle Japon kasabasında geçiyor.


Liseli Japon kızı oynuyorsun falan dimi?


Değişik olabilir gibi gördüm.


Onun dışında böyle of inanılmaz diyebileceğim.


Ghost of Yote'i on saniye gösterdiler.


Summer Games Fest'te güzel şeyler vardı.


En güzel şey sona sakladıkları Resident Evil 9 fragmanıydı.


Resident Evil'ın son oyunlarını bayağı keyifle oynamış birisi olarak dokuzu da merakla bekliyordum.


Şubatta çıkıyormuş oyun ve Raccoon City'de geçiyor.


İnsanlar orayı terk edince, o nükleer bombadan sonra tekrardan Raccoon City'de herhalde bir popülasyon oluşmuş, orada geçiyor.


Böyle duvarlardan falan tutunarak yürüyen, iki buçuk üç metre büyüklüğünde böyle sürüngenimsi bir yaratık var.


Çok korkarak oynuyorum ama keyifli oluyor açıkçası.


O mesela baya hoştu, heyecanlandırdı.


Journey'yi de çok benzetmiş.


Xbox Showcase'i bir, iki defa, üç defa seyrettim.


Sonrasındaki şeylerle beraber.


Oyun arkasına oyun yani hiç durmadan patlatıyor.


Orada da ilgimi çeken bir Clockwork Revolution oldu.


Fallout'tan önce Wasteland diye bir oyun vardı aslında Wasteland ve Fallout 1'i yapan.


Brian Fargo'nun yeni stüdyosu aslında o.


Bu Arcanum diye bir oyun vardı eskiden bilir misin bilmiyorum.


Arcanum'un da directorlarının da olduğu bir proje o.


Böyle Steampunk vari bir oyun.


Yani first person olmasından dolayı Steampunk evreninde geçiyor.


Combat size mesela kurşunları ateş ettikten sonra kurşunları geri alıyorsunuz siyahın içine.


Onun gibi mesela time manipulation işleri falan var.


Bir de hakikaten zamanda geri gidip mesela bir olaylar, bir kararlar alıyorsun.


O tekrar günümüze döndüğünde bir anda back to the future gibi şeyi değiştiriyor.


Heykeller falan yıkılmış oluyor.


Ne bileyim iktidara başka birisi gelmiş falan mesela.


Hani hakikaten yaptığın seçimlerin böyle değiştireceğini falan söylüyorlar.


Merakla beklediğimiz bir oyundu.


Onun dışında zaten şey demişlerdi event bitince Outer Worlds 2'yi göstereceğiz diye.


İkide tabii bütçeyi de bulunca Microsoft'tan biz zaten her şeyin ikincisini iyi yapıyoruz diye de böyle bir esprili giriş da yaptılar.


Fallout New Vegas yapmışlardı işte Knigts of the Old Republic 2'yi falan yapmışlar.


Obsidian ve güzel de yapıyor.


Biz zaten ikide iyiyiz falan diye.


Güzel şeyler vardı.


Yani Flow sistemine.


Hatta New Vegas'taki şeyleri de almışlar.


O kusura karşılık sana bir bonus veriyor.


Orada hatta ekibe sorduk falan diye.


Bir tane adam diyor ki benim dizilerim kötü, hani kıkırdaklarım diyor, eridi.


Bad News diye bir tane flow var.


Çömeldiğin zaman iki kat daha hızlı hareket ediyorsun.


Ama ayağa kalktığında dizlerinden kütürdeme sesi geliyor ve bir anda etraftaki bütün şeyler, guardlar falan işte gardiyanlar senin üzerine koşuyorlar.


Kleptomanı var mesela flow olarak.


Eşyalara bakınca steel yazıyor ya, bazen randomly otomatik olarak çalıyor şey karakter objeyi.


Hani yani tam olarak birebir aynısı değil de böyle hani başkasının itemini alma yakalanırsan hani ona davalı oluyorsun artık o şeyin sahibiyle, eşyanın sahibiyle. Aynen.


Eee bir de şey var.


Bir tane adam ben güneşe bakmayı seviyorum diyor.


Sun Gazer diye bir tane flow koymuşlar.


Oyun hakikaten çok kötü gözüküyor yani.


Ama şey, ateşli silahların spreadi iki katına çıkıyor.


Çok daha geniş bir alana falan vurabiliyorsun.


Eee böyle mesela şey, bunu almanızı tavsiye etmiyoruz falan ama eğlenceli diye koyduk demişler.


Bunun gibi mesela şeyler işte- Çıkış tarihi ne zamanmış ya?


Game Pass mi?


Ondan sonra- Ben kesin oynarım onu.


Rahat rahat vuruyorsun işte.


Science Armor diye bir şey var mesela yaratık adı Devon mu bir şey isim koymuşlar ona da.


Hepsini böyle tutarlı bir RPG yaptılarsa çok başarılı olabilir açıkçası.


Onu söylemeyi biraz daha sonraya bıraktım ama.


Ben bunu zaten daha önce konuşmuştuk.


Kendileri bizzat girmeyecekler ama Asus'la beraber yapacaklar diye.


Asus'un ROG Ally serisine yeni bir versiyon çıkartmışlar.


Çünkü Asus'un zaten Ally serisi cihazları vardı.


Ama tabii bunun donanımı çok daha iyi önceki cihazlara göre.


Fakat şey diyorlar biz Windows'u oyun oynanabilir ve çok az kaynak tüketen bir vers-- çünkü Windows'un bir sürü bagajı var normal bilgisayarlarda.


Steam var, GOG var, Epic Games Store var, Xbox Store var.


Oradan direkt oyunu başlatabiliyorsun.


Böyle hafif bir versiyonunu yaptık ve bu konsola koyduk ve sizden gelen feedback ile de sürekli bu OS'i güncelleyeceğiz.


Windows'un bu özel versiyonunu güncelleyeceğiz diyorlar.


Özellikle yirmi dört GB ramli modeli.


Zaten şey dediler işte bu eventte duyurduğumuz her oyun bu cihazda da çalışacak falan dediler.


Tabii dokuz yüz euro civarı bir fiyatı olacak o üst modelin, altı yüz euro da düşük modelin.


Düşük model de bu arada fena değil.


Eee işte klavye, mouse falan bağlayabiliyorsun.


Hani monitöre bağlı PC gibi de kullanabiliyorsun.


Ama yani el konsolu içine de yavaş yavaş giriyor.


Microsoft ve Windows'un o versiyonunu performansı çalıştırabilirlerse, eee Steam Deck'e de ciddi rakip olabilir diye düşünüyorum.


Eee tabii bununla da kalmadılar, geçen gün bir tweet attılar.


Dediler ki biz yeni Xbox konsolunu da yapıyoruz ama bu Xbox konsolu artık tek bir mağazaya bağlı olmayacak, içinde Windows çalıştıracak özel bir Windows yine aynı konsolunda olduğu gibi ve Steam, GOG, Epic Games gibi storelardan da oyunları oynayabileceksiniz.


AMD ile anlaştık onun için de falan dediler.


Muhtemelen artık oyunlar bu cihaza özel çıkacaklar ama PC oyunlarını da oynayabileceğiz.


Bir yandan bir oyun PCye çıkmasa bile bu konsola optimize olarak, yani mesela GTA 6 örneği veriyorlar işte GTA 6'da bu konsola özel optimize çıkacak.


Yani öyle bir flag koyacaklar muhtemelen mağazaya- Tam olarak benim istediğim şey.


Fiyatı tabi nasıl 500 dolar civarı gibi mi yaparlarsa DSX gibi yoksa çünkü ekranda falan olmadığı zaman fiyat çok düşüyor maliyetler.


Ekran çok pahalı bir şey.


Evet oradaki o termal güç vesaire de çok şey bir şey ama sadece bir kutu olarak yapacaklarsa böyle bilgisayar gibi çalışacak, o zaman çok daha ucuza satabilirler.


Nintendo da 500 yapınca bunlar 750'yi falan çakabilirler.


Yani hazırlıklı olmak lazım.


Tabi canım ben- Ben ön siparişe geçerim abi ben ön siparişi- Çok mesela şimdi The Awakening'in PC versiyonu çıktı daha konsollara gelmedi şimdi herkes fellah fellah şey oynıyor.


The Awakening oynuyor ve baya da iyi bir oyunmuş.


Ben oynamak istiyorum.


Öyle bir cihaz olursa mesela The Awakening'i çok rahatlıkla oynayabileceğiz.


Ya benim bütün arkadaşlarım abi Steam'den oyun alıyorlar.


Hani bazı şeyler çünkü oyunları oynayabiliyorsun ama gidip Microsoft'un hani Xbox Store'undan alman gerekiyor Xbox oynayabilmen için.


Yani Steam'den aldığın oyunun da savyenin Xbox Store versiyonunda da geçerli olması falan mevzusunu getireceğiz dediler.


İşin ilginç tarafı şu PlayStation oyunları da Steam'da var.


Adamlar aslında orada bir halıyı altından çekme şeyi yapıyorlar.


Yani PlayStation var olmak için PC ye çıkartmak zorunda oyunlarını ama PC ye çıkardınca bu Microsoft'un yeni konsolunda da oynayabilecekler.


Hatta PlayStation'a sormuşlar bu el konsolunda oynayabilecek miyiz?


God of War'u falan diye demişler.


Yani herhangi bir bloke koymayacağız.


Bütün PlayStation'ın Steam'da olan oyunlarını bu cihazda da oynayabilirsiniz.


Orada da PlayStation oyun satıyor aslında onların için de kârlı bir şey.


Yavaş yavaş artık bu exclusive şeyini nazını PlayStation'da kırmaya başlıyorlar.


Yani PlayStation 5'e çıkan bir oyun üç ay sonra altı ay sonra belki de PC ye çıkacak.


Yani o yüzden de abi ne olacak üç ay altı ay beklersin yani oyunu.


Ölmüyoruz ya zaten PlayStation da oyun yapmıyor.


Yani abi daha beşe oyun çıkartmadın ki dur beş e üç tane oyun var şu an.


Bir de baya da sattı PlayStation 5.


Eee yani bir garip.


PlayStation tarafı çok şey yine kaç tane stüdyoyu kapatıp oyun iptal etmişler.


Şeyde maratonu da süresiz ertelediler.


Abi maraton sanat yönetimi olarak çok güzel.


Yani değişik bir kafada.


Aynen abi yani ama.


Ben maratonu belki de hakikaten çıkartmayacaklarını düşünüyorum.


Ekstrakşın shooter kültürü yok.


Destiny 3'ü herkes beklerken böyle bir şey yapıyorlar.


İçeride leadership'de de çok değişiklik falan oldu.


Xbox Event'inde başka Double Fine'ın yeni oyununu gördük.


Lee Petty diye bir abi var orada.


Onda da bir deniz fenerine oynuyorsun.


Ya bütün hemen hemen oyunlar.


Yani bir senede üç tane oyun çıkartacaklar.


Ulan bunlar nasıl stüdyo, üç tane oyunu nasıl çıkartıyorlar bir sene içinde falan dedik.


Hatta onu bir ara tekrardan başlayıp da şu hikayeyi bir bitirmekte fayda var.


Örümcekler.


Yani yönetimi yine Obsidian'daki arkadaşlar yapmış ama oyunun geliştirmesini Deus Ex'i yapan Tomb Raider'ların bazılarını yapan Eidos Montreal'e yaptırmışlar.


Biraz Microsoft böyle omuz vermiş gibi oldu yani.


Ee, o da ilginç bir duyuruydu açıkçası.


