Hani biz sadece gelip Çin'in işçi kaynaklarını tüketmiyoruz.


Aynı zamanda Çin'e yatırım da yapıyoruz.


Bunlar artık bu şekilde şeye başlıyorlar.


Bakın biz bir sürü mühendis eğitiyoruz aslında.


Hani biz sadece sizin işçilerinizi kullanmıyoruz.


İşte Tesla da mesela aynı şekilde bu BYD vesaire gibi şirketlere bir nevi yardım ediyor onların know how almasını.


Çin hükümeti aslında çok akıllıca çalışıyor.


Hem ürünlerini orada ürettiriyor, onlara bağımlı bırakıyor, hem bütün içerisindeki şeyi eğitiyor, çalışanları, mühendislerin hepsini eğitiyor.


Yani düşünsene abi MIT'den, Caltech'ten yıllarca işte iş tecrübesi olan insanlar Çin'e geliyor.


Senin işte daha önce atıyorum köyden gelip yerleşmiş, orada okumuş şeylerini eğitiyor.


Bilgi aktarımı var aslında orada.


Bu sayede de Apple işte şey diyor yani bakın biz hani sadece sizin bu insan kaynağınızı kullanmıyoruz, ucuz iş gücü kullanmıyoruz.


Zaten başında çok fazla biz çok fazla belki bilmiyorum denk gelmemiş olabiliriz de Çin'de çok fazla böyle başını belaya sokmuş aslında Apple.


Bir tane hatta orada şey varmış.


İlk iPhone çıktığında falan, nasıl diyeyim, bir, bir grup insan diyeyim.


Bunlar abi Apple Store'a gidip bütün stoğu tüketiyorlarmış.


Şeyleri tüket-- alıyorlar.


Ondan sonra da işte ikinci el şey pazarda tekrardan kendileri çok daha yüksek fiyata satıyorlarmış.


Göstermiş adam şey diyor yani bir odaya girdim diyor.


Bayağı böyle şeylerin üzerinde paletlerin üzerinde diyo para var diyo hani böyle hani içeride muhtemelen diyo belki bi yüz milyon dolar falan bir para var.


Daha sonra onu çözüyorlar, işte Amerika'da bilmem ne eyaletinde bilmem ne vergisi yokmuş.


O sayede aslında oradan çok daha ucuza alabiliyorlarmış.


Oradan alıp şey yapıp tekrardan satıyorlarmış ya da eee şeylerden bu operatörlerden de alıyorlar ya.


Ama işte giriş olarak atıyorum yüz dolar veriyorsun.


Daha sonra her ay ufak miktarlarda ödüyorsun ya.


Bunlar da abi işte bir şekilde sahte kimliklerle bir sürü işte yüz dolara aslında iPhone alıp daha sonradan abi hiç geri kalan ödemeyi yapmadan hepsini Çin'e getiriyorlarmış ürünleri.


Ama bunlar da şey olduğu için biliyorsun sim kilitli olduğu için sadece o operatörü kullanabildiğin için cihazın abi birkaç şeyini yakıyorlarmış.


Bir şekilde cihazın tamamına zarar vermeden.


Daha sonra da bunlar abi Apple Store'a gidip ya bizim cihaz bozuldu [gülüyor] bunu değiştirebilir misiniz diyorlarmış.


Böyle böyle tekrardan yeni cihaz alıyorlarmış ama daha sonradan fark etmişler ki Apple aslında yeni cihaz vermiyor.


Sana refurbished cihaz veriyor.


Ama bunu fark edince çünkü bunu daha yüksek paraya satamadıkları için bunlar abi gene parti içerisine bir şekilde bir şeyler sızdırıyorlar.


Diyorlar ki işte ya Apple bütün dünyada Apple Store'larda bir değişim olduğunda yeni cihaz veriyorken Çin'de refurbished cihaz veriyor.


O kanalda böyle markaları yerin dibine sokuyorlarmış.


İşte yılın en kötü markası falan gibisinden atıyorum.


Apple da böyle bahsetmişler.


Çinli vatandaşları daha hor görüyor bütün dünya vatandaşlarından falan diye.


O yüzden şey olmuş, bayağı bir sıkıntı olmuş.


Daha sonradan da şey demişler Tim Cook'a falan ulaşmış bu.


Yani dünyanın en değerli şirketinin şeyiyim, başıyım falan.


Bu kadar şey olmam demiş.


Daha sonradan tabii Çin Komünist Partisi falan araya girince mecburen abi adam uçağa atlamış gitmiş.


Sen büyük Amerikan şirketinin başısın diye seni buraya getirir, özür dilettirir.


Hatta bir de eğilerek özür diliyorlar ya, o şekilde de özür dilettirir seni diye.


Apple privacy tarafında falan da baya bi isteği var dı.


Çin Komünist Partisi belki onlardan da bahsetmiştir kitap.


Apple AppStore-Kırdılar mı?


Sonra Çin'den kaldırıyorlar.


Daha sonra tabii şeyi istiyor.


Çin'e gelecek diyor.


Yani yani şu anda benim anladığım şu abi.


Yani Çin bir kere inanılmaz güçlü.


Yani bu hani leverage derler ya, hani kaldıraç etkisi olarak çok inanılmaz bir güce sahip.


Üretimin anlamında özellikle.


Ve pazar anlamında da çok fazla güce sahipler.


Çünkü abi Apple satışa başladığı zaman bir anda bakıyorlar ki ilk yıl abi 2 milyar dolarlık satış yapıyorlar, ikinci yıl 15 milyar dolara çıkıyor, üçüncü yılı abi 20 milyar dolara çıkıyor.


Yani içeride bir de şey arttığı için eee nüfus.


Çünkü bunlar işte hani önceden kapalıydı ya dışarıya falan böyle.


İçerdeki nüfus hani o en alt gruptaki nüfus artık böyle orta sınıf olmaya başlıyorlar.


Orta sınıfta da abi bizim ülkede olduğu gibi hani iPhone taşımak şey oluyor artık.


Iıı bi statü göstergesi oluyor.


O yüzden Çinli bir sürü insan abi her ne kadar şey yapamıyor olsalar bile, çok pahalı cihaz olmasına rağmen iPhone almak yarışına giriyorlar, ki başkalarına göstermek amacıyla.


Iıı o yüzden de yani şeylerin bu Amerikan şirketlerinin falan ya da işte Alman şirketlerin yapabilecekleri hiçbir şey yok.


Ya hiç pazara girmeyecekler eee ya da ucuz üretim, üretim de yapamayacaklar.


Yani ucuz üretim yapmak istiyorsan işte pazara da gireceksin.


Ama pazara girince de bu sefer diğer şirketlerle de rekabet edeceksin falan.


Çok bir anlamda diğer rakiplerini de aslında eğitiyorsun.


Yani hani bir şeyi yok.


Belki de Apple gene şanslı hani o açıdan.


Hani sürekli yeni bir şey yapınca belki de hani o yüzden Apple hani iPhone'un arka kısmını değiştiriyor dimi?


Çünkü işte şeyi gösterebiliyorsun, en yeni cihaz olduğunu gösterebiliyorsun ya da yeni bir renk sunuyor.


Hani bu şekilde de gene-- ve o yeni renkler de abi genelde Çin'de çok satıyormuş.


Iıı hani yeni modelde hep Apple farklı bir renk sunar ya iPhone için -hıhı, ııı o statü gene göstergesinin şeylerinden biriymiş.


Iıı şeyler falan çok acayip yani artık hani maliyetleri düşürmek için şirketlerin yaptığı şeyler.


Çünkü hani dediğim gibi parçaları da artık, atıyorum sen bilmem ne şeyi ekranını üretiyorsun normalde Güney Kore'de.


Onu da şeye taşıttırıyorlar, yine Çin'e taşıttırıyorlar ki hemen ulaşabilsinler fabrikaya, hemen göndersinler diye.


Yani bu üretimin şeye, başka bir ülkeye kayması çok zor.


Yani işte Amerika'yı istiyorlar ya gelsin Amerika'da üretsin iPhone diye.


Öyle bir şeyin mümkün değil.


Yani şey olarak teknik anlamda mümkün değil.


Hem bu bağlantılardan ötürü hem maliyetlerden ötürü.


Yani düşün sen mesela bütün fabrika kuracaksın Amerika'ya.


Yani arsayı bedavaya alacaksın, altyapıyı bedavaya alacaksın, fabrikayı da gene bedavaya kuracaksın.


Sen sadece gideceksin orda makineyi de zaten Apple veriyor, kendisi satın alıyor.


Sadece o şeyi aslında operasyonel süreci yönlendiriyor.


Bir sürü işte işçiyi alıp onları işlerde çalışmasını çok bana yani mümkünatı ııı yokmuş gibi geldi.


E bir de tabii sen şimdi şeyi de eğittiğin için ııı diğer markaları şimdi şey de çok rakip oldu.


Şeyi diyorlardı mesela.


Hani Apple'ın rakibi işte hep Samsung falan diyorlar da.


Aslında hani Apple Samsung'u öldürmedi de Apple hani Huawei, Oppo vesaire gibi şirketleri yükselterek o şirketler aslında hani bilmiyorum Samsung artık mesela o kadar çok satmıyor mesela artık Çin'de.


Apple bile dördüncü beşinci sıraya düştü artık.


Ama hani kitabın anlattığı şey, eee o şirketlerin başarılı olmasının nedeni Apple.


Çünkü o bahsettiği üretim teknikleri hem de işte o diğer tedarikçiler boşa düşmesinler, sürekli üretim yapsınlar diye o Huawei gibi şirketlerin şansı oldu.


Hani üretim bandını kullanalım biz aynı şekilde benzer kalitede ürünler üretelim diye.


Çok acayip yani rakibini aslında bir nevi şey yapıyorsun ama muhtemelen Apple'da orda bir özgüven var.


Bir de zaten pazar payından çok şeyi önemsedikleri için hani kâr payını önemsedikleri için çok da belki şey yapmıyorlar.


Hani Huawei çok satıyormuş, Oppo çok satıyormuş, bizim şeyden üretim bandından üretiyorlarmış, çok da takmıyorlarmış gibi geliyor bana.


Ama bu biraz şey olmuş yani doğal gelişmiş.


Hani bugün çok fazla, eee belki şu an daha farkına varmışlardır.


Ve dünyada da başka şey yok yani fabrika yok.


Yani iPhone üretiyorlar.


Eee ondan da bahsediyor yani Apple'ın fail olan denemeleri başka ülkelerdeki, eee Güney Kore'deki, işte İrlanda'daki eee vesaire- Hindistan'da deniyorlar.


Orada yield çok düşükmüş.


Evet, orada da mesela işte şimdi şey yapıyor Apple Çin'deki eğitilmiş mühendislere Çinli mühendisleri gönderdiler Hindistan'a.


Daha sonra Çin hükümeti onların vizesini şey yaptı, iptal etti.


O know how'ın orada kalmasını istiyorlar.


Yani Apple'ı ikilemişler gibi yani.


Ya bana- Çok yakınlar Hindistan'la.


Evet.Yani o hakikaten de yakın olması gerekiyormuş üretim şeyinden dolayı.


Çünkü şey diyor yani bir şey değişiyor.


O yüzden zaten diyor, Apple ofis kurdu.


Şey bile artık yetersiz kalıyor diyor.


Önceden mesela şey diyorlarmış işte United Airlines'a, işte California'yla, işte Çin'in bilmem ne şehri hani hiç bilinmeyen bir şehir arasına direk uçuş koyun.


E hani uçak firması da diyormuş ya bu hani çok karlı olabilecek bir şey değil.


Siz yeter ki şey koyun.


Hani direkt uçuş koyun.


Biz şey olunca hemen mühendis atlasın, gitsin orada işi çözsün diye.


Yani harcadıkları- abi yani harcadıkları para inanılmaz bir para.


Yani şey diyor hatta, o da aklıma geldi şimdi.


Marshall Planından daha fazla.


Yani Apple'ın Çin için harcadığı para.


İki katı kadar bin parayı Apple, Çin devletine hani Çin'in gelişmesi için aslında harcıyo' diyo'.


Bu da tabii hani başlangıçta isteyerek değil de.


Hani nasil diyim artık bağımlısı oldukları için mecburen devam ettirmeye çalıştıkları bi'şeyda var.


Ya muhtemelen.


Çünkü bu Çin açıldığında bir sürü Amerikan şirketi hani yatırım yapmaya başlamış Çin'de.


Ya biz Çin'i şimdi kapitalizm gelirse biz yatırım matırım yaparsak, birkaç yıl sonra şey kalmaz artık.


Çin demokrasiye geçer.


Hani Amerikalı şeylerinin umudu buymuş?


Düşüncesi buymuş.


Xi Jinping gelince adam zaten şey yapıyor.


Limitsiz yapıyor kendi şeyini, eee başkanlığını değiştiriyor.


O zaman anlıyorlar ya biz hani biz böyle düşündük ama istediğimiz gibi gitmedi hani şeyler diye.


Çin konusunda ben hiç bi' okuma falan yapmamıştım.


Hani şirketleri duyuyordum işte TSMC'dir, Foxconn'dır, Tayvan'daki şirketlerdir.


Ama oradaki sistemin işleyişi.


Yani Apple artık mesela şeyi bile kendisi önceden tedarikçiler mesela, bu hammaddeleri almak için pazarlık yaparken artık Apple yapmaya başlamış pazarlığı.


Çünkü daha iyi yapıyorlar diye pazarla, daha ucuza alabiliyorlar diye.


Eee hani Apple aslında nasıl diyeyim o kadar şey ki her şeyi kontrol ediyor ama kağıt üzerinde Apple değil yani işleri yapan.


Ama geri kalan her şeyi Apple söylüyor.


O, işte işçilerin çalıştırma şekillerinden tut, işte çok daha hani düşük fiyat ödemeleri ham maddeye falan.


Hani tamamıyla o tedarikçi şirketler aracılığıyla iş halloluyor.


Yani orada çok acayip bir sistem kurmuşlar.


Tam bir Evil Corp şey değil mi?


Ya kesinlikle- Bir case değil mi?


Yani, ama şeyi de düşünemiyorum açıkçası.


Başka türlü nasıl olurdu?


Yani, başka türlü Apple bu kadar çok, işte bir milyar tane iPhone var değil mi?


Bana imkansız gibi geliyor.


Tabii canım stok yoktu zaten ilk başlarda biliyorsun.


Ya öyleymiş- İlk iPhone çıktığında stok bulunmuyordu hiç.


O yüzden de o stokçular abi şey yapıyormuş yani topluyorlarmış bütün her yerden, eee fiyatları şey yaptırmak için, arttırmak için.


Apple'da da dediğin gibi şey yetiştiremiyor yani hakikaten.


Yani Çin üretiyor, Çin pazarına satamıyorlar.


Çünkü hani Apple stok belirliyor ya diyor ki işte hani Amerika'nın şu şehrine şu kadar iPhone gidecek falan diye.


Eee çok yani acayip kafalar.


Hani onu da çok iyi görebiliyorsun.


Bir de sadece şey değil tabii hani Apple'ın yatırımı değil yani Çin Komünist Partisi'nin de yani inanılmaz bir teşviği var.


Yani hani dünyada başka bir devlet var mıdır hani bu teşviği verebilecek?


Ya isyan çıkar çünkü hani sen-sen oturduğun şehirde deseler yani en fazla şey veriyorlar hani vergi teşviği falan veriyorlar.


Hani sağlık sigortasını falan atıyorum iki yıl üç yıl vermiyorsun falan.


Hani Almanya'da falan teşvik verince öyle oluyor da orada bayağı şey diyor yani hani çünkü hani bu bahsedilen şehirler abi bomboş.


Yani bunların internette bazen fotoğrafını görüyorsundur.


Yani hiçbir şey yok.


On sene sonra gökdelenler falan filan var.


Yani bunu bu şekilde yapıyorlarmış işte.


Hani yeter ki ihracat yapacak bir iş yap.


Yani o zaman sana tarlayı da veriyor, fabrikanı da kuruyor, altyapısını da veriyor.


İşçilerini buluyor, getiriyor o köylerden şey yapıyor sana.