Yani tek tek hepsini anlatmayacağım ama böyle uf inanılmaz baba falan dediğimiz bir şey yok.


Gears of Bir'in remastered'ının.


Neticede Xbox'un kült oyunu.


Daha çok fazla event var falan diye de söylemiş Phil Spencer.


Doom oynadık mesela.


O zamana kadar da şey çıkar zaten Outer Worlds 2 çıkar.


Indiana Jones'u DLC duyurdular.


Vatikanın altında, yeraltında falan oynuyordun normalde oyunda.


Orada da şey, Tapınak Şövalyeleri'nin devlerle ilgili bir hikaye var ana oyunda.


Tapınak Şövalyeleri'nin devlere taptığını anlatan, o devlerle alakalı olduğunu anlatan bir hikaye geliyor.


[şarkı] Game Pass'da Microsoft'un kendi oyunu ya.


DLC de beni açıkçası çok sevindirdi diyebilirim.


Çünkü çok sevmiştim Indiana Jones'u.


Bakalım geri döneceğim umarım.


Eee, valla daha aklıma da çok fazla bir şey gelmiyor.


Çünkü hani ben Fallout 3 oynamıştım.


Sen seyrettin mi New Vegas'ın şey-şeyi?


Yani oyunun scope'unu çok küçük tutmaya çalışmışlar.


Obsidian, Microsoft aldığında altmış, yetmiş kişiydi.


Hatta bina yetmediği için hemen sokağın karşısındaki binayı da almışlar.


Hani böyle şeyler de yapıyor Microsoft parası tabii. Bakalım.


Albüm tavsiyesi.


Tabii yapalım, albüm tavsiyesi.


Bayağı indie oyun denedim yakın zamanda.


Birincisi burada artık not etmem lazım.


Tavsiye ettiğim albümleri bazen tavsiye ettiğimi unutuyorum.


Son anda aklıma geliyor.


Eee şöyle gösterelim.


İkinci albümü aslında Bon Iver'in.


Eee bu albümü neden çok seviyorum?


Bu Bon Iver biliyorsun ilk albümünü For Emma, Forever Ago diye eski sevgilisine atfettiği bir ciğeri böğürü yanık bir albümü vardı.


Daha sonradan çok meşhur oldu o albüm.


Hakikaten böyle marş tarzında değişik bir albüm.


İkincisi ise benim bende herhalde bir altı tane falan plağı var Andrew Bird'ün.


Bazen Andrew Bird tişört ile de kayıtlı katılmışlığım da vardır.


Benim en sevdiğim albümü Armchair Apocrypha diye bir albüm.


Böyle bir muhabbet kuşu var kapağında.


İçini açtığın zaman da Bird ya soyadı, yine bir kuş ve aynı şekilde Andrew Bird'ün de enseden fotoğrafı.


Böyle bir albüm.


Andrew Bird aslında bir kemancı.


Yani gitar gibi çalıyor.


Misal partisyonu çalıp loop'u alıyor.


Tek başına konserleri var adamın.


Çıkıp çok değişik bir müzik.


Armchair Apocrypha.


Bir dönem Apple Music'te yoktu ama galiba yeni eklendi.


Belki hoşunuza gider.


Demek ki insanlar melankolik havasında diyelim.


Bizi dinlemekten keyif alıyorsanız bizi YouTube'dan, Apple Podcast'den ve Spotify'dan takip edebilirsiniz.


Desteklemek isterseniz de By Meow Cafe üzerinden bize kahve ısmarlayarak, abone olup daha sonra da Telegram grubumuza dahil olabilirsiniz.


Bir sonraki bölümde görüşmek üzere.


Bugün 15 yıldır ilk defa izinliydim.


Yani yıllık izin kullandım.


Bu kadar zamandır niye kullanmadın diye merak eden olursa vermediler çünkü.


[gülme] Türkiye'deki şeyi biliyorsunuz zaten yasayı ya.


Türkiye'de zaten çok yakın zamandır çalışıyorum da.


Ondan önce yurtdışında çalıştığım yerlerde de izin istediğinde şey diyorlardı yani maaşından keseriz, gidersin izine ne olacak falan diyorlardı.


Öyle olunca freelancesken zaten izin diye bir şey yoktu benim için.


Ben sürekli çalışıyordum freelancesken.


Değişik bir hismiş.


[gülme] Sabah daily var, girmiyorsun falan.


Güzel, hoş bir his.


Vacationing diye. Aynen.


Herkes bilmiyor ki benim izin yaptığımı.


Ya ona, ona ben de şaşırmıştım.


Çünkü ben daha önce hiç full time çalışmadığım için Türkiye'de.


Daha sonra ben burada aileme falan bahsedince yeni işe girdiğimde.


Çünkü son birkaç yılda hani çok iş değiştirmiştim.


Burada genelde şey oluyor yani anında başlıyor izin hakkın.


Hani ya bazılarına denk geliyorum, ona da çok şaşırıyorum.


Yani hani işe başlıyor bir hafta ondan sonra iki hafta tatil abi.


[gülme] Yani hani- Ya onu şöyle.


Hani bir sene, bir sene olmasa bile bir üç ay, altı ay bir bufferı olabilir ama yani bir sene çok uzun bir süre.


Yani öyle mesela sık iş değiştiren insanlar.


Belki şirket adam da aradığını bulamıyor.


Evet, bu sefer böyle üst üste biniyor yani.


Ya ben iş yaptığım işi çok sevdiğim için, onu da herhalde patronlar görüyordu.


[gülme] Bunun iznine çıkmaya niyeti yok falan diye.


Şey falan da olmuyor, bir sonraki seneye de aktaramıyorsun.


Bazı şirketler ona izin falan veriyor ama yasal olarak yanlış hatırlamıyorsam yılda yirmi dört günü kullanmak zorundasın.


O altı gün ekstradan şey oluyor.


Kullanmayınca çok şey oluyor yani sıkıntı oluyor aslında şirket tarafından.


O yüzden HR falan böyle sürekli şey yapıyordu.


Yoksa hani zaman kalmadı artık yıl sonu geliyor.


Başka zaman- İngiltere'de devlet hesap soruyormuş galiba bu adama niye izin kullandırmadın diye.


İşte muasır medeniyet mi diyeyim ne diyeyim yani?


O konularda gerçekten iş ahlakı konusunda çok çok ilerdeler bizden, birçok ülke yani.


Yurt dışında çalıştığım bu arada şey dediğin Dubai'ydi bu arada yani hani Dubai'deki şirketti.


Araplarda yani daha çok Türkiye'den çalışanlara biraz daha farklı bakıyorlardı.


Gidiyordu mesela kafasına göre.


Sen yapıyordun bütün işleri.


Türkiye'den kontraktör çalışanlara şey yapmıyorlardı.


Ya kontraktırlarda- Kontraktırlarda genelde hep öyle oluyor ama.


[gülme] Ben Dubai'deki adamın buglarını fixliyorum burada.


Sesim de çıkmıyor ama sen de bana gidip ondan sonra tamam, eğer kontraktörsen o zaman kontraktör parası vereceksin bana.


Junior parası verip Dubai'deki bir junior'un parasını verip de aynı şeyi yapmayacaksın.


Neyse, öyle yani değişik hisler içerisindeyim.


Eee tabii tatilde gibiyim.


Sonuçta yazlıktayım.


Akşamları da bol boş vaktim oluyor.


Oğlan dedi ki baba bir de yeraltı bölümü mü yapsak şu oyuna falan dedi.


Bi-- Oyunu paylaşıyordum zaten geçen sene bilen biliyor.


İşte kurcalaya kurcalaya programı, biraz da arada çok sıkışırsam internetten bakıyorum videolara falan ya da dokümantasyonuna bakıyorum.


Ses kanallarına ayırıyordum.


Bölümde mesela sound efekts bus'ına, channel'ına reverb ekleyebiliyormuşsun.


Eee kolay yoldan mesela bir yankı efekti elde etmiş oldum.


State machine yazdım bir tane.


Kodda da state machine nasıl yazılır?


Çünkü IOS app'i yapmaktan çok farklı neticede.


Aslında aynı yani bir ara yüz kısmı var.


Hatta yine XCoddaki gibi şey yapabiliyorsun.


Yani objeyi sürükleyip bırakınca direkt referans bağlıyor.


Yine şeyler var iOS'teki gibi.Mert.


Timer bittiğinde ki şeyi bir metoda falan bağlayabiliyorsun yine XCode'daki gibi.


Oralar falan benzer ama geri kalan kısımlar tabi yine kendine has.


Eee Applerde de state machine bir iki defa yazmışlığım vardı ama buradakiler biraz daha farklı.


Çünkü burada sürekli her framede çalışan fonksiyonlar var, animasyonları falan oynatan.


Eee o açıdan birazcık daha değişik.


Yuvarlanabiliyor karakter artık.


Eee şimdi işte animasyon ve müzik falan onlarla da uğraşıyorum bir yandan.


Öyle güzel, keyifli vakit geçiyor.


Eee çok uzun değinmeyeceğim oyun geliştirme ile ilgili ama bu şekilde.


Eee biraz bir şeyler olduktan sonra paylaşırım.


Böyle stüdik toplayıp- Hmm bahsetmiştim.


Eee toplayıp işte oyun oynatıyoruz onlara.


Güzel, keyifli bir ortam oldu.


Ben de bayağı bir şey öğreniyorum tabii bu yan-- bir yandan.


Bu şekilde geçiyor.


Biliyorsun abi yaz olunca, eee özellikle şeyden sonra haziran'dan sonra her şey bi dura-- durağanlaşıyor.


Bir de şeyler de artık okullar da tatil olduğu için hani çoluk çocuk, herkes şeye tatile gidiyor.


Muhtemelen Ağustos'un sonuna kadar bu şekilde devam eder.


Böyle biraz durgun geçer.


Eee ben de dün, eee bir tane etkinliğe gittim.


Eee benim eee eski çalıştığım, eee ilk çalıştığım şirketteki arkadaşlar düzenliyordu.


Agentin Coding diye.


Eee şimdi ben hani şeyi ara sıra kullanıyorum işte eee bu LLM toollarını ama eee bir yandan da hani görüp hani diğer insanlar nasıl kullanıyor, ne yapıyorlar da bu kadar çok övüyorlar diye eee gidip görmek istedim.


Hani uzun zamandır görmediğim iş arkadaşlarım da vardı.


Eee zaten eee şirketin ofisinde yapıyorlardı.


Hani şirketten gelenler vardı.


Eee yani iki tane falan sunum vardı.


Eee ilk sunum bu karşılaştırma yapıyordu.


Eee işte en çok kullanılan üç tane bu LLM toollarından bir tanesi işte Google'un Gemini'ye bir tane GitHub Copilot, bir de Anthropy'in eee Cloud Code eee toolunu karşılaştırıyorlardı.


Böyle birkaç açıdan eee el almaya çalışmışlar.


İşte bir UI eee oluşturma kısmından bakmışlar.


İşte ondan sonra bir eee istenilen şeyi veriyor mu?


Eee ikincisi işte ne kadar eee sana adım adım anlatıyor yaptığı şeyi.


Hani sen sürekli eee chat gibi yazıp şey yapmaktansa bir taskı veriyorsun.


Kırk dakika diyor, yazıyor kod diyor mesela.


Eee senden ne şeyi inputu verdikten sonra ben böyle böyle.


Hani sitenin kendisini veriyor.


Bana diyor, bunun aynısını yap diyor.


Orada benim an-- gördüğüm kadarıyla.


Çünkü ben hiç böyle bir karşılaştırma yapmamıştım.


Yani Google'ın Gemini en kötüsüydü.


Eee şey olarak en iyisi o diye.


Ama yani hani sunumun şeyinde sonunda benim anladığım şey, eee sunumu yapan kişi de zaten dedi.


O beni şaşırttı.


Yani hani sonuçlar tabii hâlâ böyle tartışılabilir, çok fazla tartışılabilir sonuçta.


İşte dediğim gibi kırk dakika çalıştırıyor, işte bazen eee işte yani hani sadece yaptığı bir işin maliyeti beş dolar, on dolar, yirmi beş dolar oluyor mesela.


Hani bazıları tabii diyebilir ya işte sen o projeyi başkasına versen daha pahalıya mal olabilir diyebilir ama eee yani çıkan sonuç hani sonuçta şey değil.


Production ready dediğimiz bizim hani hemen alıp deploy edebileceğin şeyde bir sonuç olmuyor.


Hatta Mac uygulaması falan da yazdırmış mesela örnek olarak.


Hani UI falan bir şeyler yapıyor ama hane fonksiyonel olmuyor, istediğin şeyi yapamıyor.


Yani işte hani Jira taskını mesela yani yönetmek için bir tane MacApp'i tarzı bir şey yapmış.


Eee ama yani benim anladığım sunumda da kendisi de söyledi.


Eee hani bu seviyeye bile ulaşmak istiyorsan, o işte Cloud Code'un iki yüz dolarlık bir şeyini kullanman gerekiyor.


Yani öteki türlü diğer şeylerin çok daha eee limiti hem az oluyor.


Bu istediğin sonucu alamıyorsun.


Bunlarda da limitler varmış, işte beş saatte bir sıfırlanıyormuş.


Ben hani dediğim gibi çok aşırı şey yapmadığım için, kullanmadığım için tamamıyla onların deneyimleriyle şey yapıyorum, aktarıyorum.


İşte beş saatte bir sıfırlanıyormuş da o limit.


Bir şeyler daha yaptırıyormuş.


Herkese farklı saatte verirlerdi.


Ya benim anladığım şu anda şey eee.


Çünkü bu eee cursor vardı en çok kullanılanlardan bir tanesi.


Onlar mesela-Mmm, değişiklik yapmak zorunda kaldılar paketlerinde.


Daha sonradan da işte limitleri arttırmak zorunda kaldılar falan.


Ondan sonra ben açtım Reddit'e baktım, millet bayağı sövüyor yani hani.


Çünkü herkes böyle çok çabuk.


Bana çok şey geliyor ya atıyorum işte yüz, yüz istek atabiliyorsun ya da beş yüz istek atıyorsun.


Ondan sonra şey oluyor.


Limite takılıyorsun.


Hani token başı ondan sonra ödemeye başlayacaksın kullandığın kadarıyla.


Ya benim işte dünkü sunumda gösterenler, yani böyle günde elli dolar harcayanlar vardı.


Yani hani sırf sadece hani bu projeleri şey yapmak için.


Hani günün sonunda şey yapmıyorsun ya, güvenebildiğim bir şey ortaya çıkmadığı için.


Hani gene sen üzerine bir zaman harcayıp onu gene biraz anlayıp şey yapman gerekiyor yani hani.


Iıı ve gene bugün de bir makale daha da paylaşmıştım.


Hani kod yazmak mesele değil aslında.


Yani hani onu okuyup, anlayıp, bütün o kontekste zihnine alıp daha sonra hani onun üzerine düşünmek falan diye.


Ama yani hiç kimse, yani sunumu yapanlar baya uzun süredir kullanan insanlar.


Iıı hani ilk çıktığından beri test edip şey yapan insanlar ve baya da para da harcıyorlar.


Yani hani bunların limitleri neymiş görmek için diye.


Eee yani kimse de böyle abi mükemmel iş çıkartıyor demedi.


Her sunumun sonunda böyle pros cons şeklinde göstermişlerdi.


Ee böyle yani başka bir sunumda da mesela işte daha iyi nasıl ee çıktı alınır?


Bu Cucumber diye, eee salatalık İngilizcesi bir tane test framework'ı var.


Birisi mesela onu kullanarak, ondan yola çıkarak onun test senaryoları oluyor.


Hani şey olarak onun girdisini o şekilde vererek bir şeyler denemiş daha iyi sonuç alabilmek için.


Ee hani doğrudan bir şey verip ya bana böyle, böyle, böyle bir app yap demektense hani test driven development.


Hatta şey demişti behavior driven development- Behavior framework.


Aynen öyle daha iyi sonuç alınabilir demiş.


Yani insanlar böyle sürekli hala bir şeyleri test etmeye çalışıyorlar.


Ben ara ara böyle daha yakın arkadaşlarımla konuşuyorum.


O zaman da bırakıyorlarmış artık çoğu kişi.


Eee hani istediği sonuçlara ulaşamayınca.


Eee hani eee çıkartıp parasını verip de kullanır mıyım?


Eee şeyi hala bende var.


Çünkü yani hani onların verdiği şeylerde de dediğim gibi ya en az iki yüz dolar harcayacaksın.


O en üst paketi alacaksın.


Ara sıra hani iyi sonuçlar veriyor.


Eee o yüzden ben hala ikna olmadım.


Eee o ne derler?


Sweet spot'a oluşana kadar product market fit oturana kadar.


Ve genelde de benim gördüğüm kullanan insanlar hep şeylerden kullanıyorlar abi.


Şirket veriyor hani lisansı.


O yüzden mesela en çok kullananlar o grupta sorulanlardan.


Eee ya biz zaten GitHub kullanıyoruz.


Hani biz bu şirkete zaten güvenmişiz.


Eee bizim codebase'i vererek.


Eee zaten GitHub için de lisans parası veriyorlar.


Copilot alıyorlar.


O şekilde de bütün şeye dağıtıyorlarmış.


Eee şirketteki çalışanlara dağıtıyorlarmış.


Eee yani diğerleri biraz daha azdı.


Benim oradaki yüz elli kişide gördüğüm kadarıyla.


Özellikle Google Gemini neredeyse hiç yok gibiydi.


Büyük şirketlerde dediğim gibi hep böyle şey Copilot kullanılıyormuş.


Eee bazı arkadaşlar çünkü çok daha farklı şirketlerde çalışıyorlar.


Eee farklı ülkeden şirketlerde çalışıyorlar, uzaktan.


Eee bölümün ilerleyen zamanlarında.


Evet, iyi ki şirketler var.


Şirketler zaten ödemezse hiç geliri olmayacak bu şeylerin.


İnsanlar çok tercih etmiyorlar çünkü.


Bu hype'ı da uzun bir süre devam ettirecekler gibi gözüküyor.


Hani iki senede bu kadar geliştiyse- Hımm...


Yap bana sunulan argüman o ya.


Bundan sonra kim bilir nasıl gelişir de işte gelişim lineer olmayabilir her zaman.


Hele hele bu tarz teknolojilerde çok daha hızlı durabilir ki ben LLM'lerin altı aydır falan hiç ilerlemediğini düşünüyorum.


Hatta agent işi de ilerlemediği için işte MCP çıkartıyorlar ki agent'ların işi kolaylaşsın.


Yani hep böyle bir-- şu inanılmaz derecede bu iş olsun diye para fırlatıyorlar probleme ve o paranın bir şekilde çözeceğini düşünüyorlar.


Bakalım göreceğiz.


Ben çözülemeyeceğini düşünüyorum ama- Yani.


Ben yani biliyorsun abi biz bilmiyorum, insanlar şeyi düşünmesin.


Ee, biz böyle okumadan etmeden bir şey üzerine şey yapmıyoruz.


Hani biz her okuduğumuzda burada paylaşmıyoruz ama yani gerçekten ya ben de sen de çok fazla okuma yapıyoruz.


Uzun uzun YouTube videoları falan var bize hep yani izliyoruz onları açıkçası.


Yani benim işte mesela gördüğüm özellikle işte Meta tarafında hani Mark Zuckerberg yani böyle NBA'e oyuncu alır gibi abi [gülüyor] ya şirketten araştırmacı alıyorlar, şirketten yönetici alıyorlar.


En son işte mesela Apple'ın Foundation modelinin başındaki adama yüz milyon dolar para vermişler.


Öyle almışlar Meta'ya.


Ama yani ben gerçekten hani şeyi de çok okuyoruz biz teknoloji tarihine vesaire de çok okuyoruz ama teknoloji tarihinde de böyle hani üzerine para atarak, ee, bir şeyler başarabilme şansın hiç yokmuş gibi geliyor.


Ya benim aklıma öyle bir ürün gelemiyor yani hani.


Yani çok böyle limitler koyuluyor.


Ekipler de genelde böyle beş on kişi falan bir ekip oluyor.


Onları ikna etmeye çalışıyorlar.


Ee, yani bir şeyler genelde bu şekilde çıkıyor.


Hani işte Apple ürünlerinden tut, daha önceki Bell Labs'taki ürünlere kadar.


Yani orada da bir sürü araştırmacılar vesaire var.


Sanmıyorum yani orada da böyle çok yüksek paralarda çalıştıklarını falan.


Burada o beni yani biraz şüphelendiriyor, ee, açıkçası.


Hani harcadılar, o para gitti.


Hiçbir gelir de elde etmiyorlar.


Hani benzer şeyi burada şey de yapacaklarmış gibi geliyor bana.


Ee, işte bu kendisi Super Intelligence ekibi kuruyormuş.


Çok böyle yüksek miktarlarda para harcıyorlar.


Yani genelde hep diyoruz biz on sekiz ay ama bir daha para enjekte edilmezse on sekiz ay sonra genelde ortaya çıkıyor.


Ama tekrar enjekte ettikleri için sürekli bir on sekiz ay daha erteleniyor.


Yani işte bunlar artık ne değişti?


Dediğim gibi yani ben o yüzden gittim.


Ben takip etmiyorum çünkü zaten boğazımdan içerisi zorla soktukları için- [gülüyor] Her yerde gördüğümüzden dolayı bir şekilde bana geliyor zaten.


Benim takip etmeme gerek yok yani.


Hani böyle bir AI şeyi olsun, bir de normal Hacker News olsun diye.


Çünkü hani ana sayfayı açıyorsun, otuz tane link var.


Millet de bıkmış yani açıkçası.


Sanki doğal bir şekilde gitseymiş.


Hani daha böyle olabilitesi varmış gibi geliyor bana.


Ama yani dediğim gibi, ee, ben yani her türlü yeni teknolojiyi takip ederim.


Ben Bitcoin zamanında ben ilk bitcoin'imi 2012 yılında almıştım.


Daha geç satsaymışım keşke ama işte şeyde de NFT'lerde falan da yani ben hepsini takip ettim.


Hepsinin de bütün şeylerini böyle makalelerini falan okudum ama hani biraz da belki onun şeyiyle aslında tecrübesiyle belki daha iyi yorumlayabiliyoruz.


Ama, ee, bekleyip göreceğiz ya.


Ben şeyi de blog yazısını bahsetmiştim, geçen hafta paylaştım.


Hacker News'de abi flag'ladılar ya blog yazısı tartışma çıktı hemen altında.


Yoksa birinci sıraya çıkmış The Hacker News'de.


Altına gene millet yorumları falan döşemiş bayağı.


Hepsini okudum.


Yani hâlâ yani böyle nasıl diyeyim?


Yani böyle yüz-değil-elli bir bölünme varmış gibi geliyor bana çok tartışıyorlar.