Yani üret, daha sonra da ihraç et Çin'den diğer ülkelere.


Çok acayip bir kafa ve bunu da yapıyorlar yani açıkçası.


Tabii hani bir sürü insan eee ya bizden bahsediyor.


Hani çalışıyorlar on altı saat.


Ondan sonra fabrikada şeyleri var.


Şeyi çok yüksek, çalışan sirkülasyonu.


Altmış gün falan yani.


O yüzden de Foxconn'un diyor sürekli işçi bulması gerekiyor diyor.


Neyse ki şey yüksek ki nüfus çok yüksek ki adam çok.


Hani bir işçiyi orada.


Çok repetitif bir iş, kendini tekrar eden bir iş olduğu için sürekli yeni işçi bulması gerekiyor.


Ko-çok yani bilmiyom.


Yüz elliden sonra ben bir baktım üç yüzüncü sayfaya gelmişim.


Çok yeni çıkan bir kitap aslında.


Yani bence hem biraz öğrenecek şeyler var.


Eee, üretim, teşvik vesair alanında hani iyi yanları da varmış gibi geldi bana.


Ba-başka ülkelerde, eee, uygulanabilirmiş.


Ordan da ders çıkarılabilirmiş gibi geldi.


İşte Çin'in bu, e, acımasız sürekli ihracat hedefinin bir etkisi de iklim değişikliği oluyor şu an.


Batı ülkelerinin herhangi bir etkisi kalmadı gibi bir şey.


Bu üretime karşı işte karbon gazı salınımı vesaire- Anladım.


Apple belki karbon nötr olacağım falan diye 2030'da şey yapıyor ama Çin firmaların da biliyorsun dedim ya daha önceden söylemiştim yani adam USB'den takınca ışık yayan bir tane flash gibi bir şey yapıyor.


Şimdi sen adama nasıl yapma diyeceksin yani?


Tabii ya ben- Üretip de satıyor.


Biz diyor mesela bir şey üretmek istiyoruz diyor.


Amerika'daki fabrikaya mail atıyoruz diyor.


Bize kimse cevap yazmıyor diyor.


Yani, eee, inanılmaz bir şey var abi orada.


Yani şirketler gerçekten şeye açlar.


Yani federal devlet diyor ki yüzde on GDP'yi büyüteceksiniz diyor.


O yüzden de bütün abi eyaletler ellerinden gelen her şeyi yapıyorlar.


O yüzden hemen ya şey verebiliyor.


Eee, arsi kocaman bir arsa Verebiliyor şeyler fabrika kurması için.


Hani bütün toprak kendilerinin hani komünist devletin.


Çok şey olmuyo yani o kadar sıkıntı olmuyo onlar için.


Bilmiyorum yani çok acayip kafalar.


Eee, benim hiç bilmediğim bir konuydu açıkçası.


Eee, o yüzden baya kafa açtı.


Son birkaç seksen sayfam falan kaldı.


İşte bu, eee, Apple ne kadar sorumlu?


Hani, eee, tedarikçilerin yaptığı şeylerden falan diye birkaç tane öyle chapter görmüştüm.


Hani, eee, bugün bile oturup bitirebilirim.


Eee, yani kitap akıcı, dili çok akıcı dediğim gibi.


Ama o ilk yüz elli sayfa olmasaymış beş yıldızlı kitap mış ama benim için dört yıldız o nedenden ötürü.


Zaman Çarkı'nın ilk yüz sayfası sıkıcı ama mükemmel bir kitap yani baktığın zaman.


Şimdi oradan puan kıramam ben yani.


Eee, umarım sen de ilginç- Zaten geçiyorlar abi.


Yoo ben, ben merak ediyordum.


İyi oldu, okumama da gerek kalmadı.


[ahahahah] Bir de bu Jon Stewart bölümünde adam zaten bunların hepsini anlatıyor.


Ya çok bence şey gibi- Detaylı anlatmıyor tabii de yani bir iki cümlede anlatıyor.


Yani Apple'ın başka bir ülkede üretmesi çok zormuş gibi geliyor bana artık.


Yani oraya bağlanmışlar yani.


Eee çünkü üretimi çıkarsalar bu sefer ürünü satamayacaklar.


Çünkü şey yok ki Supreme Court falan yok ki ha.


Bilmem ne nedeninden de ötürü yasaklıyoruz diyor.


Iıı, şey yapmıyorlar o zaman.


Iıı çünkü şeylerde mesela öyle diyo, AppStore'dan diyo, millet gidip işte atıyorum New York Times'ı VPN ile falan şey yapıyor diyor, kullanıyor.


Çinliler diyor, okuyorlar diyor.


O yüzden bütün VPN uygulamalarını kaldırdı Çin hükümeti.


Hepsi oradan diyor ki içeride kalsınlar diye, başka ülkeden şey yapamasınlar falan diye.


O yüzden Apple'de Çin ne derse yapmak zorunda.


Çünkü çok yüksek miktarda para kazanıyor eee, satışlardan.


O yüzden böyle iki elle bağlı gibi geldi bana.


Iıı, şey, hayali zor.


[kahkaha] Diyo şeyin hani o hayal yani iPhone üretilsin Amerika'da şeyi.


Biraz Amerikan hükümeti 80'lerdeki gibi 20 years var ya.


O kafada oldukları için muhtemelen uğraşıyorlardır.


Yani Çin'in bu kadar büyümesi zaten rahatsız ediyor Amerika'yı.


Eee, içeride Komünist Parti devirmek için falan bir sürü örgütlenmedir, organizasyondur.


Vuhan'dan çıktı virüs.


Finansal anlamda yani.


Conspiracy teorisi falan demesinler.


Ben geçen öyle denk geldim de virücü demem falan.


Eee, onlar da abi bilmiyorum yani hani Amerikan hükümeti ne derse karşısını söylemek zorunda kalıyor, hissediyorlar bir nedenden ötürü.


Ben öyle bir haber okumuştum.


Eee, yani hakikaten- Bilerek yayıldı.


Ya bilerek değil de şeyden hani, eee, laboratuvardan çıktığı aslında hani öyle şey değil yani doğal bir şekilde bir anda bir yerden çıkmış değil biri.


Hani bu şeyi aslında virüsü evrim geçirttirerek falan oynuyorlarmış üzerinde.


Her neyse ama dediğin gibi.


Oyuncak mı lan bu?


Yani o kadar büyük ki.


Eee, hiçbir ülke ses edemiyor yani bilmelerine rağmen cezalandıramıyorlar.


Öteki türlü şey dersin abi.


Maliyetinden ötürü en azından bize şu kadar para şey ceza ödemek zorundasın dersin.


Iıı bir nota mota falan da çekmiyorlar.


E tarif olayında gördük işte.


Iıı film dizi bende sıfır, hiç yok.


Çünkü kitap okuyorum.


O sayede böyle hemen üç sayfasını şey yaptım, okudum kitabın.


Emmy ödülleri açıklandı.


Bir şekilde bizim podcastte böyle övdüğümüz çoğu dizi Emmy'e aday olmuş.


Severance en çok- Bu iyi bir şey değil bu arada.


[gülme] Yani Emmy'dekilerin tersi olması lazım bizim söylediklerimizin.


Ben hakikaten yani Oscar'da bilmiyorum bile artık hangi film şeydir diye.


Ama Emmy'de böyle- Hiçbir önemi kalmadı.


Abi şu Argo, Argo en iyi filmi aldığında galiba bitti Oscar ya.


Galiba o sene, o seneden sonra düşüş başladı yani.


Olabilir, olabilir ama şey, benim gördüğüm kadarıyla işte Severance en, en çok Emmy ödülüne aday olan dizi.


Bir de ama yani diziler de abi mesela işte şey, atıyorum en iyi erkek oyuncu şeyinde, eee işte bir Severance'dan bir adam var, işte bir Slow Horses'dan bir adam var, bir Penguen'den biri, işte bizim adam var.


Direkt şeyde de, yönetmende de mesela.


Ondan sonra Andor'un bir bölümünü yöneten bir adam var.


Hani ikisi arasında nasıl tercih yapacaksın?


Hani bu sene Severance, dediğim gibi Slow Horses, The Studio mesela ben bahsetmiştim.


Iı Set Rogan'ın komedi alanında da bayağı bir yirmi küsur, eee şeye, Emmy'ye aday oldu.


Slow Horses, Shrinking, eee- Last of Us da adaydı galiba.


The Last of Us'ta şey, eee neydi adamın adı?


Oyuncu adayı oldu. Eee...


Başrol- Pedro Pascal mi?


Pedro Pascal aynen.


İkinci sezon olduysa ayıp.


İkinci sezonda iyi değildi çünkü.


İşte yönetmen herhalde senaryo falan, eee görsel alanlarında birkaç tane şey varmış.


Diego luna çok iyiydi Andor'da.


Stellan Skarsgard çok iyiydi Andor'da.


Evet, ona şaşırmışlar biraz, eee- Kız da çok iyiydi.


Çok başarılıydı yani.


Orada az aday çıkmış, eee- Ama şöyle bir ilginç taraf var.


Artık platform dizileri var yani.


Aynen, aynen.


Bir de mesela şeyi de çok düşmüş artık.


Eee bir sıralama yapmışlar hani en çok adayı gö-şey yapan platformlarda önceden şey diyorlar.


İşte Penguin bahsettim.


Hani bunlar hep HBO'dan çıkan şeyler.


Foundation'ın yeni sezonu falan çıktı.


Abi ben ona dediğim gibi.


O zaman nefret ediyorsun abi.


Bu sefer- Ya ben öyle- Okuyunca da şey olur.


Hani son sezonunu dedim, ben hani kitabı düşünmeden seyredeceğim bu şeyi, diziyi.


O zaman hakikaten keyif alıyorsun.


Ben şey yapmadım, henüz izlemedim.


Iıı muhtemelen Apple TV Plus alırsam önümüzdeki haftalarda falan şey yaparım, izlerim, biriksin bölümler.


Kaçmıyoruz günün sonunda hepsi orada.


Iıı şu şey ııı çıkarsa ııı Formula 1 filmi Apple TV Plus'a gelirse muhtemelen o zaman parasını verir alırım.


O film de bayağı Apple'ın herhalde ilk kârı elde ettiği film oldu abi.


[güler] Bütün o şeyler falan önceki filmlerden çok zarar yazmıştı.


Hani amorti etmiş dediler şeyden ötürü- Ama ondan sonra hepsi kâr yazıyor tabii.


Eee bir de Amerika'da da şeye de Apple lisanslamak istemiş Formula 1 yarışlarını.


Eee ESPN diye bir tane kanal var.


Iıı oradaymış normalde.


Muhtemelen şeyi gördüler belki Formula 1 filmine ilgiyi gördüler.


Muhtemelen insanlar-- şeyler orada yayınlanacak.


Ama benim anladığım kadarıyla sadece Amerika için geçerli lisans.


Iıı o da böyle yani bilmiyorum.


Apple da oraya da gidiyor.


Bu spor canlı yayınlarına.


Iıı bilmiyorum.


Bunun dışında çok şeyim yok başka.


Ee, bir de yeni James Bond filmini Denis Villeneuve yönetecekmiş.


Dune'un yönetmeni.


Dune'un yönetmeni-- Bu arada üçüncü filmin çekimleri başladı.


Herhalde ondan sonra da James Bond'u çekecek.


O adam James Bond çekerse değişik bir şeyler çıkabilir.


Hani çok gençlikten beri takip ediyormuş.


Ee, hani böyle şey değil, bir anda bir projenin ortasına koyulmuş, "Aa, ben bu proje ne?


Hani böyle çok background'a sahip, Dune'da olduğu gibi hani.


Eee, o yüzden böyle kötü bir şey çıkacağını çok sanmıyorum.


Ee, ben beklerim yani sabırsızlıkla o adamın yapacağı işi.


Hani sen bahsetmiştin daha önceki bölümlerde.


Ee, sonbaharda bayağı bir şey, ee, daha çok konuşuruz gibi geliyor.


Temmuz ayı neden bilmiyorum.


Ee, bayağı bir şey çıkıyor.


Oyun konusunda da Death Stranding 1'i oynuyorum Mac'te.


Ee, Xbox kumandasıyla bir PlayStation oyunu oynuyorum.


Ee, ben normalde ona başlamıştım.


İşten güçten çok vakit bulamamıştım.


Şimdi Death Stranding 2 de çıkınca dedim hadi tekrardan bir döneyim.


Ee, gerçekten biraz sıkıcı olmaya doğru gidiyordu çünkü neticede bir yerden bir yere kargo taşıyorsun.


Ama oyun yavaş yavaş açıyor kendisini ve şimdi motosiklet verdi oyun.


Motosikleti şarj edebilecek şeyim de var artık imkânım da var.


Yolda bir yerde şarjı biterse şarj edebiliyorum motosikleti.


Şimdi oyun biraz daha keyifli hale geldi.


Ancak, ee güzel açılıyor yani hani.


Bunu oynarım diyorum.


Bazı akşamlar böyle birkaç saat oturup Death Stranding'de kargo taşımacılığı yapıyorum açıkçası.


[gülüşüyor] Aynen yani hissiyat şöyle.


O yalnızlık hissiyatını çok harika veriyor.


Çünkü United States artık kalmamış.


United Cities of America olmuş.


Ee, çünkü bir işte plajdan yaratıklar.


Beach thing diyorlar onlara da BT diyorlar.


Yaratıklar vurmuş o yüzden.


Ee, bir de time fall diye bir şey var.


Mesela bitkiye falan değdiği zaman, hani bitki hızlıca soluyor.


Vücuda değdiği zaman derin yaşlanıyor falan.


Ama neticede kaynak paylaşımı falan.


Yani lojistik lazım.


Bu özel kostüm giymiş haydutlar falan var.


En azından benim oyduğum yerde şimdilik öyle.


Orada şey oluyor.


Bu BT'leri de insan gözüyle göremiyorsun.


İnsan gözü görmüyor yani o yaratıkları.


Bebekler görüyor.


O yüzden senin kucağında bir tane bebek var.


Diyor ki bu bölgenin önünde bir tane BT var diyebiliyor, yanıp sönüyor.


Yaklaştıkça daha hızlı yanıp sönüyor.


O böyle sahte rahim gibi bir şey yani cihaz.


O rahimdeki bebeği sen şey yapıyorsun, taşıyorsun, ödünç alıyorsun diyelim.


[gülüşüyor] Kafa kırık bir adam zaten kocama yani.


Şey o kadar önemli ki aslında lojistik o kadar önemli ki hani bebeği veriyor yani hani.


Tabii tabii adam mesela bana diyor bilmem ne aleti lazım diyor.


O alet olmadan diyor, ben buradaki enerji şeyini sağ-- çalıştıramam diyor.


Santralini.


Rüzgar enerji santrali kurmuşlar.


Sen diyorsun ki ben götürürüm.


Adam diyor ki bu sayede diyor üç tane diyor şehre diyor, daha iyi elektrik dağıtılacak falan diyor mesela.


Nasıl götüreceksin?


Şey kurmamışlar aralarında böyle bir bayhatlık.


Çünkü bir anda olmuş bir olay neticede vesaire vesaire.


Mesela şey falan da var.


Birisi, bir insan öldüğünde çıkarttığı bir gaz var.


Şeyleri çıldırtıyor, yaratıkları.


O yüzden şehre falan saldırıyorlar yani o- Hmm.


O yüzden birisi öldü mesela yakma yerleri yapmışlar şehirlerin dışlarına.


Oradan şeyi, o, ee, gazı oradan salıyor yani falan.


İşte insanlar sürekli böyle dijital dünyada falan yaşıyorlar.


Değişik bir kafa yani.


Ben hani oyunu ilk çıktığından beri şey yapmıştım, görmüştüm.


O, ee, şeydeki adam oynuyor hatta The Walking Dead'deki meşhur bir adam oynuyor.


Eee, bebeği falan da görünce çok anlayamamıştım olayı.


Şeyden dolayı- Hikaye değildi.


-game play, kargo taşımacılık ya.


Bayağı yani sırtına-- Bir de kontroller falan bazen inanılmaz saçma.


Yani koşarken dengen kayboluyor.


Hani dengeni kurmaya falan çalışıyorsun böyle basarak tuşlara.


O da şey yani bir zaman sonra çok tekrar edince sıkıcı oluyor.


O şehre git, bu şehre git.


Tekrar gerideki bir şehre gönderiyor seni falan.


Ama şimdi motosiklet olduğu için biraz daha hani en azından gazlayıp gidiyorum.


Ha bir de şey var.


Ee, herkesi bir porter olarak dünyada konumlandırıyor.


Eğer internete bağlanırsan başka insanların kurduğu köprüler, yaptığı yollar falan var.


İşte merdiven falan daymış mesela adam.


Mesela ertesi gün açıyorsun diyor ki 42 kişi senin köprüsünü kullandı ve sana bu kadar like verdi diyor.


Ne kadar beğeni alırsan görevleri yapınca da sana like veriyorlar.


Değişik bir kafası var işte adamın.


Yani sırf o kafayı görmek için oynuyorum.


Yani çok orijinal bir fikir açıkçası ben...


Belgesel seyredince şey yapıyor, aklına geliyor fikir.


Bir Asya'da, bir ülkede, böyle garip bir yerde yani Vietnam'da mı artık Laos'ta mı ne bir yerlerde şey varmış.


Koşarak eşya taşıyan, sırtına böyle adamlar varmış, tarlalar arasında falan götüren getiren.


Nerede ihtiyaç olur gelecekte?


Şunu da koyun, bunu da koyun falan diye öyle yazıyor.


Bu arada cast çok iyi yani sadece Norman Reedus değil, Guillermo del Toro var.


Hannibal abi.


Adam zaten şey, bu del Toro'yla iş yaptıktan sonra adamın şeyi açıldı, bağlantıları açıldı.


T diye bir demo yapmıştı.


Konami o projeyi iptal etti.


Del Toro da manyak bir herif ya, orda da hatta başrol Norman Reedus'tu oyunda da.


Yani teaserda şey var, Norman Reedus'un oynayacağını söylüyordu.


Bir evin içinde geçiyordu falan.


P.T için öyle olmuş da.


Başka bir örnek vereyim.


İşte şey Léa Seydoux var ya bir tane meşhur abla.


Beni Cesaret Kadın siyah beyaz sahnede.


Ee, ben onunla çalışmak istiyorum diye del Toro arıyormuş kadını.


Yani kabul et, ne teklif ederse projesini kabul edeceksin.


Çünkü çok değişik oyunlar yapıyor.


Seninle bu oyunun-- içinde olmazsan pişman olursun falan diye önden telefon açıyormuş.


Bir tane tercümanla falan arıyor.


Yani Elle Fanning'i ayarlamak kolay bir şey değil. Bilsin.


Sağlam Hollywood aktrisi neticede.


Gibi gibi.


Kadını sigaraya başlatmış.


[gülüş] Demiş ki senin demiş karakterin sigara içerken çok cool gözüküyor.


O yüzden demiş sana demiş, çok fazla böyle sigara yakmalı falan sahne koyuyorum.


Kadın normalde sigara içiyormuş, bırakmışmış.


Bir de öyle bir hayırsızlığı var Kojima'nın.


Mesela şimdi ses kayıt seansının hepsine gidiyor.


Aktörler işte ses, seslendirme yapıyorlar.


Hepsini tek tek yönlendirme yapıyor.


Burada böyle davranman lazım falan diye hepsini şey yapıyor.


Müzikleri çok iyi bu arada oyunun.


Abi orkestra kayıt seansında bile Hideo Kojima var.


Eğer ben bir oyunun başında Hideo Kojima game yazıyorsam her oyununda yazmıyor bu arada.


Yani müziğinden tut, grafiklerinden kodlamasına kadar her yerde ben supervise ettim projeyi demekmiş o.


O açılardan değişikti.


Aslında Disney'in belgeseli ama nedense Disney+'ta yoktu.


Şeyden Pootio'dan seyretmek zorunda kaldım.


Değişik bir-- çok aşırı derin bir belgesel değildi ama hani seyretmek keyifliydi.


Hideo Kojima, the genius behind.


Hideo Kojima mı öyle bir şey işte. Neyse.


Bir de oyun geliştirdiğim için bazı akşamlar oyun geliştiriyorum, bazı akşamları Death Standing oynuyorum.


Böyle geçiyor yani.


Ya sen şeyden bu kargo taşımacılığından bahsettin de hakikaten ilginç bir konu.


Merdivenlerde koşup sırtlarında taşıyan şeyler vardı.


Snow Crash kitabında da adamlar pizza falan taşıyordu.


Hani, hani gene böyle bir cyberpunk vari bir evren ama gene manuel olarak hani insanlar bir yerden bir yere bir şeyler taşıyorlar.


E tabi fiziksel olarak- Basit bir şey aslında- -taşınması yani.


Çok eskiden beri yapılan bir şey ama hâlâ doğru düzgün bir otomatize edilmiş bir şey değil. İlginç.


Bende bir şey yok oyun kısmında.


Cyberpunk neydi? -miydi?


Meche çıkacak.


Iıı herhalde, yani Triple A olup da, ııı, başka hani bu büyüklükte olup da- Var Assassin's Creed Shadows.


O kadar, ama o Assassin's Creed o kadar grafiklerinden söz ettiren bir oyun muydu?


Cyberpunk- Bayağı.


Cyberpunk bayağı söz ettirmişti çünkü grafikleri özellikle- Death Standing'de var abi işte Mac'te oynuyorum.


Ama abi o kadar mı?


Cyberpunk da.


Ray Tracing'i bu seviyede ilk defa göreceğiz Mac'te evet.


Senin açman gerekiyormuş.


M3, M3 Max ve üzeri için demişler.


Ray Tracing 60 fps'i istersen diye.


M4 Pro M3 Max'in üstü mü?


Üstü bence-Düşündüm.


Yirmi dört core, otuz altı core GPU mu?


[gülme] Bu yani ben bilmiyorum belki biraz normal olabilir.


Çünkü hani Unified Memory olduğu için normalde sen pc de oynarken hani zaten bir sekiz gigabyte ya da on iki gigabyte ram şeyin oluyor, grafik kartının oluyor.


On-on altı gigabyte da en az senin normal pc'nin hani ram'i oluyor cpu için.


Totalde zaten aslında aynı miktara geliyorsun ama hani her Mac otuz altı gigabayt ramle satılmıyor yani.


Senin baya, sen baya çuvala para veriyorsun yani onu upgrade etmek için.


Servet bayıldık ya Mac Mini alırken.


Xbox'a gelmişti.


Ya ben bunu bir eee-- başkası şey demişti Xbox'ta bitirdim ama Pc'de de grafikleri için tekrardan satın aldım, oynamak istedim demişti.


Son optimizasyonlardan sonra Series S'e özel versiyon çıkarttıktan sonra oyun çok şey oldu, iyileşti.


Performans modunda da mesela yüz yirmiye falan çıkabiliyor sanırım.


Yalan olmasın ama altmış fix veriyor zaten.


Özellikle iyi HDRlı televizyonun varsa bir de Dolby Atmos kulaklığın falan varsa çok iyi sonuç alırsın.


Evet bakacağız.


Bence Mac'te o kadar iyi olmaz.


Mesela Death Stranding, PlayStation 5'tekinden daha iyi değil.


Çünkü temporal upscaling kullanıyorlar.


Yani çözünürlüğü düşük render'ı büyütüp yükseltiyorlar machine learning ile.


Onun getirdiği hafif bir bulanıklık oluyor abi.


O bulanıklık da normal oyundaki o keskinlikleri, konsol keskinliğini vermiyor.


Death Stranding'de de var hafif bir bulanıklık.


İşte yani Metal'ın kendi upscaling'i kullanıyorlar Apple'ın.


İsterim yani hani Mac'te de oyunları oynayabileyim diye.


Hani başka bir cihaza da gerek kalmasın diye ama daha- Bu tamamen Apple'a bağlı bir şey.


Bak çok az birinci viteste ciddiye alıyorlar.


Steve Jobs zamanında özellikle işte bu Halo'yu falan da kaybettikten sonra tamamen oyun tarafını bıraktılar.


O dönem tamamen hiçbir şey çıkmıyordu yani.


Şimdi böyle bir birinci viteste ciddiye alıyorlar.


Onu böyle üçüncü, dördüncü vitese atarlarsa, eee, oyunların hepsini görebiliriz.


Yani Apple tabii şöyle de bir durum var abi.


Adam benim satışımın yüzde sıfır nokta biri Mac'te diyor.


Şimdi Mac'teki insanlar da oyun oynamak için cihaz almadıklarından dolayı- Doğru.


Hani iş yaparım diye alıyor.


O zaman da yani Assassin's Creed Shadows'un üç bin satması çok ayıp bir şey yani.


Ya bir de ben şimdi hani bunda da Cyberpunk duyuruyorken şey de diyor yani işte Epic Games'ten de alabiliyorsun, GOG'dan da alabiliyorsun.


Belki Steam'den de alabileceğin.


Bir de şöyle bir şey var.


Hani AppStore'da bir tane bundle gönderdiğin için yüz elli gigabyte oyun.


AppStore'dan indirirsen bütün çünkü ses dosyalarını, dil dosyalarını hani hepsini indiriyorsun.


Ama diğer yerlerden indirince atıyorum sen Steam'den indiriyorken şey yapıyormuş sanırım.


Sadece sende varsayılan olan dil neyse onu indiriyor.


AppStore'da böyle bir özellik olmadığı için sen hani yani doksan gigabyte yok yere şey indiriyorsun aslında oyun indiriyorsun.


Yani gene orda aslında şeyi göstertiyor.


Apple'ın o kadar da çok önemsemediğini, yani hani önemsese sever en azından bu tarz böyle kademeli hani do-indirme şeyini sunarlarmış gibi geliyor.


Bilmiyorum ben şey değilim belki bu da o kadar çok satmaz gibi.


AppStore üzerinden en azından.


Yani üç bin değil, der ki on bin, on beş bin satar ama on bin, on beş bin falan çok düşük rakamlar.


Ya Apple bu firmaları yemleyecek, diyecek ki size şu kadar para Mac'e portlayın.


Bir dönem bunu devam ettirecek ki Tim Cook gibi bir adamın böyle bir şey yapmayacağına hepimiz hemfikiriz.


Eee, oyun diye bir şeyin varlığından bile haberdar olduğundan emin değilim.


Para geliyor diye farkına varmış olabilir oyunların.


Ee, mobil oyunlardan falan.


O yüzden çok bir ümidim yok.


Hakikaten böyle gamer bir adamın gelip de ya ben bu-- çünkü abi adam her yere girdi şunu.


Şimdi cebinde zaten var.


Ama hani Apple TV'de mesela hemen hemen her evde belli bir seviyenin üzerindeki evde, eee, gelir seviyesinin üzerindeki evde var.


Yani sen aslında bunu dönüştürebilirsin iyi bir şeye ama yapmıyorsun yani.


Oyun stüdyosu bile alabilir Apple ya.


Der ki bir sonraki Tom Rader bende kardeşim.


Peki var mı albüm tavsiyen?


Canın sağolsun, canın sağ olsun.


[gülme] Önümüzdeki hafta o zaman- Vayy, bu hafta- İki.


[gülme] Önümüzdeki hafta çok daha rahat yaparız da.


Yani şey, eee, vay bu hafta da paylaşmadı diyecek insan olacağını da pek zannetmiyorum.


Abi şu grup muymuş falan.


Farklı Dışın'ın yüzyetmiş birinci bölümünde gene farklı konular üzerine sohbet ettik.


Bizi dinlemekten keyif alıyorsanız bize Apple Podcast, Spotify ve YouTube üzerinden takip eders-- edebilirsiniz.


Bir sonraki bölümde görüşmek üzere.


Hoşçakalın.


Saat kaç lan?


Altı, abi.


Hayırlı mı?


Kumanda mı?


Oğlum yoksa...


Aaaa oğlum.


Hatta kalın sizi üçüncü kertenkele otice Deniz Paydaş Hanım'a bağlıyorum.


Müsadenizle uzatmadan hemen sadede geleceğim. Lütfen.


Ben evimi yani bu yaşadığım evi demek istiyorum.


Şeyde vardır, kayıtlarınızda vardır bu zaten.


Bu arada yanlış olmasın hani belirteyim.


İki bin yetmişlerde yapılmış daha yeni yani.


Yatak odasında gömme 3D printer, banyosunda on üç numara polimer fayans.


Aşağı ayrancıda bir ev.


Çorum Uzay Üssüne şuradan iki dakika trenle- Tufan Bey ne diyorsunuz?


Kabul ediyorum.


Yalvarırım ki kabul ediyorum.


Çok teşekkür- Harika.


Teklif detayları ve resmi sözleşme şifreli kanallardan size gönderilecek.


Size de size de.


Sungur seksen dokuz okay iyi Uçar.


Zaten uzun çiş herhalde.


Kaptanlık şartları.


Okey, bayağı uzun sefer bu herhalde.


Okey, kargo ne?


Bir dakika varış hedefine lan bu seferin.


Telefon metinde varış...


Tufan Numan altı Temmuz iki bin elli sekiz TC on elli altı.


[mesaj sesi] Okey, he okey girmiş.


[mesaj sesleri] Evet, tamam.


Bölüm beş.


Mülakatı ben yapıyorum.


Mülakat aşamasında görev detaylarını paylaşabiliyorum değil mi ben?


Bir telefon konuşması da mülakat sayılır değil mi?


Kenbenin yeni puzzle'ı çıktı az önce.


Onu beklerken sabahladım.


Eee Ece şey diyecektim.


Biz senle yeni çıkmaya başladığımızda hani senin fakültede bir yaşlı hocan vardı.


Profesör Morrow.


Bir gün ders çıkışı seni almaya gelmiştim.


Senle neden o gece yandım ne alaka?


Sana öyle salya sümük varmıştı ya işte o gavat herif. Hıı.


Karşına aminoasit koysak proton sanarsın falan.


Ben bilim kısımlarını çok anlamamış olabilirim.


İşte velhasıl, böyle bi' sanki film anı gibi gelmişti bana sen çıkıp anlatınca.


Kötü oluyor.


Filmin sonunda herkesi utandırıyor.


Yani işte filmin o çok süper bir şey yapıp herkesi utandırdığını çekmek ister misin?


Oğlum, benim yetmiş iki patentim var lan.


Ayda bir iş paslıyorlar.


Paramı nereye koyacağımı bilemediğimden balıkçılığa başladım anasını satayım Tufan.


Yok, yok, yok.


Sen bu kadar süperini çekmemişsindir.


Profesyonel sebeplerden mi aradın yani?


Saatlik ücretimi karşılayabilecek misin roket şoförü maaşımla?


Faturayı direkt federasyona kesersin.


Ece Yıldız profesyonel ücretlendirme sini açmıştır.


Faturası görüşme sonunda adresinize gönderilecektir.


Hiç öyle bir şey demedim.


Federasyon arayacak üçüncü kerdece bir şey aradı.


Ece toplam yirmi bin kredi artı Müller koleksiyonu teklif ettiler.


İki bin altmış iki.


Ufak gemi, büyük kargo.


Yani bir temizlikçi tutsak dönüşte yeter.


Sungur 89.


Gidiş geliş kargo salonunu...


Maksimum yedi ay. Okey.


O yüzden bir örgünlük mühendisi yolluyorlar seni yani.


Evet. Tufan.


Teşekkür ederim aradığın için.


Çok, yani şey, intihar görevi falan değil ama emsalsiz, emsalsizlik riski var.


Nasıl emsalsiz?


Varış hedef neresi?


Güvenlik katmanı Tufan Ulman tarafından sekiz derece arttırıldı.


Ece. Evet.


Varış hedefi Titan.


Kargoda iki adet termonükleer bomba.


Titan'ı ısıtmaya gidiyoruz yani.


Demek ki...


Bak, aşırı şifreli modda falanız.


Ece ben böyle bir şakayı düşünsem uyduramam mümkün değil.