Fikir de beyan etmiyorlar.


Yüzde yirmi şu an çok heyecanlı, yüzde seksen de hiç heyecanlı değil.


O yüzde seksenin de yarısı, yani yüzde kırklık bir dilim de bunun hiç olmayacağını düşünüyor.


Yani teknolojide ilk adopt edenler vardır ya, her yeni çıkan teknolojiyi alırlar falan.


Şu an o safhadayız bence hâlâ daha.


Hepsinde hadi tamam Sam Altman dolandırıcı, onu biliyoruz.


O bir yerde onun foyası ortaya çıkacak, ki yavaş yavaş da kötüye doğru gidiyor OpenAI.


Ee, Mark Zuckerberg de bence hokkabaz bir adam da.


Eee, onun mesela bu kadar para harcatıp da şey yapması, yani yatırımcı mı diyeceğim, yatırımcıya da ihtiyacı yok.


Çok iyi çalışan machine learning, minik machine learning algoritmaları da bizim hayatımızı çok kolaylaştırabilir.


Ee, mesela Apple'ın işte Foundation Models'da mesela yaptığı, yani senin verinin içerisinden bir şeyleri bulup getirme.


Minik bir search engine gibi çalışma yani indeksleyebilme vesaire.


Yani bu tarz şeylerde, işte resimler arasından işte konuları falan detect edip ayırt edebilme falan gibi şeylerde-Daha çok kategorize edebilme, tagging yapabilme işte linguisting, tagging falan.


Bunlar aslında bizim hayatımızı çok kolaylaştıran şeyler ve machine learning bu işleri çok iyi yapıyor zaten.


Onları daha mükemmelleştirmek yerine hep büyük pastanın peşindeler ama büyük pasta hiç olmayabilir yani.


O bana çok garip geliyor.


Ray Kurzweil bir kitap yazmış 2025'te şu olacak falan diye.


İşte 2023'e kadar falan herhalde tutturmuş.


Onun da açıkçası çok büyük bir üçkağıtçı olduğunu söyleyen çok yer var yani.


Çok fütürist ama yani bizdeki fütüristler gibi değil tabii de.


[gülme] Çünkü Kurzweil şey yani synthesizer falan da yapan bir adam eğer aynı Kurzweil'sa.


Değişik kafada bir adam ama o yani her kehanet tutacak diye de bir şey yok neticede.


Ee bilmiyorum bakalım göreceğiz.


Başka bir şey gelmiyor aklıma.


Abi yani iki yüz milyon dolar maaş ne demek biliyor musun sen yani?


[gülme] Bir tek onun tarafı var.


Sen mesela atıyorum- Yok abi bunlar- Belçika'da Genk'te oynayan topçu ya üç yüz bin euro maaş alıyor.


Artık adam doyuyor çünkü.


Şimdi o Apple'daki adam da San Francisco'da toplarsın mekanlardan.


Herife iki yüz bin dolar maaş vermek nedir ya?


Tabii, tabii o- Süper intelligence ulaştığımızda iki yüz falan diyor.


Ya şey- İmza parası.


Bir de üzerine şey hisse.


O da böyle atıyorum dört yılda şey oluyor, parça parça veriyorlar falan.


Yani bilmiyorum.


Bazı insanlar yani kendi hani adam startup'ta CEO bırakıyor abi mesela.


Yani şeyi Meta'ya geçiyor.


Yani hani şeyi falan bırak- adam startup'ı falan bırakıyor.


O yüzden çok şaşırtıcı geliyor bana açıkçası.


Ya şey e-e, hani para seni çok cezbediyor.


Ondan sonra zaten emekli olurum, giderim diye düşünüyorlar.


Hani onu görüp ikna oluyorlar, o şekilde değiştiriyorlar diye tahmin ediyorum.


Çünkü abi iki yüz milyon diyorsun.


Hani Tim Cook haricinde mesela hani o-o parayı alan insan yokmuş Apple'da.


Yani hani sen bu adama hani o-o seviyede bir para veriyorsun ya, o kadar uçuk bir para aslında konuşulan para.


Apple dünyanın en değerli şirketlerinden bir tanesi.


İşte yılda dört yüz milyar dolar geliri var.


Belki alt, beşinci, altıncı seviye, belki VP seviyesinde ise falan.


Genius bir adam mı?


Ee hani Apple'da çalışıyor.


On device çalışıyor.


Ya da sırf şey için mi gene yatırımcılara ikna etmek için.


İşte şu şirketteki en üst düzey yöneticiyi de aldık.


Hani otomatik olarak aslında bir değer ortaya koyuyorsun o kişilerle birlikte.


Ama şey olarak bir değer yok gene, ürün olarak bir değer yok henüz.


Önümüzdeki sene 2026'da bu hani ekibin yapacağı iş ortaya çıkar diye.


2026'da tekrar konuşuruz muhtemelen çıkan işi.


Know how'ın da şöyle bir değeri var aslında.


Neticede Facebook bütün gelirinin çoğunu şeyden kazanıyor.


Instagram vesaire gibi mobil app'lerden kazanıyor.


Mobil app'in içerisine bu intelligence'i on device çalışacak şekilde gömebilir miyiz belki?


Onun know how'ını almaya çalışıyor olabilir.


Ben o paraya futbol takımı kurarım.


Amerikan ligi zaten kolay abi.


Sponsor monsponsor derken.


Zuckerburg daha iyi bilir de.


Değiş- Ama abi şöyle düşün yani sadece geçen gene ona da denk geldim.


Yani OpenAI'ın maliyetlerinin yarısı sadece şey maaşa gidiyor, diğer yarısı da data center'lara gidiyor.


Yani hani çok inanılmaz yüksek bir para böyle.


Yani hani düş-düşün işte iki yüz milyon veriyor, ötekine yüz falan vermiş.


Hani ortalaması elli milyon falan desen elli kişi şey yapsan yıllık sadece iki buçuk milyar dolar.


Sen belki şeye vereceksin yani hani o elli kişilik adamı çalıştırmaya vereceksin.


Yani çok bilmiyorum.


Yıllık tahmini cost'u on dört milyar dolar gibi bir şeydi.


O-o bir hastalık gününün maliyeti abim ne bileyim yaa yirmi bin, otuz bin dolar para ediyor.


Mesela topçuda da öyle sıkıntı var.


Altı ay yok abi adam.


Sen adama vermişsin iki yüz milyon dolar-Çok acayip riskler.


O yüzden diyorum yani ben futbol takımı kurmak daha mantıklı olabilir ama neyse bakalım vardır bir bildikleri diyelim var da yine zenginin malı bizziürtün çenesini yordu.


Bu yayın tabii yıktığı taraflar da var malum iş piyasasıyla ilgili konuşun, konuşun diyorlardı bize.


Aslında iş piyasası uzmanı değilim yani.


Hiç konu hakkında çok bir bilgim de yok.


Ancak bir o konuyu da konuşalım.


Şu an çok fazla işten çıkartma oldu.


Sonra onları okuyunca, öğrenince baya sinirlendim yani.


Çünkü çok beklediğim oyunlar vardı arasında.


Eee hadi Microsoft falan gibi devler AI'ı şey yapmak için işten çıkartmalar yapıyorlar ama genel olarak sektörde de bir şey var.


Bir de şimdi insanlar şey demeye başladılar işte AI çıktı için biz artık junior falan almayı bıraktık, işte stajyer almayı bıraktık.


E tamam da senior'un da belli bir havuzu var ve o senyörlerin yenilerinin yetişmesi lazım ki birileri emekli olunca ya da hayatını falan kaybedince senin yeni sinyal bulabilmen için o şeyin sürekliliği lazım yani.


Böyle bir sıkıntılı durumdayız.


O yüzden çok bir bilgim yok.


Ya ben de hani bireysel olarak hakim değilim ama çevremde çok fazla şey duyuyorum.


Onları açıkçası biraz paylaşmak istedim.


Öncelikle hani bize yorum yazanlar hani Türkiye özelinde belki biraz şey isteyebilirler ama ya benim gördüğüm kadarıyla hani bu Türkiye'ye özel bir şey değil.


Şu anda hani yazılımcı işe alma konusunda gerçekten bütün piyasa daralmış durumda.


Almanya'da da böyle.


Hâlâ böyle ufak tefek şeyler duyuyorum ben arkadaşlardan kendi şirketlerinde.


Ya işte biz, işte QA'cileri işten çıkarttılar, işte freelancerları işten çıkarttılar artık.


Böyle ufak tefek şirketler de değil.


Böyle yavaş yavaş artık hani bir şey var, daralma var.


Hani kovid sonrası çok yüksek anlamda bir işe alım oldu.


Çünkü hani herkes dijital işini halletmeye başlayınca, hani dijital ekosistemdeki aslında bir anda gelirler arttı.


Ama kovidden sonra hani o gelirler düşünce bu sefer hani atıl bir iş ortaya çıktı.


Ama hani o dönemde bir de bir sürü insan bu sektöre girmek istedi.


Hem işte yazılımcılığın verdiği rahatlık diyeyim.


Hani uzaktan çalışma olsun, hem diğer mesleklere oranla bir tık daha yüksek maaş ya da işte uzaktan çalışma sayesinde farklı ülkelere iş yapma.


Hani gene dediğim gibi Türkiye üzerinde düşünmemek lazım.


İşte Türkiye'den bazen işte, hani işte Dubai'ye, Amerika'ya iş yapıyorlar.


Yani Almanya'da yaşıyorlar ama Amerikan şirketine çalışıyorlar.


Böyle iki katı bir maaş farkı olabiliyor.


Hani normal okul şeyini takip ederek bir sektöre atılım yapan insanlar oldu.


Bir de bu bootcamplerle falan çok fazla insan sektöre girdi.


Yani hani bir sürü öyle ortaya startup çıktı ya işte bootcampe gelin altı ay da biz sizi hazırlayalım, maaş garantili size şey olsun gibisinden.


Böyle çok ilgi alakası olmayan hani meslekle doğrudan insanlar da ya hani ben niye şu anki işimi yapıp bu kadar uğraşayım onun yerine?


Ondan sonra keyfime bakarım gibi düşünüp çok fazla bu sektöre giren insanlar oldu.


Yani çok fazla işte bu arz talep meselesi.


Ama talep düştüğünden ötürü artık çok fazla da hani yazılımcı olup da hâlâ iş arayan insanlar var.


Ya benim çevremde de mesela işte dedim ilk şirkette hani bir sürü eski iş arkadaşlarıyla konuştum o şirkette de böyle dört sefer falan yani işten çıkartma oldu.


Hâlâ mesela neredeyse bir yıldan uzun süredir İşbakan, Product Managerlar, UX Researcherlar, Analistler.


Yani bu farklı alanlarda işte yazılımcılar gene mobil developerlar, native yazanlar çok fazla.


Böyle hâlâ şey var, iş arayan insanlar var.


Yani biraz bunu görüyoruz gibi geliyor bana.


İş bulanlar da genelde de böyle network sayesinde iş buluyorlar.


Artık böyle hani bir ilana başvurup iş bulmaktansa, hatta bazen artık ilan bile çıkmıyor şirketler.


Hani iş arayan bir tanıdık oluyor.


Yani ben birine referans göstereceğim, referans gösterecek insan bulamıyordu.


Çünkü referans için bonus veriliyordu.


Yani birisi ya işte bize frontend ci lazım dediği an, hemen ekipten beş kişi şey diyebiliyor ya benim tanıdığım bir frontend ci var hani onu mu alsak falan gibisinden.