Tufan bu bayağı önemli bir şey ha.


Niye böyle iki kişilik gizli kapaklı görev şeklinde yapılıyor?


E her zamanki gibi olabilir mi?


Başarısız olunsa yüzümüz kızarmasın işte.


Sen başka bir şey mi vardır altında diyorsun?


İşi kabul etmezsen söyleyemem.


Hee, oluyor ya.


Mesela federasyon işte atıyorum sana altı haftalık kontratın parasını veriyor, bir de defterlerine bakıyor.


Bakacaklar.


Okey.Sorun yok.


Benim defterlerim mühendisler odasında duruyor zaten.


Federasyona açık. Süper.


Sorun olmaz o zaman ya?


Tabi yarısı şimdi açık, yarısı görev bitimine zamanlı kaşeini de otuz gün vadeli alırsın.


Ya bizim eski sevgili olduğumuz gerçeği.


Ece ya şey, ben çok rahat değilim bu konuyu kayıtta konuşmaktan.


Evet ama ben teklife bir cevap verene kadar da kayıttan çıkamayız.


Ve benim cevap vermem için de bu konuşmayı yapmam lazım.


Bir itirazın var mı yani?


En başlıcası sana biri müneccim çipimi taktı.


Kendini şeker gibi mi yaptın?


Allah yalayana bağışlasın Tufan'ım.


Yani bu senin bugünkü Ece olarak fikrin.


Tamam ama dur bir.


Ya her hâlükârda Ece, ben bu teklifi sana eski sevgilimsin diye yapmadım.


İşte işe biyo organik mühendis lazım yani.


Bana gelen talimatnamede yazıyor.


Ha evet, lazım olduğunu görür görmez aklıma seni çağırma fikri geldi mi, geldi.


Ve evet, çünkü sanırım seninle biraz vakit geçirmek istiyorum.


Bu arzu da yani beş yıl sonra nereden geldi bilmiyorum ama sonra yok dedim, kızı darlamayayım.


Valla böyle demiş ve vazgeçmiştim aramaktan.


Ama işte sonra görevin detaylarını gördüm ve yani bilmiyorum lan.


Seni tanıyorum ya.


Bundan eminim.


Bu, milyonlarca hayatta bir kere gelebilecek bir görev.


İşte yani Titan'a giden otuz ikinci mi ne öyle bir şeyli insanlı sefer olacağız yani.


Bir de parası çok iyi.


Ece Yıldız teklifi kabul etti.


Faturalar ve iş akdi metinleri ilgili adreslere yönlendirilecek.


Kalkış tarihi ne zaman peki, o belli mi?


Tabii uzun yola gidiyoruz ya.


Böyle her şeye dörder, beşer kere bakılsın.


Ya her şeyi vakit iyice yaparsak son sıfır iki birde çıkarız bence.


Yılbaşından hemen sonra.


Seni üzeceğime kendimi üzerim.


Yükleri bırakıyoruz.


Kalkışta görüşürüz.


Her yer sümük.


Ya ne var amcık ne?


Ece sen sedamini yanında mı getirdin?


Ben Tufan.


Ben Ütopya Planetia karşılama robotuyum. Okey.


Amına koyayım.


Neyse, ben gidip geliyorum o zaman.


Sen gir istersen.


Hayır, böyle bir şey demedim.


Ben böyle bir komut vermedim.


Siz isterseniz ilerleyebilirsiniz dedim.


Ancak şerh koyduğumu bilakis kayıt altında belirttim.


Kapatmam lazım.


Sonra konuşuruz.


Devre dışı kal lütfen.


Estağfirullah.


Müsaade etseler bunların çok daha iyilerini yapacağız da işte.


Ha yok ya aptal kalsınlar hocam.


Siz de engelci siniz yani.


Resmi görevdeyken şimdi politik ayrım şey yapmayalım yani.


Ee sürmenaj kodum TC on elli altı.


Memnun oldum.


Ben de Ütopya Planetia Kuralbayı Domates Ergüven.


Doma diyebilirsiniz.


He ben zaten- Evet söylemiştiniz.


Ne unutmuş?


Eee neyse hocam hoşbulduk.


Teşekkür etmenize gerek yok.


Emir yüksek yerden geldi. Doğrudur.


Bir şey sorabilir miyim?


İşte ben de bu yüzden söyleyemiyorum.


[akustik müzik] Amk bitmedi yol bitiyor. Heeeyyy.


Yeni biri var.


Domates Ergüven.


Ütopya Planetia Kuralbayı.


Eee standart protokol mü bu?


Hayır, hayır, tabii ki hayır.


Merkezden talimat var.


Biz de tam onu konuşuyorduk.


Şeyciymişim, engelciymişim.


Yani neyse, görevimiz önemli değil mi?


Ne Ece ya?


E bir şey paylaşmıyorum ki koç.


Hey, çok sert bastın.


Sizi direkt Kuralbay enstitüsünde ağırlayacağım.


Ee çünkü oha adam gidiyor. Haa.


Okey, sonra.


Hep kışla da kalamam oğlum ben.


Haklısınız, üzgünüm ama talimatlar bu yönde.


Kışlanın pleksiglas pencereleri var.


Kışla da sipariş bilgisayarı var.


Sıçasım geldi atıyorum. Aaa!


Yani hep kışla.


Maalesef hep kışla.


Niye talimat yani?


Sevgili olduğunuzu bilsem en azından akşam için ikiz döşek ayarlarım.


Yooo, ne gerek var?


Kim söyledi ya sevgili olduğumuzu? Nasıl?


Nereden çıktı, nereden çıktı bu sevgililik?


Az önce Kaptan Numan söyledi.


A-aa ben neredeydim o sırada?


Çünkü dediğim gibi az önce oldu.


Şu anda sevgili değiliz Doma Bey.


Ne ara dedin oğlum sevgiliyiz diye ya?


Kuralbay kışlası hemen şu arka kapıda.


Arzu ederseniz size bir içki ikram etmek isterim.


Sizi doğru düzgün ağırlayamıyorum.


En azından bunu yapayım.


Neyiniz var?


Valla sentetik her şey var.


Organik neredeyse hiçbir şey yok.


Biraz sakem kaldı o kadar.


Ben biraz beyaz sento şarap alırım.


Ece Hanım, siz?


Patalya iki kadeh beyaz sento şarap, bir bardak da su hazırlayabilir misin?


Dijital asistanım.


Savaş Gemisi filosu?


Ha, aynen öyle.


Çoğu kişi bilmez de bunu.


Ha şeyde geçer.


Ee, hocam, pardon, muhabbetti valla bölüyorum ama şaraplar çıktı makineden arkada bekliyor.


Üfff amına koyayım.


Siz iyi misiniz?


Evet, biraz çüş gerçekten.


Niye öyle uzun?


Dünyaya dönmem için önce bir altı ay oryantasyon geçirmem gerekiyor.


Hep erteliyorum.


Kaybedecek altı ayım yok, takdir edersiniz ki.


Ee, şimdi biz burada kesin karantina şeklimiz Doma hocam. Maalesef.


Ancak isterseniz Ece Hanım'ı revire götürebilirim.


Aaa, yo yo yo yo yok.


Yok yok, hayır ya.


Niye Ece bir bakarlar fena mı olur?


Doktor korkulacak bir şey değil ya.


Girmiş konulara.


Özel konuşmak istiyorsanız arka kapıdan kışlaya geçebilirsiniz.


Sonra buraya geri çıkabilir miyiz?


Burada birilerini ağırlayacağım.


O yüzden maalesef hayır.


Maalesef talimatlar.


Doğru mu anladım?


Tabii bu arada giriş de yok.


Evet, bir revir var.


Revirde iki hemşire, bir doktor var.


Ece ne yapalım, girelim mi şu mistik arka kapıdan?


Okey, ben bir geçip yüzümü yıkayabilir miyim?


Tabii ki, ne zaman isterseniz.


bu seferki sert boşalttı amına koyayım.


Evet, malumu ilan ediyor muyuz? Lütfen.


Sen Sedat'ı bırakırken.


İçeri ses gidiyor mudur?


Derecesi yok erişmeye.


O yüzden böyle ortamı Levant gribi günlerine çevirmeye hiç gerek yoktu yani.


Abi derin bir gariplik var ha meselede.


Bir şey yapabilir miyiz konuyla ilgili?


Bayağı değilsin.


Hiç değilim oğlum.


Ya amınakoyim Miguel'den aldım diye oldu ya.


Senin sınıf arkadaşın olan Miguel mi?


Niye sana sedamin çözüyor?


Neyse işte bunlar, geçen yeni bir fork yapmışlar önüne onay bekliyorlardı.


Ama nasıl başlamayayım Ece?


Ya legal oldu oğlum işte ya.


Ya legal olmasıyla hiçbir ilgisi yok ki konunun.


Bununla aranda ilişkide kontrollü olan sen misin yani?


Ooo saydın mı?


Ya gerçekten abartmıyorum ya.


Senin için önemli olan şey bu değil mi zaten?


Hiç öyle mücadele verdiğini duymadım yani.


Yok böyle bir dışarı çıkalım falan demedin.


Senden büyük pipi görünce hemen huzur oldurdum böyle anasını satayım.


Burnum çok yanıyor.


Başım da çok ağrıyor.


Öküzlük ettim.


Şu hayatta hiç başka derdimiz yokmuş gibi önceki bölümlerde tenis dünyasının politik mücadelelerini ve amatöründen profesyoneline kadar herkesin çektiği maddi zorlukları ele almıştık.


Görünürde para konuşuyoruz da aslında rekabetin felsefesini yapıyoruz.


Kim olursan ol, nereden gelirsen gel, yeterince iyi olduğun sürece tahta oturabilirsin.


Halk merdiveni birer birer tırmanmaya çalışırken, tepedekiler üçer beşer çıkıyorlar.


Kolayca anlaşılan ve kolayca satılan hikayeler ortaya çıkıyor.


İşin ruhu ile pazarlaması arasındaki bu çatışma günün teması.


Müzik de değişiyor.


Türkiye'de bir ilk Bonus Platinum Dinamik.


Profesyonel Tenis Oyuncuları Birliği.


Bugünün başrolündeki aktör bu. Hoppala.


ATP'nin Türkçe açılımı.


Devrimci sosyalist partiler gibi aynı iki üç kelimeden her türlü kombinasyonu türetiyorlar.


Ama her seferinde PTPA, PTPA demek istemiyorum, sendika deyip geçelim.


Nasıl ki zamanındaki oyuncu birlikleri sistemi çalkalamış, bozgunculuk yapmışlardı, Novak Djokovic önderliğinde birkaç oyuncu da aynısını onlara karşı yapmak istediler ve sadece oyuncuları temsil eden bir yapı kurdular.


Başlangıçta kamuoyuna açıkladıkları misyon, alt sıralardaki oyuncuların şartlarının iyileştirilmesiydi.


Ne güzel, kim bunu desteklemez ki?


Alenen karşı çıkmadılar da işte Kovid döneminin ortasında, her şey çalkantıdayken bir de bununla uğraşmayalım, şimdi zamanı değil deyip kestirip attılar.


Tenis forumlarındaki eski tartışmalara bakarsanız, gece gece bunlarla uğraşıyorum.


Özellikle Federer, mevcut sistemin altın çocuğu olduğu için, bu devrimci muhabbetlerde düşman rolüne gayet uygun.


Bencil herifler vesaire vesaire.


Ama biraz düşününce pek mantıklı gelmiyor.


Halka şirin gözükecek bir iki destek açıklaması yaparlardı.


Bunu yapmamış olmaları dikkat çekici.


Ama daha da dikkat çekici olan, alt sıralardaki oyuncuların da çok destek vermemesi, öyle proleterya aristokrasi bölünmesi olmadı.


Çünkü normal bir sendikanın aksine bunlarda bir üye listesi yok.


Yüzde yetmişi, yüzde sekseni bizi destekliyor gibi açıklamaları var da, gerçekten o kadar kuvvetli olsalardı zaten anında iş bırakma eylemi düzenleyip istedikleri her şeyi alırlardı.


Çok daha az üye ile kurulur kurulmaz grev yapıp ses getirmişlerdir.


Djokovic'in isminin ağırlığı yüzünden her tartışmada varlar ama hiçbir masada yoklar.


O sebeple de yargı yolu istedikleri o bozucu etkiyi yaratmanın tek yoluydu.


Nihayet bu senenin Mart ayında beklenen dava açıldı.


Kime karşı açıldı?


Herkese karşı.


Şimdilik geriye kadın ve erkek oyuncu birlikleri kaldı.


Fakat aralarında hiçbir ağır top yok.


Hatta kısa bir süre sonra davanın desteklediğim kısımları da var, desteklemediğim kısımları da var, diye açıklama yapmıştı.


Birkaç oyuncu, sözde her oyuncu adına daha büyük bir oyuncu grubunu dava etti.


Bir anti-tröst davası bu.


Ana şikayetlerinden birini doğrudan alıntılayayım.


Bir oyuncu dünya sıralamasındaki ilk beşin hepsini aynı hafta içinde yense bile, eğer bunu tur parçası olmayan bir etkinlikte yaparsa sıfır sıralama puanı kazanacaktır.


Demek istedikleri puan sisteminin gücü ve sezonun uzunluğu yüzünden teoride bağımsız olan oyuncular, pratikte aynı işverene mahkum oluyorlar, serbest piyasada iş bakamıyorlar.


İyi de her spor böyle işlemiyor mu zaten?


Aksi halde her spordaki her lig davalık olmalı.


Görünürde pozitif anlamlı olan serbestleşmenin yapacağı ters etkileri çok ilginç buluyorum.


Ya oyunculara daha çok para vermek istiyorum işte diyen biri bizzat oyuncu birliği tarafından engelleniyor.


Fakat bir mantığı var.


Çok uzun süremediklerinden ötürü ana tabloya kırk sekiz, bazen sadece otuz iki kişi alınıyor.


Dolayısıyla normalde katılmayı bekleyen bir sürü insan dışarıda kalacak.


Eğer prestij, puan ve para el ele gitmezse ironik olarak oyuncuların tur içindeki kısmi serbestlikleri yüzünden hangi turnuvaya katılabileceklerini az çok seçebilmeleri yüzünden tüm dengeler bozuluyor, olan yine alt sıralardakilere oluyor.


Hangi spor olduğu bile önemsiz.


Şimdi çemiş kezek spor gelsin de yaz ligimizde oynasın diye sıraya mı girecek girişimciler?


Alttakileri bekleyen alternatif iş bolluğu mu var?


En çok parası olana gidecekler.


Bunun senede bir defa değil, beş defa, on defa yapıldığını düşünün.


Şimdi hangi sendika işçilerin çoğunun iş güvencesini riske edip zaten iyi kazanan azınlığın piyasa değerini arttırmayı savunur ki?


Ha buna şöyle bir karşı argüman getirmek mümkün.


Yalnız bu doğanın kanunu değil, mevcut sistemin bir sonucu.


Herkesi toplayıp dimdik bir piramidi tırmanmaya zorlarsan, tepede sadece birkaç kişiye yer bırakırsan sadece onlar ışıldar.


Hepsi zamanla kendi pazarlama yollarıyla kendi yıldızlarını parlatacaktır.


Ama aradan geçen elli sene sonunda spora çok daha fazla para harcanan bir dünyada yapalım bunu.


Bu fantezinin hazır yapılmışı var aslında.


Boks, ekonomik büyüklük ve gelir dağılımındaki uçurum bakımından tenise yeterince benziyor.


Belki ilerde başka bir bölümü tamamen bunlara adarız da belli bir seviyedekilerin payları brüt gelirin yüzde altmışını aşabiliyor.


Adamın lakabı o yüzden Money zaten.


O maçın toplam geliri altı yüz milyondu.


Bir de burada sadece iki kişi paylaşıyor onu.


Tamam, iyi, hoş da kaçınız boks takip ediyor?


Bir sürü de kuruluş var işte.


Şimdi baktım, altmış altı tane farklı isim saydım.


Kendine dünya boks şampiyonu diyebilecek altmış altı kişi var bugün.


Elinizi fazla sallamayın.


Yıllardır beklediğin maçlar organizasyonlar aralarında anlaşılamadıkları için gerçekleşmeyebilir.


Çok köklü bir tarihi olmasına rağmen çok daha popüler olabilecekken, sürekli diğer dövüş sporlarına zemin kaybediyor.


Demek istediğim şey, monopolünün kalkmasının oyuncular için daha iyi olacağını varsaysak bile --ki bu büyük bir varsayım-- bunun sporun geneli için daha iyi olacağı garanti değil.


Sporda pek iyi değil.


Tek yapmaları gereken mevcut yapının bir tekel olduğunu kanıtlamak.


İyi itiraz eden kazanır diyorum.


Her davanın amacı kazanmak değil.


Daha gerçekçi senaryo, mesele jüri önüne gelmeden tarafların aralarında anlaşması.


Sendika, eski oyuncu birlikleri ve Grand Slam'ler arasında ayrı ayrı görüşmeler var.


Ve bu görüşmeler Suudi Arabistan'ın tenise gömmek istediği milyar dolarların gölgesinde gerçekleşiyor.


Suudilerden şu ana kadar gösteri maçları bağlamında konuştuk.


Ama o buzdağının görünen kısmı.


Küresel olan ve ekonomik açıdan henüz olgunlaşmamış sporlara yayılmak için stratejik planları bulunuyor.


Sponsorluk anlaşmalarıydı, ATP finallerinin ev sahipliği idi, kadınlar için hamilelik fonuydu derken asıl amaç Riyad'ı turun bir parçası yapmak.


Alelade bir parçası da değil, en üst kategoriden milyar dolarlık yatırımların konuşulduğu bir turnuva.


Zaten tıka basa dolu olan takvimde yer açmak için ufak bir iki turnuvayı feda edecekleri kesin.


Golfün başına gelenler.


Önemli milli değerlerimizden golfü de kaybettik.


O da tur bazlı ve en prestijli yarışmaların yönetimi bağımsız.


Her bölgede farklı.


İki üç sene önce Suudiler geldiler, LIV Golf adı altında kendi turlarını başlattılar.


LIV hâlâ devam ediyor da davalar geri çekildi ve oyuncu yasakları kalktı.


Düşman mı olmak, daha akıllıca ortak olmak mı?


Madem her halükarda eşek yüküyle para akıtacaklar, bari az çok bizim kontrolümüzde akıtsınlar diyorlar.


O yüzden kendilerini biraz daha güvende hissediyorlar.


İkincisi, takvim sorunu.


Dolayısıyla Avustralya Federasyonu önderliğinde tüm Grand Slam'ler bir araya gelip önce davranalım diye kendi bozguncu önerileriyle çıkageldiler.


Diyorlar ki sezon içindeki turnuvaların çoğu tıri vırı.


İşte kısaltılmış elit oğlu elit tur.


İlk yüze özel bir lig gibi.


Herkes daha çok kazanacak.


Oralardan geçinen profesyonellere de geçmiş olsun.


Kendi yayın haklarını ele geçirdiler.


Kültürel engeller büyük olduğundan şimdilik gerçekleşmedi.


Bu yeni yapının yönetimi muhtemelen Grand Slam'ler tarafından domine edilecek, altın tepside her şeyi onlara sunup ellerinde sadece düşük seviyeli turnuvalar kalmasını istemiyorlar.


Hayatta kalmak istiyorlar.


İkisi bir arada olabilir.


Herkes birbirini arkadan hançerleyebilir.


İşte tüm bu olasılıklar sendika davasıyla tekrar hortladılar.


Bunu düşünmemin en önemli sebebi de finansman.


Parayı takip edin denir ya hep.


Sendikanın parası nereden geliyor?


E burada üye yok ki aidat olsun.


En büyük yatırımcı da Bill Ackman.


Binde birini tenise verince olay oluyor zaten.


Bir grup amatör ile bir profesyonelden oluşan takımlar birbiriyle yarışır, zevkine işte.


Çünkü organizatörü Uluslararası Hall of Fame, böyle bir vakıf var.


Bir tarihi var işin.


Öyle her milyarder gelip fantezisini yaşayacaksa hem de bu kadar köklü bir yerde, sporun ciddiyetine gölge düşer.


Sonra Ackman tam bir milyarder refleksiyle karşılaştığı her sorunu parayla çözmeye alışmış Hall of Fame Vakfı'na on milyon dolar bağış yapacağını duyurdu.


Böyle PR hareketi mi olur ya?


Yahu hangi sendika hedge fund'lar tarafından fonlanır?


Ona yatırım yapıyorlar.


Üç beş seneye kalmaz Wimbledon Merkez kortun ortasına ejderha indirebilir birileri.


Şimdi davayı bir kenara bırakıp genel çerçeveye odaklanalım.


Her sporda var olan daha adil ve eşitlikçi bir rekabet iddiası ile yıldızların etrafında dönen ve finansal olarak daha cazip olan kahramanlık hikayeleri arasındaki gerilim iyice somutlaşmış olmalı.


Muhtemelen daha önce bahsi geçmiştir.


Sonucun belirsizliği hipotezi.


Böylece yapay olarak artırılan belirsizlik, sıradan seyircilerin olduğu kadar fanatik taraftar gruplarının da aktif kalmasını sağlar.


Üstelik herkesin şampiyonluk hayali kurabilmesi, genç sporcular için de motivasyon kaynağı.


Oyuncular gelip geçici ama takım kalıcı.


Bireysel sporlarda işin bu boyutu yok.


Dolayısıyla bu sporlardaki dominant etken adil rekabetin yaratacağı belirsizlikten çok aynı kişiler etrafında dönen uzun soluklu hikayeler oluyor.


Federer, Nadal ve Djokovic üçlüsünün yirmi seneye yayılan rekabeti bunun en güçlü örneği.


Hele tam da böyle kolayca ayrışmaları mümkünse, işte biri daha zarif, daha estetik, diğeri hayvan gibi güçlü bir diğeri makine gibi hiç hata yapmıyor.


Böyle böyle betimlemelerle karakterler yaratıyorsun ve onları yarıştırıyorsun Pokemon gibi.


Hiçbir mantıklı açıklaması da yok ha.


Nadal'la olan rekabeti de bunu perçinledi.


Hep böyle şeyler.


Her yıl farklı bir ismin zirveye çıkması, her bölümünde farklı bir ana karakterin olduğu bir roman yazmaya benziyor.


Bence tenis gibi sporlarda kahraman anlatısının baskın çıkması kaçınılmaz.


Dolayısıyla giderek elitlere yoğunlaşan ekonomik modeller türeyecek.


Esas mücadele bu şekilde yaratılan değerin ne kadarının aşağı akacağı.


Yoksa öyle kendi yağında kavrulacak binlerce profesyonelin olduğu bir dünya hesapta yok.


İleride fikrim değişebilir.


Eğer benzer seriler için tavsiye etmek istediğiniz bir spor, belki bir sanat dalı veya bir kaynak, bir röportaj vesaire varsa siteden benle iletişim kurun.


İnanılmaz lakayt bir sistem var.


Ne demişler, bir gün herkes on beş dakika içinde platformunu kaybedecektir.


Trendleri on sene geriden takip ediyorum.


Proleter aristokrat tüm dinleyicilerime tekrar tekrar teşekkürler.


Nilperi Hanım ne romantik bir müzik. Evet.


Müziğe ne oldu?


Yine değişti.


Bonus Platinum Dinamik reklamındayız.


Müzik de değişiyor.


Türkiye'de bir ilk Bonus Platinum Dinamik.


Yakın zamana kadar tenis zengin spordur denince aklıma hep kortlar gelirdi.


Başlangıç seviyesinde bile.


Meseleyi bundan ibaret sanıyordum.


Amatör tenisi bedavaya getirdik kısacası.


Profesyonel tenis yine de zengin sporu olarak kalacak.


Herkes asgari bir seviyedeyse onlardan ayrışmak için çok daha fazla çalışmalısın.


Bu bölümdeki en çarpıcı gerçekleri baştan paylaşayım.


Birçok kaynağa göre bir çocuğu beş, altı yaşlarında alıp on sekiz yaşında sıkı bir tenisçi haline getirmenin ortalama maliyeti üç yüz, dört yüz bin dolar.


O yüzden biz aşağı yukarı bir ev parası diyelim.


Yalnız tenisi ayıran kısım şu: On sekizine geldikten sonra sizi kanatları altına alacak bir kulüp yok.


O harcadığınız ev parasını çıkartmak şöyle dursun, tenisi kariyer olarak seçenler her sene para kaybetmeye devam edecekler.


En iyi ilk yüz elli arasına girmek.


Bir milyardan fazla müşterisi olan, yüz milyondan fazla iştirakçısı olan ama koca dünyada en iyi yüz elli arasına giremezseniz para kaybettiğiniz başka bir iş düşünebiliyor musunuz?


Benim aklıma gelmiyor.


Müziğe ne oldu?


[şarkı değişir] Yine değişti.


Bonus Platinum Dinamik reklamındayız.


Hah hay müzik de değişiyor.


[şarkı değişir] Türkiye'de bir ilk Bonus Platinum Dinamik.


Post prodüksiyonda temizliyorum çoğunu ama geriye birkaç şey kalacak.


Evet, ileride Illuminati'nin Tenis Konseyi'nin başına oturmanız için gereken her şeyi içeren serimize devam ediyoruz.


Kuş bakışı bu alemin yedi hakimi vardı.


Tunç devrinden beri bağımsız krallıklar olan Grand Slam'ler, neredeyse onlar kadar eski olan Uluslararası Tenis Federasyonu ve bilumum organizatör arasında büyük balık küçüğü yiye yiye, küçük balık da büyüğü sırtından hançerleye hançerleye sonunda ayakta kalan erkek ve kadın oyuncu birlikleri.


Gerçekte işçiler ve işveren konumundaki turnuvalar yarı yarıya söz sahibi.


Kısacası tenis herkesin rekabet ettiği ve sonunda Novak Djokovic'le Serena Williams'ın kazandığı bir oyun.


Kronik problemlerini bir pastaya benzetebiliriz.


Esas kaynak medyadan geliyor.


Tüm sporların medya gelirlerinin yüzde birinden biraz fazlası tenise gidiyor.


Popülerliğine oranla aşırı düşük.


Maç öncesi yayın, maç sonrası yayın, maç sırasında röportaj, evde duştan çıkar çıkmaz röportaj her türlü hakkı alsınlar.


Oyuncu birlikleri farklı olduğundan.


Bu şartlarda para kamyonla değil, olsa olsa el arabasıyla gelir.


İkinci sorun, bu küçük pastanın ekstra küçük bir kısmı oyunculara kalıyor.


Beşte biri, bazen altıda biri.


Şu an dünya birincisi olan Jannik Sinner'in geçen sene kazandığı toplam ödül parası yirmi milyon dolardı.


Fena değil diğer sporlarla karşılaştırırsanız ama ATP tarihindeki en yüksek ikinci yıllık kazanç bu.


Diğer popüler sporların aksine en çok parayı getiren kısım zamanla özel bir iştirak olarak sporum kalanından ayrılmamış.


Dolayısıyla ilginç bir çekişme ortaya çıktı.


Sürekli bir çatışma var.


Her sporda piramit yapısı bulunur da tenisteki durum gerçekten aşırı.


Bir de üstüne gider kısmında da tenise özgü bir dezavantaj var.


Herkes tek başına.


Yani tüm masraflar oyuncuların sorumluluğunda.


Tam da bu yüzden diğer sporlar binlerce sporcuyu rahat rahat geçindirirken, burada ancak ilk yüz elliye girebilenler paçayı kurtarıyor.


Öyleyse en baştan başlayalım.


Bir zamanlar kartaldı, bir zamanlar kartaldı lafı da bu arada yetmişlerde TRT'de yayınlanan bir diziden kalma böyle kalıplaşmış yani her şey eski bu podcastte.


Agassi daha bebekken babası kafaya koymuş oğlanı tenisçi yapacağım diye beşiğinin üstüne tenis topları asmış.


Çocuk altı yaşına geldiğinde ona günde iki bin beş yüz top atıyormuş.


Maçlarda ortalama iki yüz vuruş yapıldığını düşünürseniz biraz abartmış adam.


Ölüm döşeğindeyken bir tane papağan bulup ona Andre servislerinin üstünde çalış demesini öğretse mutlu biri olarak ölürdü.


Kaç defa finalde karşılaşıp ortamı aile pikniğine çevirdiler.


Ama her halükârda erken başlamak işin sırrı.


Grup dersleri, kamplar, haftada bir eskittiğin toplar, ayda bir eskittiğin ayakkabılar, herhangi bir hobi ayarında işte.


Yalnız yaş ilerledikçe yol üçe ayrılıyor.


Benim gibi bir zamanlar ne oynardık hikayeleriyle avunacaklar.


Sonuçta aileye yük olmadan bir sonraki seviyeye geçebilecekler.


Arada kalan az biraz yetenekli kesimse esas kurbanlar.


O kadar emek harcadık, tam meyvesini toplamaya başlayacakken pes etmeyelim diye diye devam ediyorlar.


Rafana dalınki mesela Harvard'dan pahalı.


Ve işin kötüsü bu seyahatleri önceden ayarlayamıyorsun.


O da uçacak kadar şanslıysan.


Ama gözden kaçan esas maliyet her zaman gözden kaçtığı gibi fırsat maliyeti.


Akademiydi, turnuvaydı derken feragat edilen ilk şey okul.


Tüm kararlarımızın fırsat maliyetini düşünebilseydik herhalde aklımızı kaçırırdık.


Hiçbiri yoksa dünya tenis numarası denen bir şey var.


Her yeni doğan bebeğin topuğuna lazerle kazınmış bir seri numarası var.


Araştırmalarım için yapay zeka kullandığım çok belli olmuyor değil mi?


Başlangıç seviyesi tahmin edeceğiniz gibi bir değil, kırk.


Her şeyde mantık aramayalım.


Anca bunlardan yer kalırsa kayıt günü oraya ilk gelenler ismini yazdırabiliyorlar.


Ama çok geçmeden dünya bin iki yüzüncüsü olan bir bebe tarafından altı sıfır, altı sıfır tokatlanmanın zevkini yaşayacaksınız.


Tenisteki eşitsizliğin bir boyutu da bu zaten.


Yetenek havuzunun ufak olduğu Afrika'nın bilmem neresindeki turnuvalara gidince şansınız artıyor.


Ve tebrikler, profesyonel oldunuz.


Geçiminizi sağlama manasında değil de küresel puan cetveline girdiniz işte.


Tenis teknik olarak profesyonel olması gayet kolay bir spor ama profesyonel kalması çok zor.


Puan kaybedebiliyorsun ve her geçen sene daha fazla insanla rekabet ettiğinden olduğun yerde kalmak için bile temponu artırman lazım.


En alt seviyeden en üste kadar sabit olan tek bir şey varsa o da sürekli tırmanış çabası.


Diyelim ki gayet iyisiniz.


Hatta yüksek ödüllü Challenger turnuvaları ilk yüzdeki oyuncularla dolu oluyor.


Kısacası takım sporlarında kulübün üstlendiği tüm harcamalar ceplerinden çıkacak.


Ama bunlar olmadan da belli bir seviyeye gelmeleri çok zor.


Sponsorluk buldu, kendini biraz kurtardı en azından bir süreliğine.


Bu kadar çok elit oyuncunun bu kadar uzun süre süründüğü başka bir spor yok.


Çünkü mesela iki yüz elli ile beş yüz arasındaysanız kazanılan ortalama ödül yıllık otuz kırk bin dolar oluyor.


Halbuki bunların harcamaları minimum elli bin.


O da koçları, otel odalarını paylaştıklarını varsayarsak bu seviyedekilerin amacı her türlü Tanrı'ya dua edip bizim minivancının yaptığı gibi bir şekilde Grand Slam'lere davet edilmek.


Bu her açıdan gerçek.


Ama bu bile tüm sene düzenlenen bin kadar ITF turnuvasında veya yüze yakın Challenger turnuvasında dağıtılan toplam ödülden fazla.