Haliyle hani bu konudan konuya hakim olmayan insanlar şey düşünülüyor ya bu şirketler hiç eleman almıyor gibi düşünebiliyor.


En azından dışarıdan öyle gözüküyor.


Bilmiyorum, sen de bu tespitime katılır mısın?


Ciddi bir ilgi oldu fakat eee, işte bir milyon yazılımcı hedefi falan vardı bizde de biliyorsun.


Onun gibi sonucu çok düşünülmemiş işler vardı.


Bilmiyorum sonrasında ne oldu, nasıl gitti?


Eee, ama neticede hani çok fazla insan yetişti doğru ve ikinci kısma da aslında biraz katılıyorum.


Çünkü iyi iş yaptığını bildiğimiz, güvendiğimiz insanlar oluyor.


Daha böyle yaptığı işleri göstermeyi seven insanlar oluyor.


Yani eee, bizzat senin başvurduğun değil de şirketin direkt işe alımı şeklinde oluyor.


Mesela bizim şirkette sürekli yeni işe başlayan insan oluyor yani.


Eee, işe alım oluyor.


İlanı açılmasa bile bazen oluyor.


Bunu tavsiye ediyorum.


Mesela onu alıyorlar onun yerine hiç ilan çıkmamış oluyor bu sefer.


Böyle bir durum var.


Eee, doğru yani onların hepsinin etkisi var.


Ama en büyük şey özellikle arzın çok ciddi artması diye düşünüyorum ben de.


Özellikle junior ve mid seviyede arz çok fazla.


Yoo, aslında junior seviyede de farklılaştırabilen insanlar var.


Özellikle yaptıkları işleri paylaşan ama paylaştığı işler de böyle yüz bir gibi olmayan, gerçekten uğraşıp bir şeyler çözebilen insanlar var.


Hakikaten diyorsun ki bak böyle bir edge case'i bulmuş, çözmüş vesaire.


Ayıva söz elinde konuşuyorum.


Yani hep tasarım gözü olan yazılımcı şeklinde.


Eee, yani biraz hava atmak gibi olacak ama şimdiye kadar hiç iş başvurusu yaptığımı hatırlamıyorum yani.


Hani ben sizinle çalışmak istiyorum diye genellikle hep biz böyle birisini arıyoruz, gelir misin şeklinde geldiler.


Biraz aslında onu yapmak gerekiyor.


Ben özellikle böyle hani rockstar tabiri çok doğru değil ama sağlam developerların diyelim, eee, işsiz kaldığını pek görmedim.


İstisnalar kaideyi bozmuş olur ama genel olarak zaten meşhur olan ve iyi iş yaptığı bilinen insanlar ayrıldıklarını duyurduklarında hemen zaten arkasından bir teklif bir şey geliyor.


Eee, o şekilde çalışmak lazım.


Niye kendinizi bu kadar yoruyorsunuz?


İşte mesai saatleri dışında çalışmanıza gerek yok falan diye.


İtilaflı bir konu açıkçası.


O ekstra çalışmayı yapmadan o, eee, sağlam developer seviyesine kolay ulaşılabildiğini düşünmüyorum ben.


Yani en azından kendi gözlemim, deneyimim bu şekilde.


Yani sen mesai bittikten sonra oturup hala daha ekstra olmak istediğin developera doğru bir şeyler yapmıyorsan, ekstra işler yapmıyorsan, illa şirket için çalışmana gerek yok bu arada gece gündüz.


Ama mesai bittikten sonra kendin için de bu ekstra bir proje yapmaktan bahsetmiyorum.


Yani kendini geliştirecek şeyler, eee, yapmadığın zaman, o zaman işte daha standart havuzun içine dahil oluyorsun.


O zaman da iş bulman çok daha zorlaşıyor.


Ben şunu şunu yaptım ama yine de iş bulamadım.


Ne diyorsun sen falan diyenler olabilir.


Yani dediğim gibi benim gözlemim bu şekilde.


Eee, herkes için konuşamam tabii.


Şimdi biz hani biz genelde remote olarak çalıştığımız için.


Hani bu alanda iki farklı konu ön plana çıktı.


Birincisi güven.


Bu Silikon Vadisi'nde elemanın biri.


Yani adam aynı zamanda beş altı şirketle aynı anda çalışıyor.


Yani Reddit'te falan bunun grupları var.


Overwork muydu neydi?


Türkiye'de de herhalde Almanya'da da bu şey olarak sistemsel olarak çok mümkün olmayabilir.


Yani çünkü orada görülüyor kaç tane hani, eee, şirkette çalıştığın.


Ama bu insanlar kontraktör olarak çalıştıklarından ötürü, eee, hani sistemsel olarak bir şeyi göremiyorsun.


Hani bu adam hakikaten başka şirkette de çalışıyor mu diye.


Bu nedenle böyle çok fazla aynı-- yani birkaç şirkette aynı anda çalışan insanlar ortaya çıktı.


Bu nedenle de hani çoğu şirket artık, eee, çok fazla şeye yanaşmıyor.


Remote çalışmaya çok fazla yanaşmıyor.


Bu da tabii otomatik olarak hani, eee, piyasadaki iş ilanı sayısını azaltıyor.


Sen önceden atıyorum, eee, Ankara'da yaşıyorken, İstanbul'daki işe çalışabiliyorken artık hani sadece İstanbul'da yaşaman gerekiyor o işe çalışabilmek için.


Bir de ikincisi, hani bunun tam zıttı olan hâlâ remote çalışan şirketler.


Ya biz zaten remote eleman alıyoruz.


Ya bu remote elemanı işte.


Almanya'daki şirket hani, eee, niye gidip, eee, işte şeyden Fransa'dan ya da İsveç'ten alalım.


Onun yerine gider Hindistan'dan alırız.


Hani günün sonunda remote çalışıyorlar zaten.


Yani kendi çalıştıkları şirkette şey sayısı artmış durumda.


Hani eee, özellikle Asya ülkelerine, eee, kontraktör olarak çalışanlar bir de- Kibar olmana gerek yok.


Hintli diyebilirsin yani.


Ha- Zaten piyasanın domini olarak onlar ettiği için, domine ettiği- Aynen ya, ya bir de, yani hani, eee.


..Şeyi de görüyorsun.


Onlar kontraktör olduğu için daha da çok tercih edilebilir oluyorlar.


Çünkü şirketler hani şu anda nasıl diyeyim, genel anlamda bir şey var.


Bilinmezlik var piyasada.


Ama yapılması gereken biraz da iş var.


Ya biz hani yatırım yapıp işte ilan çıkacan rekrutaydır, on boarding dir, işte vesaire vesaire bunlarla uğraşacağınıza ya diyor ki ya biz hani bir tane kontraktör alalım, üç aylık bir kontrat verelim.


Hani işi yapsın, hani zaten işini beğenmezsek hani şey de yok.


Sen hani bir sürü zamanın harcamana da gerek yok.


Ben önceden mesela tam zamanlı çalıştığım şirketlerde denk gelmişti bana.


Ondan sonra kovuyorlar adamı.


Yani çok, çok daha kolay.


Yani hani o şeyden ziyade.


Hani bu işin bu şekilde olduğunu, ona göre zaten fiyatlandırılıyor.


Haliyle de şirketler artık hani ona yöneliyorlar.


Ya biz zaten hani bir tane full tam, tam zamanlı eleman alacağımıza ya işte Hindistan'dan vesaire gidip birkaç tane gene senior seviyesinde.


Hani onlar da şey de diyemiyorum yani çok daha kötüler de diyemiyorum.


Yani hani şey maliyeti çok şey olduğundan ötürü, düştüğünden ötürü.


Bir de mesela ben şeyle konuştum.


Hani geliştirdikleri üründen ötürü diyeyim.


O bana abi iki farklı yeni iş kolundan bahsetti.


Bir tanesi fractional working denilen bir olay var.


Hani kişinin yaptığı iş tam zamanlı değil.


Yani freelancer de değil.


Ama hani gene kontraktör olarak çalışıyor.


Ya da on saat çalışıyor.


Yani böyle çok ufak bir miktarda çalışıyor.


Belki hani insanların daha kolay aklında oluşması için muhasebeciler mesela Türkiye'deki muhasebecilerin yaptığı iş bu fractional işe denk geliyor.


Hani senin de mi muhasebecin var ama sana atıyorum, ayda ya da işte haftada bir saat falan harcıyor dimi üç saat falan harcıyor.


Bunu işte mesela CTO'luk için yapıyorlar.


Fractional CTO diyorlar ya da işte fractional developer diyorlar.


İşte ufak bir startup, işte bir marketing çalışma-çalışması yapmak istiyor ama full time tam zamanlı olarak bir marketing elemanı almak yerine hani çok böyle marketing alanında uzman bir adam var.


Yani böyle işini çok iyi biliyor ama çok pahalı adam.


Adama diyor ki ya gel sen beş saat bana çalış diyor sadece.


O zaman hem şey yapabiliyorlar, ödeyebiliyorlar hani onun parasını.


Hem de o adam o beş saat içerisinde gerçekten çok yüksek bir çıktı verebiliyor.


Hani işin çok iyi uzmanı olduğu için.


İşte, işte yazılım var, analistler var, işte tasarımcılar falan var.


Hani tasarımcı gidiyor gene haftada beş saat çalışıyor.


Sürekli bir ekran tasarımı olmuyor.


O yüzden hani arada sırada böyle işte yeni bir landing page var dimi, onun şeyini yapıyorsun.


Gene yani kontrat bir şekilde.


Ya ben böyle bir-- bu şekilde çalışan, ben başka bir arkadaştan duymuştum.


Kendisi de bu şekilde çalışmayı tercih ediyordu.


Yani ben diyor hani, şey yapmak bağlı olarak bir şirkete çalışmaktansa, hani o şirkete bu şekilde dört saatlik, beş saatlik, haftalık, on saatlik şeklinde şeyler de mesela o şekilde çalışıyorlar.


İşte HR hizmeti veren insanlar var sadece.


Çünkü niye sen atıyorum arada bir eleman alınca belki bir HR'lık iş çıkıyor.


İnsan kaynakları için bir iş çıkıyor.


Hani bu tarz işler olduğu zaman yani sürekli bir HR'ın sana bir faydası olmuyor aslında.


Onlarda da böyle işte üç saatlik çalışan HR'lar falan var.


Bunun çok yaygın, daha yaygınlaştığını söyledi bana arkadaş.


Hani sen kayıt oluyorsun, ben fractional olarak çalışmak istiyorum.


On saatlik bir şeyim var, zamanım var.


Bu şekilde iş bulmak isteyen, iş elemanı arayan şirketler de hani o platformlarına girip bu şekilde o insanlara şey yapıyormuş.


Bir tane vardı aklımda, şu an gelmedi ama notlara eklerim ben bu siteyi.


Orada mesela görebiliyorsun ve profiller de şöyle oluyor mesela ya Apple'da beş yıl çalışmış, işte atıyorum Meta'da on yıl çalışmış, beş yılda Microsoft'da çalışmış, işte fractional CTO'luk yapıyor adam.


Normalde sen bu adamı işe alsan çuvalla para verirken ya işte diyorsun ki ben sadece dört saatlik bir zaman gerekiyor.


Haliyle çok daha ufak bir miktarla çok daha büyük yetenekli insanlardan faydalanabiliyorsun.


He aynı ya o şimdi ikinci kısmı da mesela şeyden bahsetti artık.


Özellikle bu işte AI startup'lar olsun ya da büyük AI ile uğraşan şirketler olsun hatta ya da aklına gelecek her türlü aslında şirket olsun.