Dolayısıyla ilk turda elenmenin getirisi yaklaşık yüz bin dolar her birinde.


Böylece senenin kalanını bir sonraki Grand Slam'e girmeye yetecek puanı korumaya adıyorlar.


Peki gerçek anlamda para kazanmak için merdiveni ne kadar tırmanmamız lazım?


Tüm harcamalarını ve kazançlarını toplamışlar.


Alternatif kariyerlerine göre artıda değiller, sıfıra kıyasla artodalar sadece.


Hemen hepsi en az yüz bin dolar eksedeler.


Öyle anasının babasının gazına gelen tipler değil bunlar.


Kâr etmeye başlayıp geçmiş yatırımların çıkarıldığı noktayı break even noktasını yani ilk yüz elliye girmek olarak bulmuşlar.


Ama diyor ki bir kez o seviyeye ulaşmış olanların ortalamasına bakarsak toplam kariyer kazançları sıfır oluyor.


Ha de ki iki yüz olsun.


Öyle bir dengesizlik var.


Ponzi sistemi gibi biraz.


Oraya tırmanıyoruz artık.


En iyi oyuncular koca bir ekiple seyahat ettiklerinden, en iyi koçları tuttuklarından masrafları çok olacak.


Ama kazançları daha çok.


Hem de çok daha çok.


Sponsorluk parası her alanda en tepede yoğunlaşıyor.


They do have a time out, decide not to use it.


Oh, what a shot from Curry!


Steph Curry'nin yıllık maaşı elli beş milyon dolar.


Tam yüz milyon.


Oradan anlayın nasıl bir pazarlama değeri olduğunu.


Dikkat çekmek istediğim nokta dağılım.


Bir anlığına basketbola odaklanalım.


Saha dışı geliri en yüksek ikinci oyuncu LeBron.


NBA gibi yıldızlar üstünden dönen, her şehrin de kendi yıldızını parlatıp pazarladığı, paranın bol olduğu bir yerde bile aslan payını işte bir iki tane obur aslan alıyor.


Golfçü Tiger Woods vardı daha önce.


Para bocaladılar üstüne bunun.


Sponsorların da yarısı kaçıp gittiler.


Yüz milyon barajını geçen son isim, tenis dünyasından.


Tek bir kişi olabilir zaten bu.


Adam bunu bir senede alıyor.


Esas sponsorluk gelirleri açısından basketboldakinden bile daha dengesiz bir durum var.


Emekli olunca ilk yılında neredeyse ona ulaşacaktı.


Hiçbiri de onu bırakmadı.


Öyle bir güven var adamın kişisel markasına.


Yalnız bir de tasarım icabı yaratılan dengesizlikler var.


Bunun bir kısmı turnuva teorisiyle açıklanabilir.


Diyelim ki Wimbledon daha eşitlikçi olmak için her turdaki ödülü sabit tutsun.


Grand Slam'lerde toplam yedi tur olduğundan şampiyon sekiz yüz kâğıt kazanmış olacak.


Çünkü finalistler açısından durumu hayal etmenizi istiyorum.


Şimdi neden yedi yüz yerine sekiz yüz kâğıt için kendini zorlayasın?


Niye ölümüne asılasın?


Şansın yaver giderse ne âlâ, gitmezse sorun değil.


Bu bir gurur meselesi, bu bir sevgi olayı Ercan.


Ölümsüzlüğü kovalıyorlar.


Fakat arada kalan sürüyle elit oyuncu için bu etkiler kuvvetli değil.


Turnuvaların aslında iki tane amacı var.


Sadece en iyi oyuncuları değil, onların en iyi versiyonlarını yarıştırmak istiyorsun.


O yüzden birinci ve ikinci arasında öyle yüzde on beş değil iki kat fark var.


Araştırmalara göre bu değişiklik performansı yüzde bir oranında artırıyor.


O yüzden benim için daha ikna edici olan bulgu, maç öncesi favori olan oyuncunun kazanma ihtimalinin yüzde üç oranında artması.


Yani daha eşitlikçi sisteme kıyasla favori olan oyuncular yüzde üç daha sık kazanıyorlar.


Potansiyelinin tamamına ulaşamayan bir dolu yetenekli profesyonel var orada.


En tepedekiler ise özel jetle.


Yıl boyunca biriken yorgunluk farkını hayal etsenize.


Burada zenginin daha da zenginleşmesini sağlayan bir başka bilinçli karar da tur finalleri.


Kazanının aldığı ödül Grand Slam'lerinkinden bile yüksek.


Yine o da orantısız.


Şeffaflaştılar nihayet ve ettikleri net kâr ilk defa net biçimde anlaşıldı.


Yani her adımda kendi kendini besleyen bir durum gözledik.


Piramidin en tepesinde de bu ayyuka çıktı işte.


Şimdi diyorsun ki yetmez ama evet bunlara yıl sonunda da duble bonus dağıtalım.


Hiç mi ters yönde bir hareket yok?


Tur bütçesinden tamamen ayrı, bir dış partner tarafından fonlanıyor.


Hayatta tahmin edemezsiniz kim olduğunu.


Suudi Arabistan Varlık Fonu.


Alt seviye profesyonellere ulaşmıyorlar.


Sonuçta tenis bilinçli olarak tepeye çıkmanın zor olduğu, bir kez çıkınca da orada kalmanın görece kolay olduğu bir spor olarak tasarlanmış.


Orada yapısal avantajları var.


Haaa geldik meselenin kalbindeki ikileme.


Biraz önce turnuvaların farklı amaçları olduğundan bahsetmiştim ya, benzer şekilde sporun da iki farklı odağı var.


Onların zaferleri, düşüşleri, geri dönüşleri, hepsi.


Hepimiz lafa gelince adil rekabetten yanayız da, eğer tenis iki senede bir yeni karakterlerin yükseldiği, kimsenin uzun süre tepede kalamadığı bir spor olsaydı kaçınız takip ederdi?


2000'li yıllarda da tenisi Federer ve Nadal'in rekabeti taşıdı.


2011'den sonra aralarına katılan Djokovic ile Nadal daha genç olduklarından kariyerleri boyunca tam altmış maç oynayacaklardı aralarında.


Atmış kere karşılaşıyorlar.


Efsanelerin oluşması için bu kadar zaman ve fırsat gerekli.


Sporun yapısını öyle bir tasarlaman lazım ki adil rekabet görüntüsü verecek yeterince ama kahramanlarını çabuk öldürmeyecek.


Dolayısıyla onu bir sonraki bölüme bırakalım.


Demin bahsettiğim reformların arka planında yıllardır hayalet gibi dolanan ama henüz ismini zikretmediğimiz bir aktör vardı.


Yeni bir oyuncu sendikası.


Fakat diğer her sendikanın aksine üyeleri tarafından fonlanmıyor, hedge fund'lar tarafından fonlanıyor.


Öyle garip bir sendika.


Bu davanın ayrıntıları, o adalet ve hikâye ikilemi fikrinin çok güzel bir pratik yansıması oldu.


Bu konudaki tartışmaların da elli senelik gayet renkli bir geçmişi var.


Böyle arkadan cırcır böceği sesleri filan gelmez o zaman.


Hepinize sevgiler, görüşmek üzere.


Evet. A aa!


Yine değişti.


Müzik de değişiyor.


Aa, müziğe ne oldu?


Türkiye'de bir ilk Bonus Platinum Dinamik.


Ayrıntılı bilgi bonus.com.tr'de.


Ortamda ineklerden başkası yok ama cennet gibi yerler.


Suratın tam bir şehirli gibi ekşiyor ve içeri kaçıp kahve koklayarak tedavi oluyorsun.


Sabah rutinim bu.


İlginçtir bu arada adamlar yürüyüş rotalarını sınıflandırılırken çıplak ayakla yürünebilecek olanları ayrıca gösteriyorlar.


Maslow piramidinde tepeye kaçak kat çıkmışlar resmen.


Ama zamanlamanın manidar olması gözlerden kaçmadı.


Beyaz Saray, Beyaz Saray diye gözümüzde büyüttüğümüz şeyin ne kadar amatörce yönetildiğiydi.


Dosta korku, düşmana güven.


Bu bölümü hazırlarken de Çin'le geçici bir anlaşma yaptıklarını duydum.


O yüzden birkaç adım geriden bakacağız.


Dinimiz âmin.


Eğer bu dogma doğruysa, binlerce yıldır ticaret yapılmasına rağmen alt tarafı iki asır öncesine kadar serbest halini kimse akıl edememiş mi?


Yani bu işin kayıtsız şartsız doğrusu bu mudur?


Tarihteki ilk memleketi kurtarma çabalarından biri.


Ama o zenginliğin nasıl oluştuğunu incelememiş.


Sadece o değil, kimse konuşmuyor.


Ticarete karşı genel bir şüphe var.


O yüzden ideal vatandaş asla tüccar olarak resmedilmemiş.


Toprak sahibi olmak, zenginliğini topraktan elde etmek daha saygın.


Aristokratik ailelerden geliyorlar.


Kendisi de o sarayda İskender'e hocalık yaptı sonradan.


Yazılanın bizlere ulaşması daha da zor.


Sonraları dini öğretilerle bu bütünleşerek iyice perçinleşmiş.


Tüm bunlar da anlaşılır aslında biraz.


Ne yapsan, yapsan ne yapacaksın?


Uzak mesafelere göndermek riskli.


Geleni geçeni kesiyorlar.


Doğuda Çin'i işgal etmekle uğraşırken İpek Yolu üstünden bugünkü Kazakistan'a bir karavan yolluyorlar.


Bir tanesi dışında hepsini öldürüyor, mallarını da çalıyor.


Doğrudan sultana elçi yolluyor.


Onu cezalandırın da aramız düzelsin diye bir çıkış yolu sunuyor.


Vali dediğim de sultanın amcası.


Açgözlülüğünü cezalandırmak için ağzına burnuna erimiş sıcak metal dökmüşler.


Kimse karşılarında duramıyor.


Minimum iki milyon, bazı tahminlere göre ise on beş milyon insan öldürmüşler sırf bu seferde.


İşte bunları dinleyerek uykuya dalıyorum mışıl mışıl.


Şu yüzden anlattım.


Karavan dediğin muhtemelen Moğol elitlerin bir iş girişimi.


Hem mallarını riske ediyorlar karavanla göndererek uzaklara hem de o aylar sürecek yolculuğu finanse etmeleri lazım.


Böyle diyemiyorsun.


Bunu diyebilmen için işte Roma gibi gerektiğinde o Mısır'a askerlerini yığabilmen lazım.


Kısacası yüksek risk ve düşük üretim yüzünden ticaret genelde bölgesel, kontrollü ve sınırlı.


Önce bunların değişmesi lazım ki kültürel değerler değişsin, bakış açıları değişsin.


Tüm bunlar ticarete, faize, zenginlik biriktirmeye olan bakışı etkiliyorlar.


Çünkü yeni nesiller o değerlerle eğitiliyorlar.


Bütün değişimlere böyle bakmak lazım aslında.


Bu çerçevede işte bin beş yüzlerden itibaren ilk defa kapsamlı bir ticaret görüşü oturuyor Avrupalı güçler arasında.


İsmi merkantalizm.


Çünkü dediği şey, arkadaşlar zengin olmamız lazım.


Dostluk, sevgi, sağlık.


Savaşları bunlarla yapıyoruz.


Peki onları nasıl biriktiririz?


Ticaretin amacı dışarıya çok satıp az almak.


Öyle bakıyorlar.


Genelde hammaddeler ucuz ya, başkasına ucuz hammadde satmak kötü bir şey oluyor.


Onun yerine işleyip ürün haline getirip satarsan daha çok altın getirirsin.


İmal edilmiş ürün almaksa negatif.


Taa bin üç yüzlerde, bin üç yüz otuz yedide bizim Orhan Bey İzmit'i kuşatırken, İngiltere yün ihracatını yasaklamış bu yüzden.


Buna mukabil işlenmiş kumaşların ithalatını da yasaklamışlar.


Şimdi bu strateji doğru olsa bile, çok mantıklı bulsanız bile işlemeyecek bir strateji.


Çünkü diğer ülkeler de aynı şeyi yapacaklar.


Zaten bu yüzden merkantalizmle sömürgecilik el ele gidiyor.


Ama kendi sömürgelerini zorlayabilirsin.


Veya Afrika'ya köle ticaretinin bir parçası olarak.


Kısacası teoride rakiplerinle aranda ticaret fazlası vermeye dayalı bu sistem, koloni kurup onlarla aranda ticaret fazlası vermeye dayanıyor.


Kapitülasyon dediğimiz şey, bir tarım ülkesiyle de görece serbest ticaret yaparlarsa kimin kime ne satacağı az çok bellidir.


Yani merkantilist güçler çok geçmeden çevre ülkeler için ve sömürgeler için savaşacaklar, biriktirdikleri altınları bu savaşlarda çarçur edecekler.


Yalnız daha da temel bir zayıf noktası var bu sistemin.


Yani hiç savaş çıkmasa bile, herkesin mallarını satacağı bir dış pazarı olsa bile ticareti bir altın biriktirme oyununa indirgemek yanlış.


Çünkü İspanya.


Sonunda ne oldu?


En büyük sanayileri mi kurdular?


Ta yirminci yüzyıla kadar fakir fukara bir yerdi.


Demek ki zenginlik eşit değildir değerli maden stoku.


İşte Hazreti Adem Smith burada devreye giriyor.


Zenginlik değerli madenlerde değil, üretimde ve işgücünde saklıdır diyor.


O yüzden anlaması kolay bir kavram.


Çünkü refah artıyor.


Evim değerleniyor.


Serbest ticaret fikrinin gücü merkantilizmin zayıf noktasıyla aynı.


Çünkü piyasa ne kadar büyükse o kadar fazla özelleşmeye, dolayısıyla o kadar fazla verimliliğe olanak tanır.


Kasabalardan ibaret bir ülkede tiyatro olmayacaktır.


Şehir büyüdükçe de aralarındaki rekabet sonucu kalite yükselir.


İşte uluslararası ticaret dediğin piyasanın bir anda büyümesi demek.


Bildiğimiz iş bölümü fikrine ölçeğini büyüterek tekrar sunuyor.


Eski insanların da aklına gelmiştir, ama üretimleri az olduğu için ticaretle riskli olduğu için bunu yapamamışlar.


Adem'in esas katkısı, Adem, Adem dilime takıldı.


Smith'in esas katkısı, devletin piyasalara müdahalesini eleştirmesi.


Çeşitli çıkar çevreleri tarafından şekilleniyorlar.


Amerika'daki bazı muhafazakâr eyaletler laboratuvarda yetiştirilen etlerin üretimini ve satışını yasaklamışlar veya ertelemişler.


Orada da muhafazakârlar sözde piyasacı ya, normalde ne yapmaları lazım?


İşte Dünya Ekonomik Forumu'nda bir araya gelen globalistler bizim geleneksel yaşam tarzımıza karışıyor.


Hayvan hakları örgütleri uğraşır belki ama onların da yeterli kaynağı yok.


İşi piyasaya bırakmak daha iyidir.


Peki ya diğerleri için?


Mesela zamane Osmanlısı, İngiltere'yle niye ticaret yapsın?


Daha verimli, daha kaliteli, her konuda mutlak avantaj sahibi.


Niye alıp satsınlar?


Ticaretin mutlak avantaja değil, görece avantaja, komperitif avantaja bağlı olduğunu gösteriyor.


Hangi üründen ne kadar üreteceğim?


Çünkü ürettiğim her patatesin portakal cinsinden bir fırsat maliyeti var.


Bu maliyetleri sınırlamak için komşuma bakmam lazım.


Ben portakalcı, o da patatesçi olsun.


Yani daha verimsiz bir patatesçiden patates satın alarak ikimiz de daha çok patates ve portakal sahibi olabiliyoruz.


Evet, iki taraf da zenginleşiyor.


Devletler nereden öğrenecekler de hangi endüstriye odaklanacaklarını bilecekler?


Bu, tuzak soruydu.


Yani rakamlar bir başlangıç noktası değil, onlar bir sonuç.


Sermaye ve işgücü gereken yerlere akacak.


Özellikle de kişisel kâr hırsının belli şartlar altında toplumsal refaha karşı olmadığı, bilakis onu artıracağı fikri yerleşiyor.


Bin senelik dini programlamayı bitirdi bu.


Savunma, gösterişten daha önemlidir.


Hani ticarete katılan herkes fayda sağlayacaktı.


Aslına bakarsanız ülke içinde de benzer bir sorun var.


Ertesi gün tekstilci olarak işe başlayamıyorsun.


Şöyle bir çalışma okudum.


Ellerinde meşalelerle kapına dayanıyorlar.


Bir sürü açıklama getirmişler, bunları tartışmışlar.


O da teorisinin statik olması.


Tamam, belki şimdiki şartlarda bizim yapabileceğimiz en iyi şey Almanya'ya fındık fıstık satmak.


E bu mudur yani kaderimiz?


Ya devlet piyasaya müdahale edip hayır kardeşim, biz de motor üreteceğiz, yerli üreticimizi koruyacağız diye diretseydi, belki birkaç senelik verimsizlik sonrası sanayi o kadar gelişecekti ki biz ihraç etmeye başlayacaktık o ürünleri.


Türkiye'nin Almanya haline gelmesine olanak tanımalı.


Yoksa Türkiye'yi sonsuza kadar Türkiye olarak bırakmaktan biraz daha verimli bir versiyona dönüştürmekten ibaret bir teoriyi ne yapayım?


John Stuart Mill tam da bundan bahsetmiş Politik Ekonominin Prensipleri kitabında birçok ülkenin birçok sektördeki avantajlarının sadece o işe daha önce başlamış olmalarından ileri geldiğini söylüyor.


Eğer kısa bir süreliğine bir millet kendisini vergilendirirse, henüz iyi olmadığı alanlarda ne kadar hızla ilerlediğini gözlemleyip denemeler yapabilir.


O yüzden de bu teorinin dinamik versiyonları ortaya çıkmış çok sonraları.


Tahıl kanunları.


Bir tek buğdayı tanıyorum.


Yapacak bir şeyiniz yok.


com ve tüm podcast platformlarında yayında.


Her ülke gibi İngiltere de bunların ticaretini düzenliyor.


Fiyat daha da düşmesin, üretici korunsun.


Üretici tüketici arasında bir denge politikası var.


Adam Smith ortaya çıkıp piyasanın görünmez eli bu işi daha iyi halleder diye yazıp çizmiş ama kimse ipleri bırakmayı göze alamıyor.


Fakat Adam Smith'in uyardığı şey oluyor.


Zamanla parlamentoyu domine eden o büyük toprak ağalarının etkisiyle üreticinin korunması o kadar abartılmış ki, kıtlık anında bile ithalat engellenmiş ve ihracat serbest bırakılmış.


Onların dışındaki herkes zarar görüyor.


Ama seslerini yeni yeni duyuran bir grup var.


Sanayiciler.


Onlar için gıda fiyatlarının yüksek kalması demek, işçi maliyetlerinin artması demek.


Onlara da satamıyor.


O gıdalar iç piyasada tüketiliyor, imalat ucuzlaşıyor, hiç satamıyorsun bu sefer.


Fakat bu işler sekte vuruyor planlara.


Ta 1790'lardan beri on yıllar boyunca sürüyor mücadele.


Yavaş yavaş her sene o güç dengesi biraz daha sanayiciler lehine değişiyor.


Halk da bilinçleniyor.


Toprak ağalarını suçlayacak kadar bilinçlenmişler.


Sonunda İrlanda'daki patates kıtlığı bardağı taşıran son damla oldu ve bu kanun çöpe gitti.


1800'lerin ortası.


Onu takip eden birkaç sene içinde birçok sektördeki gümrükler kalkacak.


Anca o zaman İngiltere serbest piyasanın şampiyonu olup çıkıyor.


Yalnız bu demek değil ki serbest piyasacılık anında kazanıyor.


Herkes onların peşinden gitmedi.


Açık ara en korumacı Batılı devlet de ABD.


Kimse getirip onlara satsın istemiyorlar.


Yani coğrafyanın getirdiği doğal bir gümrük var, ona ek engeller getirmişler.


İşgücü ve iç pazar büyüdü, savaş da azdı.


Devletlerin başka gelir kaynağı yok.


Çünkü merkez bankası diye bir şey yok çoğunda.


Tüm bunların manası gümrük vergisinin bu yeni ulus devletler için belki bin numaralı gelir kaynağı olması.


Serbestleşmenin önündeki bir yapısal engel de bu.


İngiltere öncülüğünde 1850'lerde başlayan serbestleşme, özellikle Almanya ve ABD'nin koruduğu bariyerler yüzünden kısıtlı kaldı ve dünya savaşlarıyla iyice sekteye vurdu.


Ancak İkinci Dünya Savaşı bitiminde nihayet temelinde serbest ticaretin olduğu yeni bir dünya düzeni kurulacaktı.


Bu düzenin bir ayağı Dünya Ticaret Örgütü'nün öncülü olan küresel bir gümrük anlaşması.


Herhangi bir ülkeye yapacağın gümrük indirimlerini diğer tüm ülkelere de önermek zorundasın.


Bir ülke istediği kadar korumacı olabilir.


Portakal ithalatına yüzde elli vergi koyabilir mesela.


Minimum vergi herkese uyguladığın vergi oluyor.


Dolayısıyla ikili ticaret anlaşmaları yerine pazarı genişleten uluslararası anlaşmalar çağı başladı.


Çünkü bu anlaşmayı ihlal etmenin bir cezası yoktu.


Ta 95'te kurulan Dünya Ticaret Örgütü, işte bu anlaşmazlıkları şikayet etme, yargılama ve yaptırım mekanizmalarıyla beraber geldi.


Dolayısıyla amaç, serbest ticaret bölgeleri yaratmak, onların dışında kalan yerlerde de pazarı herkese eşit biçimde açmak.


Trump ilk döneminde nasıl Çin'e özel bir çelik ve alüminyum vergisi koymuştu?


Kısa cevap, gücü yeten her şeyi yapar.


Sende öyle bir şey yok.


ABD bunu dinlemedi ve zamanında kendi getirdikleri o yaptırım mekanizmalarını bozdular.


Mahkeme de öyle atıl kalıyor.


Ondan sonra gelen Biden iktidarı da durumu düzeltmedi.


Kanada ve Meksika'yla aralarında serbest ticaret anlaşması olmasına rağmen yine aynı milli güvenlik meselesini bahane ederek onlara da ayrıca vergi uyguladılar.


Kendi kurduğunuz bölgesel ve hatta küresel anlaşmaları ilk siz bozun diyen [gülerek] bir teori yok.


Çünkü kafasına göre değiştirebildiği bir şey.


Tweet atar gibi değiştirebiliyor.


Temelde sistemin bir hatası, yani gündelik politikaya en az alet olması gereken şeyleri sadece iktidarın yetki alanında bırakırsan eninde sonunda böyle birileri gelecek ve böyle şeyler yapacak.


Ama bu kaosun ardında saklanan bir plan da var.


Kaos, planın bir parçası demiyorum.


Onlar bildiğin ahmaklık da ona paralel uzun vadeli bir bakış açısı var.


Bu planın mimarlarından olan Steve Miran, birkaç ay önce Küresel Ticaret Sisteminin Yeniden Yapılandırılması Üstüne Bir Kullanıcı Rehberi isimli bir makale yayınlamıştı.


Yani utanmasa dünyayı ele geçirme planımız çok gizli yazacakmış.


şu ana kadar konuştuklarımızı doların özel rolüyle birleştirmek.


Özel rol dediği de zamanla altının yerine geçerek ticaretin para birimi olması.


Kur çalkantıları da ticaret için kötü.


Kendi parasını aşırı ucuz tutarak vatandaşını fakir bırakması, yani biraz kaybetmesi ve bu yolla ihracatta rekabetçi kalması, yani diğer ülkelere daha çok kaybettirmesiydi.


Aynı muhabbetler 1800'lerde de var.


O yüzden serbest ticaret üstüne istediğimiz kadar teorik güzelleme yapalım, farklı para birimlerinin ilişkisini düzenleyecek bir çerçeve olmazsa hiçbir şey işlemez.


Her ülke kendi para politikasını kontrol etmek istiyor.


Savaşlar bittiğinde kimde en çok altın var?


[amerikan film müziği] Kim yıkıma uğramamış, kim dünyanın imalat merkezi olmuş.


Öyleyse dolar, altının resmi temsilcisi olsun, onu dolaşıma sokup ticareti mümkün kılmak, altını dolaşıma sokmaktan daha kolay.


Doların değerini belli bir miktar altına fix'leyelim.


Diğer büyük para birimleri de dolara fix'lensin.


Bu sistem içindekilerin ticaret yapması kolaylaştı.


Dış ticarette ise dolar ile altın neredeyse aynı şey.


Yani gerçekten para basarak borç ödeyebilecek bir ülke ABD.


Altına yönelik tüm referanslar silindi.


Fakat bu noktada ticaret sistemi dolara çoktan bağımlı hale gelmişti.


Aynen devam ediyorlar.


Doların bu hakim konumunu 1960'larda Fransız Maliye Bakanı fahiş ayrıcalık olarak tanımlamıştı.


Aksine ihracatları da zorlaşıyor.


Hizmet sektöründe yine iyiler ama özellikle sanayileri zora düşüyor.


Küresel rezerv konumundaki her para, büyük ticaret açıklarına yol açmak zorunda.


Sen sürekli tüketmek zorundasın ki dünya dönsün.


Fransız Bakan'ın lafına gönderme olarak doların konumunu fahiş yük olarak tanımlamış.


Gümrük vergileri de bu planın önemli bir parçası.


Onun yerine yaygın anlatı şu;


Gümrüktü, rezerv para birimiydi, gerek yok meseleyi karıştırmaya.


Gelecekten endişe duymaları çok normal de öyle yarım yüzyıldır devam eden bir gerileme döneminde oldukları fantezi edebiyatı.


Gerçekten dedikleri kadar altın bir çağ olsa bile referans alınacak bir şey değil, geri dönülecek bir şey değil.


Sadece bir tanesi hasarsız kurtarmış.


Başka böyle bir dönem var mı?


Amerika zaten savaş öncesi halihazırda dünyanın en büyük ekonomisiydi.


38-45 arası gayri safi milli hasıla büyümesine bakın.


Başka [gülerek] işiniz gücünüz yoksa eğlence arıyorsanız bakın.


Yani senin başarın aslında.


Diğer tüm etkiler bir yana, teknoloji yerinde durmuyor ki.


Otomasyon yüzünden her halükarda o dünya yıkılacaktı, o fantezi dünyası.


Ta yarım yüzyıl sonra, 2001 yılında Çin, Dünya Ticaret Örgütü'ne katılıyor.


Şimdi faturayı onlara nasıl keseceksin?


Onlar yüzünden de iş kaybı yaşandı ama Amerika'nın son yirmi senede iki milyon civarı iş kaybettiğini okudum.


O kadar fark.


Hatta 94'teki NAFTA'nın başlangıcından da önce böyle.


Çünkü şimdi bu dalgaya karşı türlü türlü ticaret politikalarıyla ülkene çekebileceğin üretimin boyutu ne olabilir?


Bunun yaratacağı istihdam ne olabilir?


Öyle ikinci derece etkileri var.


Sonra bu yaptıklarının etkileri belli olunca popülistlerin devri geçer, yerlerini yine statükonun bekçisi elitlere bırakırlar, döngü devam eder.


Sonra da gerçek trendleri MAGA anlatılarıyla kıyasladık.


Ve bu uzun bölümle birlikte üç bölümdür devam eden Dünyayı Ahmaklar Yönetiyor serisine biraz daha ağır bir temel kazandırmaya çalıştım.


Nilperi Hanım, ne romantik bir müzik. Evet.


Müziğe ne oldu?


[dinamik arka plan müziği] Yine değişti.


Bonus Platinum Dinamik reklamındayız.


Müzik de değişiyor.


Ayrıntılı bilgi bonus.com.tr'de.


Eski 19 Mayıs Stadı'nın dibinde ta 1950'lerde tasarlanmış bir yapı vardı.


Keskin açıları olan iki katlı yeşil bir bina.


Etrafındaki beton yığını arasında adeta bir vaha gibiydi Ankara Tenis Kulübü.


Sonra tekrar koşturmaca.


O eşiği kaçırmamız belki bizim kızın ilerde on senelik, belki yirmi senelik kazancına denk olacak.


İşte o zamanlar deniz kulübündeyken bunlar yoktu.


Yani uydudan bakınca bile insanın içi kararıyor.


Demenin farklı bir yolu olarak düşünün.


Çünkü çok ilginç zıtlıklar barındırıyor.


Halbuki en fiziksel sporlardan biri.


Hemen başka bir turnuvaya yollanıyor.


Futbolla karşılaştırma yaparsak, halkın seviyesine inelim.


Tenis için bunlar çok normal sayılar.


Şu an dünya üçüncüsü olan Zverev tam doksan resmi maça çıkmış.


Herkesin gözü sende.


Gerçekten insan üstü bir fiziksel ve mental dayanıklılık gerektiriyor.


O da tenis oynayarak geçinmek.


Profesyonel tenisçilerin çoğu resmen para kaybediyorlar.


Kim yönetiyor bu garip sporu?


Bugüne kadar hazırladığım içerikler arasında benim için en zevkli olanlarından biri futbol ekonomisinin tarihi idi.


Çünkü oradaki sosyalist diyebileceğimiz düzen epey şaşırtıcıydı.


Peki Türkiye Tenis Ligi'nin şampiyonu kim biliyor musunuz?


Grand Slam'ler.


Fakat o tarihten beri kimse yapmadığı için günlük kullanımda her bir büyük turnuvaya da Grand Slam deniyor.


Ve hepsine dünyadaki en iyi oyuncular katılıyor.


Turnuva isimlerindeki o "açık" nedir?


Gerçekte burdaki açıklık, turnuvaların amatör, profesyonel fark etmeksizin herkese açık olması anlamında kullanılıyor.


Çünkü 1968'den önce bu dört büyük turnuvaya profesyonel tenisçilerin katılması yasaktı.


Sadece amatörler girebiliyor.


Bir sporun en prestijli organizasyonlarının, o sporla en çok ilgilenenlere, en elitleri kapalı olmasının mantığı ne olabilir?


Dönemin spora genel bakışının sonucu bu.


Aman ya Rabbi, bu ne cüret!


İngiliz devlet okullarındaki eğitim yoluyla halka aşılanmış, yayılıp kurumsallaşmış.


Diğer turnuvalar gerçi eninde sonunda kurallarını gevşetseler de, Wimbledon hâlâ ayak diretiyor bu konuda.


Koyu renkli iç çamaşırı giyebilmelerine daha geçen sene izin verdiler.


Sınıf ayrımı.


Kaç kişinin öyle ütüyle, beyazların temizliğiyle uğraşacak zamanı vardı ki?


Bir yandan herkesin spor yapmasını salık veriyor, bir yandan da rekabetin ilerlemesini engelliyor.


Böylece en iyiler ekseriyetle geçim derdi olmayanlar arasından çıkacak.


Antik olimpiyat ruhunun tamamen amatör olduğunu varsaydığı için, ki büyük ihtimalle bunda yanlış, profesyonellere kapıları kapamıştı.


Hatta bir sporla profesyonel olarak uğraştıktan sonra bambaşka bir tanesinde yarışman da yasak.


Eskiden profesyonel beyzbol oynadığı tespit edilince altınları geri alındı.


Sonradan teknik bir sebep göstererek madalyalarını iade ettiler de adam öldükten otuz sene sonra.


Eksik olmasınlar ya.


Yalnız Olimpiyatların aksine tenisi yöneten tek bir kuruluş yok.


Kimin katılacağından tut, bilet ve ödül paralarına, promosyondan yayın haklarına her şey kendilerinde.


Aradan geçen zamanda doping kontrolü gibi konularda bir standardizasyon sağlansa da ekonomik konularda halen kafalarına göre takılıyorlar.