Bu şirketlerde bir de abi -Kendisi nasıl diyeyim hızla işe alınması gereken pozisyonlar olmuş, ortaya çıkmış.


Veri etiketleme konusuna data tagging'de de veri etiketleme alanında bazı şirketler şey diyormuş mesela.


Şu şu, şu alanlarda uzman.


Hani bizim işte ne bileyim artık belki modeli bir train ettiler onu çıktılarını birisinin hani uzman birisinin olması gerekiyor.


Atıyorum şimdi mesela IOS Development la ilgili mesela şeyler veriyorsa çıktı veriyorsa kullandıkları LLM haliyle o alanda uzman birisi gerekiyor.


Onun çıktılara bakıp bu iyi, bu kötü, bu iyi, bu kötü şeklinde denemesi gerekiyor.


Biz konuşurken ben de ona dedim.


Bu işte, tarım sektöründe de hani sezonluk işçi olur ya.


Sen hani hasat zamanı- Köle pazarı bile diyebiliriz yani.


Yani- Demek istemiyoruz de işte.


Aynen hani onun gibi böyle istekler ortaya çıkmış artık büyük şirketlerden.


Ya bize hani şu, şu, şu alanlarda uzmanım işte ne bilim PhD'si olan, doktorası olan yüz kişi gerekiyor.


Normal şartlarda sen o yüz kişiyi bulman yani kaç belki yıl, yıl alır?


Ama onun yerine artık işte bu platformlar sayesinde eee şirketler bu istedikleri şeylere ulaşabiliyorlarmış.


Ve hakikaten senin onu hani o yetmiş iki saat içerisinde vermen gerekiyor o beş yüz kişiyi.


Eee yoksa hani hiçbir şekilde şey yapamıyorsun, yani iş yapamıyorsun.


Bunlarda çok fazla artış olmuş Amerika'da özellikle.


Yani oradaki şeylerin daralmasının nedenlerinden bir tanesi de bu.


Hani daha çok böyle hani eee biz eleman işe alalım, bize bağlı olsun, çok uzun süre bizle çalışsından ziyade, ya bizim böyle bir ihtiyacımız var ve biz bunu hemen çözmek istiyoruz.


Hani birisi bize kişiyi bulsun, parası neyse verelim.


Zaten bu kişi çok kısa süre aynen çalışacağından ötürü herhangi bir bağımız da yok.


Hani şeyini falan ödemiyorsun, sigortasıdır vesaire falan ödemiyorsun.


Hani biraz daha bu eee Türkçe karşılığını bilmiyorum da.


Bu işte kuryeler mesela.


Ya da işte Uber sürücüleri.


Onlarda da böyle hemen yani atıyorum rush hour dediğimiz zamanlarda ya da işte yağmur yağdığında bir anda böyle çok fazla talep artıyor.


Bir anda senin bir sürü aslında Uber sürücüsüne ihtiyacın oluyor.


Bu sefer bizim sektöre de uygulanmış durumda.


Hani yazılımcılar da aslında işte hani eee Uber sürücüleri gibi ya da işte kuryeler gibi talep görmeye başlamış.


Eee en azından hani onun piyasada gözlemlediği, hani kendi eee ürünlerinden, kullanış şeklinden gözlemlediği sonuç buydu.


Eee ya ben böyle tek tük bunları duyuyordum ama bunun bu kad-- Bu ikisi-- konunun işte hem fractional çalışma hem de bu şekilde sezondaki işçi diyeceğim artık bilmiyorum yani.


Hani gig worker olarak eee çalışma işinin hani bizim sektöre de böyle çok fazla bir şekilde yaygınlaştığını duyunca ben yani bayağı şaşırdım açıkçası.


Zamanımın bir bölü üçüyle- [gülüşü] Tam olarak öyle çalıştım.


Kalan iki bölü üçüyle de bilmem nereyi çalıştım.


Evet, değişik kafalar.


Eeey yani çok ekleyeceğim bir şey yok açıkçası.


Ne diyebilirim ki?


O sırada şirket kültürü diye bir şey inşa edemezsin insanlarla.


Bunda bayağı manuel, Hindistan'da çalışanlara işte Kenya'daki değil mi?


Bir avuç zenci diye hâlâ söylüyorlar o lafımı.


AI dediğin şey Kenya'da bir avuç zenci diye.


Kenya'da bunun için çok kullanılıyormuş.


İngilizce biliyorsa zaten şey yapıyorlar.


Tagliettiriyorlar yani o zaman sen nasıl teknoloji diye satıyorsun ki bunu?


Arkada yine insanları tagliettiriyorsun falan filan.


Değişik işler.


Böyle bir şeyi insanların demek ki fırlatıp atabileceği paraları var yani.


O zaman insan biraz tabii bu gelir adaletsizliği konusunu fazlasıyla düşünüyor.


Çünkü Avrupa'da falan biliyorsun yani yüzde kırk, yüzde kırk beş vergi var- Kırk sekiz tamam.


Maaşı yüz maaş alınca yüzde kırk beşi gidiyor abi bekarsan.


Bu bir ünlemeden faydalanılıyor.


Ondan sonra gidiyor saçma sapan projelere milyar dolarlık yatırımlar yapıyor.


Yani o yatırımlarda da adam gidiyor Hindistan'dan şey tutuyor işte kalifiye işi tutuyor.


Yani en azından hani ben hani bunları anlattım, insanlar hani genel anlamda ne oluyor iş piyasasında, niye hani iş bulamıyoruz diye sorguluyorlarsa, hani nedenler bunlar?


Yani işte para şu anda yani benim gördüğüm tek bir kanala ayrılmış durumda.


Herkes oradan umutlu.


Geri kalan bütün şeyler, sektörler aslında çok fazla şey yapamıyor, bir şey bulamıyor hatta mesela [gülüş] ben onu da duydum yani artık şirket içerisinde şimdi hani eee sen hani AI ilgili bir şey değilsin, şirket değilsin işte Meta'da falan çalışmıyorsun.


Hani atıyorum SaaS bir şirkette çalışıyorsun.


Ama şirket içerisinde böyle ufak AI ekipleri kuruyorlar.


Ya işte biz bizim ürüne AI'ı nasıl entegre ederiz falan diye.


Şimdi o yüzden artık ben bunu birkaç arkadaştan duydum.


Ya biz hani ben atıyorum on boarding ekibinde çalışıyorum.


Bu hani daha önemli şu anda sektörde.


Atıyorum yarın öbür gün layoff olursa, on boarding çok artık önemsenen bir konu değil.


Ee, AI daha çok önemsenen bir konu.


E o yüzden herkes böyle şeye geçmeye çalışıyor.


Ee, AI'yla ilgili bir ekip varsa şirkette ona geçiş yapmaya çalışıyorlar ki işlerini biraz daha şey yapabilmek için, sağlama almak için.


O da mesela gene beni şaşırtan konulardan bir tanesi oldu.


Yani mantıklı olan o da işte abi şu anda [güler] bilmiyorum çok mantıkla ilgili değilmiş gibi geliyor sektör.


Hakikati orada yani.


Yani o ekip kapatılırsa ve o iş çıkarsa insanların toplu şikayet edip platform bırakacak özellik neyse mesela o tarafa geçmeye çalışırım ben olsam.


En kilit, en kilit şeyler neyse on-onlarda bulunmaya çalışırım.


AI'den ziyade çünkü AI geçici de olabilir bilmiyorsun ki. Tamam.


Yani işte Copilot mesela konuştuk az önce on beş dolar ekstra GitHub'a para veriyor, alıyor diyorlar.


Eyvallah ama şu an Microsoft'un compensation'ı olduğu için öyle.


On beş dolar.


Şirket uçak kaldırıp Valencia'da takım etkinliği yapıyorduk falan böyle abi.


Şimdi baya geek worker gibi yani hani.


Hani işte Uber sürücüleri ya da işte kuryeler olsun.


Hani biz de artık aynı şekilde çalışır duruma geldik.


Çok acayip değişti yani son iki üç senede.


Ee, ama tekrardan muhtaç olacaklar.


O gün de gelecek yani.


Zaten muhtaçlar şu an da- Ben de öyle düşünüyorum- farkında değiller.


Farkına varacaklar yani sistemler, eee, sıkıntıya girdiği anda, eee, farkına varacaklar.


Eee, ben indispensable bir iş yaptığımı düşünüyorum.


İşte animasyon, interaction vesaire gibi şeyleri seçiyorum.


Çünkü elinde yeterince veri yok o konuyla ilgili.


Eee, onunla ilgili de belki bir-bir yerlerde bir şeyler yazarım yani.


Çünkü, eee, o da önemli bir şey.


Ben son bir, bir buçuk yıl tamamen bu işe abandım diyebilirim.


Yani design, development arasında köprü olma artı, eee, işte animation, interaction işleri.


Eee, o tarafların çok kolay kolay parametrize edilemeyeceğini düşünüyorum.


Çünkü orası biraz daha bilimden çok sanat ya.


Bizim ağzımızla belirli işlemler yapıyorlar.


Ama karar verme işi çok be-benim yaptığım tarafta.


Çok fazla karar verme ve muhakeme yeteneği gerektiriyor.


Yani API'den, API'a bağlan, veri çek şu UI'ya bağla gibi bir şey değil yani.


O yüzden de aslında birazcık daha orada da içeride de dönüşüyorsun.


Eee, belki onunla ilgili bir şeyler yazmak gerekecek, eee, bir noktada diye düşünüyorum.


Eee o zaman şeye geçebiliriz, kitaplara geçebiliriz.


Başka bir konumuz yoktu diye hatırlıyorum.


Hıhı, var mı senin okuduğun kitap?


Doom'u çıkartmak üzereler.


Şu an Doom'u bitirmek üzereler.


Hatta parkta çocukları falan sallarken bir yandan Masters of-- başka vakit bulamadım çünkü.


Yani Wolfenstein diye böyle- Hmm ] Yandan oynanan bir oyun varmış.


Hatta şey yapıyormuşsun işte, askerler, vurduğunu askerler görmesin diye tutup işte sürükleyebiliyormuşsun falan kalıntılarını.


Onlar da Wolfenstein 3D yapıyorlar.


Bu oyunu nasıl hani şey yapabiliriz, first person'a çevirebiliriz falan gibisinden.


Shareware modelini deniyorlar.


Böyle paralel bir yapı olarak, eee, kendi çalıştıkları şirkette gündüz çalışıyorlar.


Hafta sonları da bu Commander Keen'i falan yapıyorlar.


Sürekli bilgisayarları kamyona yükleyip, eve gidip, orada çalışıp pazar gecesi tekrar geri getiriyorlar şirkete falan.


oyunun birinci bölümünü bedava herkese veriyorsun.


Herkes paylaşabiliyor.


Ve oyunun birinci bölümünü bitirince şey diyorlar işte şu adrese on dokuz dolar para gönderin.


Size ikinci, üçüncü ve dördüncü bölümleri gönderelim.


Sen de on dokuz doları işte şeyle PTT çekiyle yolluyorsun.


Money orderla.


Adam sonra şeye koyuyor.


Mutfakta şeyler var ya çıtçıtlı poşetlere diskleri, floppy diskleri koyuyor, kargalıyor sana.


Demişler ya, demo mantığı gibi yani.


Bütün bulletin boardlara falan atıyorlar.


Ama geri kalanını oynamak istersen para veriyorsun.


Sonra zaten öyle bir para kaldırıyorlar ki diyorlar bizim bu şirkette çalışmamıza gerek kalmadı yani.