O kulüple federasyon ortak yürütüyorlar.


Bir takım milli federasyonların düzenlediği ama katılımın küresel olduğu turnuvalar.


Dolayısıyla sporun giderek profesyonelleşmesi de genel ekonomik gelişime paralel olarak kaçınılmazdı.


Şöyle bir düzen oturmuş zamanla.


İki farklı dünyanın savaşı gibi pazarlanıyor.


Her gün ayrı bir şehirde aynı ikili maç yapıyor.


Bayağı da yoğun tempo.


Eşek gibi çalıştırmışlar.


Bu turların başarısı Grand Slamlar için duble tehdit.


Hem en iyi oyuncuların bazılarını kaybediyorlar, hem de epeydir herkesin bildiği ve görmezden geldiği bir skandal büyüyor.


Amatörlerin aslında amatör filan olmaması, çaktırmadan masa altından para almaları.


Böylece bu sporcular amatör turnuvalarda ün kazandıktan sonra daha kârlı kontratlara imza atma şansı elde ediyorlar.


Grand Slamlar da buna biraz göz yumuyor, yeni yetenekleri en azından birkaç sene daha tutabildikleri için.


Çünkü o sözde amatörler milli takımlarda oynayarak ülkelerine prestij kazandırıyor.


Çünkü sporun saygınlığı azalıyor.


Otorite yüz bir.


Herkes biliyor ama kanıtlamak zor.


Yoksa öyle amatörizm düşüncesi, bir dizi münazara sonucu ideolojik açıdan yenildiği için değil.


İşte aynı dönüşüm teniste biraz daha erken yaşanmış ve altmış sekiz yılında tüm büyük turnuvalar profesyonellere açılmışlar.


Eğer tenisin açılmasının ortamı birleştirdiğini düşünüyorsanız, üzgünüm, tersine işler daha da karışacak.


Özellikle de adil rekabete pek önem veren bir ideoloji hâkimken, halbuki ta 1978'e kadar raketin resmi bir standardı yok.


Ha istersen ayakkabını raket olarak kullan.


Yüzücülerin istedikleri paleti giyebilmeleri gibi bir şey.


Bu serbestlik içinde Alman bir bahçıvan, evet bahçıvan, spagetti tel denen bir şey icat ediyor.


Öyle bezdirici bir etkisi var.


Sonradan haksız rekabet davaları da açtı ama başarılı olamadı.


İsteyen istediğini yapıyor, parayı denkleştirdiği sürece.


Veya oyuncularını mevcut turnuvalara bir ücret karşılığı verebilirsin.


Halen Avustralya Federasyonu tarafından yürütülüyor da, daha büyük bir serinin parçası olacak şekilde anlaşma yapmışlar.


Bunlar da milleti çekmek için böyle anlaşmalar yapmışlar.


Ve Grand Prix'nin arkasında Uluslararası Tenis Federasyonu var.


Grand Prix de yılın kalanını kontrol edecek ve oyuncuları paylaşacaklar.


Kavga edip edip sevişen çiftler gibiler.


Peki oyuncular ne alemde?


Dikkat ettiyseniz şu ana kadar hep organizatörlerden ve federasyonlardan bahsettik.


Beğenmiyorsan oynama kardeşim.


Bunların yaptığı ilk iş beğenmiyorsak oynamayız diye rest çekmek ve böylece Amerika açığın dağıttığı ödülleri cinsiyetler arasında eşitlemek oldu.


Yine de şu bariz ciddi bir lobi başarısı.


Gitsin AVM'lerin park yerinde düzenlenen turnuvalarda sürünsün de aklı başına gelsin dediler resmen.


Bunun üstüne son Wimbledon şampiyonu dahil tam seksen oyuncu turnuvayı boykot etti.


Ama artık oyuncular masadaydılar ve o sene içinde yapacakları ikinci icraatleri tenis sporunu kökünden değiştirecekti.


Konu ne olursa olsun bu karmaşıklıkları çözebilmek için gri bir bölgeye ihtiyacımız olduğunu düşünüyorum.


Oyuncuların en büyük dertlerinden biri para ve prestij kaynağı turnuvalara katılımın herhangi bir standardının olmamasıydı.


Sene boyu süren bir tur ayarlamışlar.


Yine Şampiyonlar Ligi'ni kıyas için kullanırsak, her sene birkaç tane adamın bir odada bir araya gelip karar verdiklerini düşünün.


Çünkü kullanabilecekleri objektif bir kriter yok.


Bizim ülkenin en iyileri bunlar diye.


Beni de alın, beni de alın diye.


Katılmayı hak eden oyuncular arasında da bir çeşit sıralama olmalı ki, kimlerin seri başı olacağını karar verebilesin.


Bunları da herkes kafasına göre hallediyordu.


Bu noktada Jack Kramer diye biri sahneye çıkıyor.


Şimdi de ATP'nin ilk yöneticisi olmuş.


Turnuvanın önemine ve yendiğin oyuncuların puanına göre her maç sonu puanın artıp azalacak.


Her ay koca koca kağıtları, sonuçları basıp sağa sola dağıtıyorlar.


Hiçbir resmi gücü yok tabii bunların.


Ama oyuncuların güvenini kazanamayacaklarını öngörerek vazgeçtiler.


Yüksek puan eşittir iyi turnuvaya katılım, iyi turnuvada iyi performans da eşittir daha fazla yüksek puan.


Örneğin bir Grand Slam'e eleme turu oynamadan doğrudan katılabilmek için genelde ilk yüz içinde olmanız lazım ve ilk üç maçınızı kazandıktan sonra çeyrek finalde elenmek, birçok düşük seviyeli turnuvayı kazanmaktan daha çok puan ve tabii daha çok para getiriyor.


Zaten oyuncular arasındaki gelir uçurumunun sebeplerinden biri bu döngüsel sistem.


İttire kaktıra masada kendine bir yer açmış oldu.


Herkesin ismi yaptığı işe uygun.


O sırada ATP'nin dinamik bir başkan aradığını öğrenince mülakata öyle bir ön hazırlık ve sunumla gelmiş ki herkesin ağzı açık kalmış.


Başkanlık seçiminden sonra çocuk oyuncağı gibi gelmiştir, İşi kapar kapmaz üst düzeydeki politik mücadelelere girmek yerine oyunculara odaklanmış ve onları kendi turlarını düzenleyebileceklerine ikna etmeye koyulmuş.


Nihayet 1988 Amerika Açık öncesinde, yani tam on dört sene önce kuruldukları yerde ATP restini çekti.


Ya eşit ortak oluruz ya da iki seneye kalmaz ayrılıp kendi turumuzu organize ederiz.


Ama her şey o kadar saçma ki, kimsede tükenmez kalem olmadığından imzalar kurşun kalemle atılmış.


Yaşasın devrim.


Eski düzenin sonunun başlangıcıydı.


Para da lazım.


Spor ve moda alanlarında faaliyet gösteren IMG şirketiyle büyük bir pazarlama anlaşması yaptılar ve bahsettikleri yeni turu silbaştan oluşturmalarına gerek yok.


Birçok mevcut turnuvayı saflarına kattılar.


Standartlarımıza uyun, ha bir de zahmet olmazsa yirmi beş bin dolarlık lisans parasını ödeyin, biz de size markamızı kullanma hakkı verelim, takvimimizde yer açalım, uygun seviyedeki oyuncuların katılımını garanti edelim.


Bu şartlar altında tam yirmi beş farklı turnuva başvuru yapmış, aralarından seçip belli bir takvim oluşturur oluşturmaz televizyon anlaşması da kotaracaklardı ertesi sene.


Modern tenis doğmuştu.


Çünkü turnuvaların hak sahipleri keriz değil, tüm finansal riski alıp tüm kontrolü başkasına bırakmazlar.


Eski komite öldü, yaşasın yeni komite.


Ekonomik ilişkiler aynı zira.


Bugün ATP Turu denen şey, yıl boyunca otuz farklı ülkede düzenlenen irili ufaklı altmış küsur organizasyondan oluşuyor.


Bazı yönlerdense her zamankinden daha parçalı.


Çünkü Grand Slam'lerin turun bir parçası olup olmadıkları hangi mercekten baktığınıza bağlı.


Karşılığında Grand Slam'lerde resmi sıralamaları dikkate alacaklar davetiyelerinde.


ATP bugün o finallerin doğrudan sahibi.


Otuz tane kort var orada.


Franchising benzetmesi yaptık da haksızlık oldu onlara.


Bir şubede Big Mac satılırken, iki sokak ötedekinde tavuk döner satılması gibi bir şey olurdu.


Gelirleri bambaşka olabileceği için.


Ne yazık ki öyle değil.


Oyunculara giden ortalama pay beşte bir, hatta bazen o kadar bile değil.


Zira tenisteki gelirin ciddi bir kısmı federasyonlar yoluyla altyapıya gidiyor.


Bu da oyuncuların gelirinin düşük kalmasına katkı yapıyor.


Ki bunu bilahare göreceğiz.


Veya başarılı olamayıp takvimden düşerler.


Tüm bunların hepsi yasal.


Takvimini bir sürü kritere göre optimize etmek zorunda.


Sonbaharda bir Asya swingi ve Kasım'da ATP finalleriyle bitiş.


Bin dokuz yüzden beri süren bir gelenek sonuçta.


Ocak'ta her şey silbaştan.


Ama durun daha bitmedi.


Çünkü diğer her şeyden farklı bir formata sahip.


Ama maçlar o puanları etkilemiyor.


O yüzden rekabet seviyesi normal gösteri maçlarının daha üstünde.


Tamamen özel davet bazlı altı ünlü oyuncu çağırıyorlar.


Daha az para alıyorsun.


Ha normalde ATP'nin önemli bir işlevi gerektiğinde o hayırı dedirtmek, oyuncularını bünyesindeki turnuvalara katılmaya zorlamak.


Eğer birini atlarlarsa hem ceza alıyorlar hem de puanları düşüyor.


Örneğin Djokovic gibi otuz yaşının üstünde olup en az on iki sene boyunca altı yüz tane maça çıkmışsan neredeyse istediğin her şeyi yapabiliyorsun.


Parayı veren bir şeyleri çalıyordu değil mi?


Evet, böylece takvimi tıka basa doldurmuş olduk.


Ama tüm bunlar en tepedeki yüz, bilemedin iki yüz kişi için.


Resmi sıralamada iki bin kişi var.


Yahut onların dışında kalan yaklaşık yüz milyon kadar oyuncu var.


Onlar ne yapıyor?


Çünkü öyle katı sınırlar yok aralarında ve herkes aynı puan tablosunda.


ATP'nin ve kadın versiyonu WTA'nın otoritesi bu seviyede bitiyor.


Her taraf turnuva dolu.


Eskiden tenisin en üst tarafını yöneten federasyon bu seviyeye çekilmiş artık.


Böylece en alt seviyeden başlayıp puan biriktire biriktire sonunda Grand Slam'lere kadar yol yapabilirsiniz.


Ekonomik mantığı var mı bu işin?


Mademki bölüm boyunca tenisin tarihi üzerinden mevcut yapının üst kısmını anladık, şimdi büyük sporlar arasında gerçekten de ayrı bir seviyede olan ekonomik koşulları ve dengesizliği anlamak için bu alt seviyeleri genç bir tenisçinin gözünden keşfedelim.


Tabii önümüzdeki bölümde.


X, Tunç Mart, Nilüfer Gök, Can Karakuş, Aydın Kağraman, Can Emrah Yaldız, Refik Şekercioğlu ve Ali Özbek.


En kısa zamanda karşınıza çıkıp tenis oynayacağım.


Nilperi Hanım ne romantik bir müzik.


Evet. A-aa?


Müziğe ne oldu?


[TV bozulma sesi] Yine değişti.


Bonus Platinum Dynamic güvenlik kodu sürekli değişiyor.


Ee müzik de değişiyor.


Yine değişti.


Müzik de değişiyor.


Türkiye'de bir ilk Bonus Platinum Dinamik herhangi bir işlem yapmanıza gerek kalmadan saatte bir kendiliğinden değişen güvenlik koduyla.


Sandalınızla karşı kıyıya bir kurt, bir kuzu ve bir balya ot taşımanız lazım.


Öyleyse hepsini sağ salim karşıya nasıl geçireceksiniz?


Taaki dönüş yolunda da bir şeyler taşıyabileceğinizi akıl edene kadar.


Sonra da dönüp kuzuyu alarak işi bitirin.


Sakin olun sandalı devirmeyin.


Nehir problemleri olarak bilinen bu bulmacaların kaynağı, Charles Maynin sarayına davet edilen bir İngiliz rahibin çocukların eğitimi için hazırladığı elli üç soruluk bir koleksiyon.


Kültürden bağımsız olarak.


Sorun şu ki, herhangi bir kıyıda misyonerler azınlıkta kaldıkları an yamyamlar onları yiyecek.


Kimseyi kimseye yedirmeden, barış içinde, kardeşlik içinde karşıya geçmek için minimum kaç sefer yapmanız lazım?


Hem önceki gibi dönüş yolunda da birilerini alabilirsiniz, hem de artık sandalı kullanan aynı kişi olmak zorunda değil.


Artarak devam ediyor.


Mahalle kavgası gibi ama mahalle, tüm dünya.


Gerçek savaşları da devam.


" Manufacturing Consent kalıbını kullanmışlar.


İsrail bizim adımıza savaşa girmemiz için gerekli iradeyi üretiyor demeye getirmiş.


Aynı etkiyi vermiyor.


Sizi daha sakin bir paralel evrene ışınlayayım.


Tüm bu konulardan önce kaldığımız bir nokta vardı.


Onu konuşuyorduk.


Onları hatırlayarak ikna edici bir şekilde başlıyor ama bir yerlerde bir kelimeyi yanlış tahmin etse gidişat bozuluyor.


Hele hele soruda ufak bir değişiklik yapsanız, sandalın yeterince büyük olduğunu, herkesi birden taşıyabileceğini söyleseniz, insanlar bu yeni şartlara hemen adapte olurken, makineler eski bildikleri kalıpları takip etmeye devam ediyorlardı.


Burada geçmiş zaman kipi kullanıyorum, çünkü yeni modeller farklılar.


O kadar ukala değiller ama karmaşık problemleri çözülebilir parçalara ayırabiliyorlar.


Olmazsa neden uygun olmadığını yazıp geri dönüyor, başka bir şey deniyor.


Bunları gördük.


Kısaca bu akıl yürütme modellerinin akıllı filan olmadıklarını, hiçbir şey yürütmediklerine, sadece çok ileri bir örüntü tanıma sistemi olduklarını iddia ediyorlar.


Tabii bu da insanın akıl yürütmesinin farklı olup olmadığı hakkında bir tartışma başlattı.


Ben de bu tartışmalardan gaza gelerek, bu makaleden gaza gelerek konuya dönmek istedim.


Şimdi, bazı problemler sistematik biçimde çözülebilir.


Tek yapman gereken belli kuralları takip etmek.


Herhangi bir hile yapmadan kuralların izin verdiği bir şeyi fark etmek gerekiyor.


Kendi üstümüzde deneyelim bir kez daha.


Normalde bu bir sorun olmazdı tabii ama hava kararmış ve yanınızdaki tek ışık kaynağı yıllardır cebinizde taşıdığınız meşale.


Arkadaşlarınız hep dalga geçiyorlardı işte sonunda işe yaradı.


Bir dakikada geçiyorsunuz karşıya, diğerleriyse iki, beş ve sekiz dakikada.


Hangi sırayla geçeceksiniz?


O yüzden olmadı.


Yine tıkandık.


Ta ki misyoner yamyam problemine epey benzediğini fark edene kadar.


Ve insanlar da aynı yolu iki defa gidebilirler.


Bu kadar ipucu yeter mi?


Meşaleyi devredin ve şimdi en yavaş ikili beraber geçsin.


Son bir defa tekrar birlikte geçeceksiniz.


Sadece bir değil iki kişinin geri dönüp aynı yolu tekrarlaması biraz ters geliyor ama yolculuğu on beş dakikaya sığdırmanın tek yolu bu.