Hem kendi bilgisayarımızı alabiliriz hem de bu adamlara muhtaç değiliz.


Adam diyor ki size kontrat vereyim.


Şirketin bilgisayarlara iş yapmalarını öğrenmesine rağmen.


Ben diyor ona göre diyor, yeni adam bulayım yerinize falan diyor.


O şekilde şey yapıyorlar.


Bir yandan adama oyun yapıp bir yandan kendi oyunlarını geliştiriyorlar falan.


Böyle çok değişik kafalar yani.


Nasıl bir mindset'te olduklarını görüyorsun.


Açıkçası biraz da özenmiyor değilim.


Yani şey kafasına özenmiyor değilim.


Sürekli pizza yiyip de üç kuruş parayla oyun geliştirmeleri değil de.


[gülüyor] yani şey kültürü var abi adamlarda.


Bunu ileriye daha nasıl taşıyabiliriz?


İşte adam üç boyutlu oyun yapmak istiyor ama PC donanımı kaldırmadığı için işte o partial rendering sistemi binary bilmem ne sistemi var onu falan buluyor John Carmack.


Sadece ekranda gördüğün kısımları renderlıyor, diğer hiçbir şeyi renderlamıyor.


Oturuyor, işte iki gün üç gün onlarla uğraşıyor.


John Carmack beş saat on dakika.


Geçende 1 şey çıkmıştı.


İlk başladan Python'a gömerek başlıyormuş.


Altı saat oğlum, pythonun alıp veremediği var da neyse Ruby'ye rakip ya herhalde biraz da ondan.


Hani bizimki iki buçuk saat olunca yuh çüş falan diyor üç saate falan yaklaştığı zaman.


Altı saat ciddi ama diye dinlenir ya.


Çünkü programlama özelinde konuşuyor sadece.


Ben merak ediyorum yani.


Anlatacağı hikayeleri Abi ben de- -nasıl yaptığını merak ediyorum yani.


Ya ben de hani nasıl diyeyim düşüncelerine önem verdiğim bir insan.


Hani farklı olduğu açısından, hani katıldığım açısından değil düşüncelerine.


Ama abi yani dinlenemiyor.


Çok bağırıyor yani böyle başımda zangır zangır şey oluyor abi.


Yani cidden yoruluyorum dinlerken.


Yani ne devam var abi?


Yani evet bir de tiz, bir de bağırıyor.


Yani adamın hani konuşma şekli bağırarak konuşma.


Çocukken sesini duyuramamıştır belki o yüzden bağırmaya ihtiyacı geliyordur.


Olabilir ama John Carmack iyidir muhtemelen.


O da şimdi yine artificial intelligence işiyle ilgili bir şeyler yapıyor vesaire de.


Orada anlattığı hikayeler falan da çok güzeldi, hoştu.


Yani şeyi falan nasıl bulduğunu anlatıyor, işte diyor iki üç gün ara verdim diyor çalışmaya.


Aslında benim yaptığım bana herkes bana matematiksel deha falan diyor ama diyor, ben diyor aslında lise matematiğinin ötesinde hiçbir şey yapmıyorum diyor.


Yani yaptığım işlerin hepsi lise matematik kitaplarında olan şeyler diyor.


Hatta millet dalga geçmiş yani.


Hakikaten şey, o da ilginç bir anektoddu.


Ee, adam tabii baya three d rendering de yeni şeyler icat ediyor.


Ama işte şey olayı var.


Adam onun zor olduğunu bilmiyor ya.


Bilmemek çok önemli bir şey.


Ya ben bunu yapamam demiyor adam.


Yani birçok büyük iş başarmış insanlar gerçekten onun imkansıza yakın bir şey olduğunu bilmediklerinden oluyor.


Yani ortak böyle biyografi falan okursanız yapılamayacağını bilmiyordum derler. Yani.


Güzel yani kitap hoş.


Çünkü Quake'de falan da çalışıyorlar.


Sonra işte John Carmack en son Rage oyununda çalıştı.


Oyun teknolojik olarak güzeldi ama orada da mesela neden başarısız olduğunu falan podcastte anlatmış yani.


Biz diyor başladığımızda çok yeni bir teknolojiydi yaptığımız şey diyor.


Ama üç buçuk sene sonra oyunu çıkartmak için hazırlandığımız da diyor, birçok firma diyor, benzer şeyler yapmıştı zaten.


O yüzden yeni gelmedi insanlara diyor.


Bunun gibi ilginç konular.


Neyse Masters of Doom şey başlayacağım.


Bir okuyucumuz mail atmış.


Onu sipariş etmiştim, geldi.


Onu bi okuyacağım.


Daha henüz okumadım.


Yani şu an Masters of Doom'dan gidiyor diyebilirim.


Niye hani biz kahve içmeyi bıraktık da ya da işte kahve nereden geldi?


Hani onunla ilgili sorgulamalarımız sırasında aklına gelmiş.


O yüzden bize sağolsun mail atmış.


Tabii merak ediyorum açıkçası.


Bugün okuyacaktım da uyumuşum ya! Ha!


[Kahkaha atar] İznin yani biraz şey yap- Ben kitap okumak benim için şey ama dinlenme zaten de- Doğru.


Uyumuşum bugün.


Ben şeyi bitirdim.


Taste of Paradise.


Benim çok hoşuma gitti kitap.


Özellikle işte bu, eee, alkol tüketirken ki ritüellerden bahsediyor.


Ve, ee, bu, ee, alkolün tüketildiği mekanlarda işte bar diyoruz ya mesela işte hani ano-- o isim aslında içerisindeki o bardan geliyor mesela.


Oradaki farklı kültürlerde mesela işte hani bara gidip orada içerken bazı yerlerde mesela işte hani Almanya'da, eee, bu Biergarten derler, eee, bahçede oturup hani içiyorlar.


Sen gidip, eee, almaktansa bardan böyle böyle farklılıklarından bahsediyorlar.


Benim hoşuma gitti.


Ama o kendisi bahsetti işte o barlarda falan içerken işte birisi herkese ısmarlayınca, eee, tek tek, eee, diğer kişiler de herkese ısmarlamak zorundaymış.


O, o yüzden böyle sen hani, eee, arada böyle güme gidiyormuşsun yani.


Birincisi ısmarlayınca üçüne birden, ikinci kişi de tekrardan üçüne birden is-is-ismarlıyor.


Hani aynı gün içerisinde aynı yerde.


Hani şey değil böyle sonraki bir sonraki sefere ben ödeyeyim gibi değil de böyle, eee, oradayken- Hoş geldin baş ağrısı.


[Güler] Hem- Beş kişi gitsen yandın.


Hem çok maliyetli hem de yani baya bir şey tüketiyorsun aslında alkol tüketiyorsun.


Ona göre daha farklı ritüelleri var.


Eee, onlardan falan bahsediyor.


Ben biraz sosyoloji- Çay ritüeli falan bahsetmiyor mu ya?


Çay seremonisi falan.


Aynen onlardan da bahsediyordu.


Eee, özel çaydanlıkları falan da var ya onların ritüellerde kullandıkları falan.


Bu kitap bitince, eee, ya bu kitap baya bir konuşuluyordu, Apple in China diye, eee, beni biliyorsun, ne zaman Apple'la ilgili bir kitap çıksa [kahkaha atar] ben herhalde yüzde seksenini falan okumuşumdur Apple'la ilgili kitapların böyle- Bu i'yi bahseden bir kitap değil ama!


Evet ya bu kitap, eee, yani çok ilginç bir kitap.


[güler] Eee, ilk yüz elli sayfası ağabey boş.


Çünkü bana Apple'ın tarihini anlatıyor.


Ben sana attım hatta bir kısmını falan.


Yani bu son yeni çıkan kitaplarda benim fark ettiğim şey en az dört yüz sayfa bu kitaplar.


Bu kitap aslında iki yüz sayfa olabilir mi?


Orada artık bir yayıncıyla mı ilgili bir şey var, daha fazla para hani çünkü sayfa sayısı artınca atıyorum yirmi beş euroya falan satabiliyorsun.


Dört yüz sayfa kitap olunca.


Hani iki yüz sayfalık kitabı satman zor yirmi beş euroya.


Hani o yüzden çok mu yazdırtıyorlar?


Eee, belki şeyi düşünüyorlar ya biz bunu çok yazalım.


Ya da işte ne bileyim hani böyle özet çıkartan siteler falan var ya.


Belki oradan dinleyecek diye düşünüyor olabilirler.


Abi mesela şöyle açarsın yani kitabı.


Ne Apple'ın tarihiyle falan ne alakası var ya?


Mesela Apple'ın fabrikasından savunma sanayiye çalışmak için mesela giden ya da kaçırılan bir adamın mesela hikayesini bi' açarsın.


Bir yandan espiyonajla açarsın yani.


Abi millet bir diken üstünde olur ve kitabı o gazla zaten bitirir.


Yani iki yüz, iki yüz elli sayfalık kitabı.


Sen şimdi Apple 2 vardı falan ilk başta işte Wozniak, Steve Jobs tanıştı falan dersen abi o zaten herkesin bildiği bir şey.


Bir de kitabın konusuyla alakası yok.


Abi yani bütün- Kitap Apple'ın Çin'deki etkisi üzerine bir kitap olduğu için- Evet.


Aslında Apple'ın hani, eee, yani daha çok ne derler, eee, üretim ve hani lojistik anlamında.


Daha özet olarak Apple'da, eee, yani tarihinden bahsetme nedeni de belki şey yani işte Apple 2, eee, hani Amerika'da üretiliyordu.


Steve Jobs'un öyle bir hayali vardı aslında.


Çok modern bir fabrika falan kurmuştu şeyde, eee, Amerika'da.


Eee, çok da maliyetliydi ama daha sonradan işte İrlanda'ya falan böyle farklı ülker onları anlatıyor.


Yani güzel detay var ama şöyle söyleyeyim abi yani hani yüz ellilik sayfalık içerik aslında bi' yirmi sayfada anlatılabilirmiş.


Çünkü dediğim gibi bak Apple 2'den başlıyor.


Ondan sonra işte Newton'dan falan ta o zamanlara kadar işte Macintosh, Newton, ondan sonra iPod işte.


Ondan sonra zaten yavaş yavaş hani üretim Çin'e kayıyor falan.


Ondan sonra yüz ellinci sayfadan sonra işler bayağı değişiyor.


Çünkü artık hani, eee, şey başlıyor.


Çin'de üretim başlıyor ve o üretim şeyinde Apple'ın uyguladığı taktikler.


Yani nasıl bulmuşsa bu adam artık bilmiyorum.


Eee, Patrick McGee diye bir tane adam.


Eee, bayağı Apple'da, eee, Çin-Yani Apple Çin'de çalışmış, elemanları bulmuş.


İsimlerini vererek detaylardan bahsetmiş.


Eee beni yani en çok şaşırtan şey tabii ki hani Çin'in genel olarak kendisi oldu.


Hani Çin'deki sistem nasıl çalışıyor diye.


Hani işte Türkiye'dir, Avrupa'dır, Amerika'dır bunlar.


Demokrasiyle yürütülen şeyler az çok böyle birbirlerine benziyorlar vesaire.


Eee abi Çin'de mesela orada da gene federal hükümet ve eyaletler varmış.


Federal hükümet bu eyaletlere belirli hedefler koyarmış.


Ya işte siz GDP'mizi yüzde on arttıracaksınız ama hedef o kadarmış.


O tamamıyla eyaletin kendisine kalıyormuş.


Böyle merkezden, böyle herkese, çok böyle detaylı olarak yöneten bir sistem düşünürken.


Tam tersine aslında hani hedefler böyle federal hükümetten geliyorken, eyaletler çok daha özgür bırakılıyorlarmış.


Bu özgür bırakılmadan ötürü de bütün eyaletler abi üretim çekmek amacıyla birbirleriyle yarışıyorlarmış.


Bunu da yaparken de abi, işte mesela Apple fabrika mı kuracak?


Apple aslında kendisi kurmuyor da, ona da geleceğim.


Hani işte eee Foxconn fabrika mı kuracak?


Fabrikayı inşaa maliyetini de ben karşılıyorum diyor.


Sana ben işçi de buluyorum diyor.


Geriye çok da bir şey kalmıyor zaten eee fabrikalarda.


Burada zaten en çok ön-ön-öne çıkan şey şirket Foxconn.


Fox adamın şeyiymiş.


Çin'de de zaten abi iş yapabilmek için çok fazla bağlantının olması gerekiyormuş.


Özellikle de bu Çin Komünist Partisi'nin içerisindeki insanlarla.


Çünkü bir sıkıntı çıkınca abi parti içerisinde hemen halledebiliyormuşsun eee çıkan sıkıntıları.


Hani nasil diyim sistematik bir olay olmuyor, tanıdık vasıtasıyla çözebiliyormuşsun işlerini.


Foxconn'un bu başındaki adam da adamın adını unuttum.


Bayağı da meşhur bir insan kendisi.


Adam abi şeyle eee bayağı bir obsesif oluyor.


Apple'ın işlerini alma konusuna obsesif oluyor.


Adam diyor ki bunu ben yaparım diyor.


Ve adamda da şöyle bir şey var.


Eee adam bu işlerin hepsini almak istiyor.


Çünkü abi eee Apple sürekli yeni ürünler geliştirdiği için ve bu ürünler sürekli değiştiği için biz her ne kadar işte hep iPhone üretiyor diyoruz ama işte bazen dışarıdan bakınca cihaz aynıyken içerisinde mesela çok fazla şey değişmiş oluyor.


Üretim anlamında da değişmiş oluyor.


Bu nedenle de abi Apple sürekli mühendis gönderiyor Amerika'dan.


Oradaki Çin'deki abi şeyleri, mühendisleri, bu fabrikada çalışan mühendislerin hepsini eğitiyorlar.


Bu fabrikada çalışan mühendisler de abi daha sonradan yani adam da çok zeki abi yani muazzam bir şey.


Apple'daki çalışanlar şey diyor.


Atıyorum yüz tane Çinli mühendisi eğitiyoruz diyor.


Hani eee şey yapmak için diyor, eğitmek için diyor.


Bir bakıyoruz diyor, o yüz kişi gitmiş, başka bir yüz kişi geliyor diyor.


Sürekli böyle çok totalde böyle binlerce insan eğitiyoruz diyor aslında üretim anlamında.


Foxconn'da abi bu adamları alarak şimdi Apple'ın işini yapıyor zaten.


Eee eğittiği diğer mühendislerle de diğer şirketlere işler yapmaya başlıyor.


Hatta bazı yerlerde Apple'dan para da kaybediyorlarmış.


Bu üst düzey yöneticiler de abi çok nasıl diyim, acımasız bir eee eee iş anlaşması yapıyor.


Hani şey diyor mesela adam otele çağırıyormuş.


Mesela iki tane eee üretim yapacak şirket var.


Birini bir odaya, birini bir odaya koyuyor.


Hemen karar vermeniz lazım diyor.


Bazılarına mesela şeyi bile zorluyorlar.


Yoksa diyor, ben gider başkasına veririm diyor.


Yani çok inanılmaz eee acımasız taktikler açıkçası.


Ve Apple hani bu şirketlerden kendini olabildiğince uzak tutuyor.


Her şey Foxconn'un.


Çalışanlar Foxconn için çalışıyor.


Apple'ın bir diğer yaptığı şey de abi makinaları almak.


Elli milyar dolarlık bir makine satın alımı yapmış bilmem kaç yıl içerisinde.


Sadece Apple için kullanabiliyor o makinaları.


Iıı bu şekilde çok inanılmaz farklı taktikleri var.


Çoğu Çin'in eee üretim yapan şeyler.


Biliyorsun hep bu eee denize olan kıyısında.


Ama çalışan işçilerin hepsi abi Çin'in orta kesiminden geliyormuş, iç kısımlarından geliyormuş.


Normalde köylerde, tarlalarda falan çalışan insanlar.


Ama işte tarlada çalışmak çok daha ağır bir iş olduğundan ötürü bunlar abi.


Çünkü işte Eylül'de iPhone tanıtılacak.


Herkes abi köylerden şeye gidiyorlar.


Ve ee yani abi bahsettiği rakam öyle böyle değil ya şey dedi mesela işte bir de Çin yeni yılı diye bir şey var biliyorsun hani onların yılbaşısı diyelim.


Eee o zaman abi kaçtı?


Beş yüz yirmi bin kişi.


Ee hani şey aslında dünyadaki en büyük gö-- insan göçü diyor.


O şeyi aileleriyle kutlamak için Çin yeni yılını.


Sonra tekrardan fabrikalara gidiyorlar.


Ve ee Çin'de de şöyle bir şey varmış.


Sen hangi eyalete bağlıysan yani o eyalette yaşamak zorundaymışsın şey olmuyor yani.


İşte Shenzhen mesela bilinen bir yer.


Aşırı gelişmiş durumda.


Ondan sonra fabrikaya işe gidiyorsun.


Dur şurada bi ev kiralayayım, burada yaşayayım diyemiyormuşsun.


Sürekli aslında hani nesil olarak eğer şeyin köyündeki okulda iyi değilse, hani nesiller boyunca sen aslında aynı işi yapmak zorunda kalıyorsun.


E okul iyi değil.


Tekrardan fabrikaya işçi olarak gidiyor.


Hani orada hayatını değiştireyim, o da tekrardan hani geri dönüyor köye.


Hani bilmiyorum ya ben okurken böyle çok üzüldüm açıkçası.


Hani hani Türkiye'den düşünürsen hani İstanbul'da iş yapmaya gidiyorsun ama İstanbul'da hiç yaşayamadığını düşün mesela.


Hani sürekli işte Konya'ya geri dönüyorsun.


Belli bir süre çalıştıktan sonra öyle düşünebilirsiniz.


Yani Foxconn'un şu anda bir milyon tane falan şeyi var, çalışanı var.


Sistem bu şekilde işliyor.


Yani ben kitabı yani okurken ııı, nasıl diyeyim, hem daha önceden hiç Apple'la ilgili düşünmediğim şeyleri düşündüm.


Hem de ee, olumsuz anlamda çok daha fazla şeyi düşünmeye başladım.


Hani kağıt üzerinde tabii hani Apple bunları bunları yapın demiyor.


Hani günün sonunda Apple diyor ki biz düşük fiyat istiyoruz diyor.


Ama hani onların bu baskısı, ee bu fabrika üreticilerini bu şekilde çalışmaya zorluyor.


Yani fabrikanın yöneticisi, ee tuvaletteki fabrika tuvaletindeki sabun miktarına kadar şey yapıyor, optimize etmeye çalışıyor.


Para kazanacağım diyor.


E Apple da zaten hani olabildiğince yani neredeyse yokluğuna iş yaptırtıyor bunlara.


Haliyle de adamlar da olabildiğince başka yerlerden kısmaya çalışıyor ki bir şekilde hani bu Apple işinden şey yapalım, kar elde edelim diye.


Eee yani çok açıkçası beni şaşırttı hani bazı şeyler.


Hem biraz şeyi gösterdi bana.


Bu komünizm nasıl işliyormuş Çin'de?


Eee, biraz onu gösterdi.


Bunu ben genelde bazı arkadaşlara denk geliyorum.


Hani kapitalizmin bu aşırı kapitalizmden bıktıkları için işte çare komünizmdir falan diyorlar da.


Hani sistemin nasıl işlediğini hiçbir şekilde aslında sınıfsal bir geçiş yapamadığını ve bu insanlar da zaten biliyorsun, hani fabrikaya gidiyorlar, şeyde kalmıyor, fabrikada yaşıyorlar bu insanlar.


Yani işte o şeylerden falan hatırlarsın, intihar edenler falan oluyordu Foxconn fabrikasında.


Ağa geliyor ki şey olmasın diye.


Yani böyle böyle farklı farklı taktikler uyguluyorlar.


Eee çok yani dediğim gibi beni şaşırtan bir kitap oldu.


Eee hem bu şeyler de nasıl üretiliyor yani?


Hani bu üretim şeyinde Apple product design diyorlar.


Eee bunlar bu ekipmiş.


Ürünü tasarladıktan sonra product design ekibi biz bunu nasıl üretiriz diye düşünüyorlarmış.


Daha sonra bunları hep bunlar sürekli böyle inovasyon yaparak çeşitli üretme teknikleri buluyorlarmış.


Ve daha sonra da tabii bu teknikler diğer şirketlere de geçiyor.


Bir de Çin'de abi şöyle bir şey varmış.


Bu özellikle şu anki Çin'in başkanı geldikten sonra bunu getirmiş.


Herhangi bir yabancı şirket Çin'e gelip iş yapmak istiyorsa bir tane Çinli şirketle ortak olmak zorunda.


Volkswagen gelip şey mi üretmek istiyor?


Belli, birlikte bir ortak şirket kuracaklar.


Bu şekilde de abi Çinli şirketler bütün know how alıyor.


Zaten şu anda işte ee şeyler olsun, Huawei'dir, Oppo'dur vesaire.


Bir sürü şeyin aslında Çinli markanın bu kadar şey olmasının nedeni hani Apple gibi ya da işte ne bilim araba alanında da işte Alman araba üreticileri gibi şirketlerin gelip o know how'ını paylaşmak zorunda kalmaları.


Apple tabii şey yapmıyor.


Eee ortak herhangi bir şirketle iş yapmıyor.


Partinin dikkatini çekiyor.


Hani Apple niye böyle bir şey yapmıyor diye diğer bütün şirket şeyler yabancı şirketler yapıyorken.


Şimdi bunlar Apple'ın işte supplierları.


Bu ürünleri kendisine tedarikçileri, eee sadece Apple'a tedarik ettiklerinden ötürü Apple hani atıyorum bir sonraki nesilde bir şeyi değiştirdiği an o şirket batıyor gidiyor onu o yüzden abi o şirketlere eee kendisi hani şey diyor başka şirketler bulmaya çalışıyor.


Yani gitsin işte mesela hani sen atıyorum retina ekran üretiyorsun dimi?


Ondan sonra şey diyor yani senin bu Retina ekranı git şey için de üret Huawei için de üret.


Ki ben seni bırakma- bırakırsam batma diye.


Bu şekilde aslında Apple o Çin'in, Çin Komünist Partisi'nin o hani partnerle şip bir şirket kuracaksınız isteğini biraz şey yapabiliyor.


Egale edebiliyor ama daha sonra zaten bu tekrardan baştan iş açıyor.


Şeyi bilirsin Didi diye bir tane şirket vardı Uber'a rakip olan.


O da mesela aslında Apple'ın gerçekten ya biz burada bir gelecek görüyoruz, yatırım yapalım ki Apple'ın hiç yapmadığı bir şeydir.


Ama baskılardan ötürü işte Çin Komünist Partisi'nin baskılarından ötürü yatırım yapmak zorunda kalıyorlar ki.


İşte hani bak, bakın biz bir şirkete ortak olduk aslında.